4 dấu hiệu và cách xử trí sỏi niệu quản 1/3 dưới an toàn tại nhà

Bà con đang lo lắng khi cầm trên tay kết quả chẩn đoán sỏi niệu quản 1/3 dưới với những cơn đau quặn thắt vùng bụng dưới hay tình trạng tiểu buốt, tiểu rắt kéo dài. Thực tế, đây là vị trí sỏi nằm rất gần bàng quang, nếu không hiểu đúng để có cách xử trí kịp thời, sỏi không chỉ gây đau đớn mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho chức năng thận.

Sỏi niệu quản 1/3 dưới là gì và tại sao lại hình thành?

Niệu quản là ống dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang, được chia làm 3 đoạn: 1/3 trên, 1/3 giữa và 1/3 dưới. Sỏi niệu quản 1/3 dưới là những viên sỏi (thường di chuyển từ thận xuống) bị kẹt lại ở đoạn cuối cùng của ống niệu quản, ngay sát nơi đổ vào bàng quang.

Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, tình trạng này thuộc phạm vi chứng “Thạch lâm”. Nguyên nhân gốc rễ thường do thấp nhiệt tích tụ ở hạ tiêu (vùng bụng dưới và hệ tiết niệu), làm cho nước tiểu bị chưng kết, lâu dần hình thành nên sỏi. Ngoài ra, sự suy giảm chức năng của tạng Thận cũng khiến việc bài tiết, thông đạo thủy dịch bị rối loạn, tạo điều kiện cho các tạp chất lắng đọng thành vật cứng.

Dấu hiệu bà con cần lưu tâm khi bị sỏi niệu quản 1/3 dưới

Vì nằm ở đoạn thấp nhất của niệu quản, sỏi ở vị trí này thường gây ra những triệu chứng rất đặc trưng mà bà con có thể tự nhận biết qua sinh hoạt hàng ngày:

• Cơn đau quặn vùng bụng dưới: Cơn đau thường xuất phát từ vùng hố chậu, có thể lan xuống vùng bẹn hoặc cơ quan sinh dục. Đau thường tăng lên khi bà con vận động mạnh hoặc đi lại nhiều.
• Rối loạn tiểu tiện: Do sỏi nằm gần sát bàng quang nên gây kích thích liên tục, khiến người bệnh luôn có cảm giác buồn tiểu, đi tiểu nhiều lần trong ngày nhưng lượng nước tiểu mỗi lần rất ít (tiểu rắt).
• Tiểu buốt, tiểu ra máu: Khi viên sỏi di chuyển hoặc cọ xát vào niêm mạc niệu quản sẽ gây tổn thương, dẫn đến cảm giác đau buốt dọc đường tiểu hoặc nước tiểu có màu hồng, đỏ nhạt.
• Biểu hiện toàn thân: Nếu có kèm theo tình trạng viêm nhiễm, bà con có thể thấy sốt nhẹ, rùng mình hoặc cảm giác mệt mỏi, chán ăn.

Mức độ nguy hiểm nếu chủ quan không xử lý sớm

Nhiều bà con khi thấy cơn đau tạm lắng thì thường chủ quan, nhưng sỏi niệu quản 1/3 dưới giống như một “vật cản” trên dòng chảy. Nếu để lâu ngày, sỏi có thể gây ra những hệ lụy sau:

Thứ nhất là tình trạng ứ nước tại thận. Khi đường thoát bị chặn, nước tiểu sẽ dội ngược lại niệu quản và đài bể thận, gây giãn nở các bộ phận này. Nếu không được giải tỏa, áp lực này sẽ làm nhu mô thận mỏng dần, dẫn đến suy giảm chức năng thận khó phục hồi.

Thứ hai là nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu. Sỏi là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn khu trú và phát triển. Nhiễm trùng không chỉ gây đau buốt mà còn có thể dẫn đến viêm thận, bể thận cấp tính, cực kỳ nguy hiểm cho sức khỏe.

Giải thích cơ chế hình thành sỏi theo Nam y Đỗ Minh Đường

Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn quan niệm rằng sỏi không tự nhiên sinh ra, nó là hệ quả của sự mất cân bằng bên trong cơ thể. Chúng tôi giải thích tình trạng sỏi niệu quản 1/3 dưới dựa trên sự suy yếu của “chính khí” và sự xâm nhập của “tà khí”:

“Thận chủ thủy, khi chức năng thận khí kém, việc chuyển hóa nước và bài tiết chất cặn bã bị đình trệ. Kết hợp với yếu tố thấp nhiệt (nóng trong, tích tụ độc tố do ăn uống, sinh hoạt), các chất này bị đốt cháy, ngưng tụ lại thành sỏi. Do đó, việc xử lý không chỉ là tìm cách đẩy viên sỏi ra ngoài mà còn phải thanh nhiệt, lợi thấp và bồi bổ tạng thận để ngăn chặn sỏi hình thành lại.”

Lời khuyên chăm sóc và phòng ngừa tại nhà cho bà con

Để hỗ trợ quá trình đào thải sỏi tự nhiên (với các viên sỏi nhỏ) và ngăn ngừa sỏi phát triển, bà con nên thực hiện các biện pháp sau:

1. Uống đủ nước: Đây là nguyên tắc vàng. Hãy đảm bảo uống từ 2-2.5 lít nước mỗi ngày để giúp pha loãng nước tiểu, giảm nồng độ các chất gây sỏi và tạo áp lực dòng chảy đẩy sỏi xuống bàng quang.
2. Chế độ ăn uống khoa học:
   • Hạn chế ăn mặn (giảm muối) vì muối làm tăng lượng canxi trong nước tiểu.
   • Giảm thực phẩm giàu oxalat như rau muống, trà đặc, socola.
   • Tăng cường rau xanh và trái cây tươi chứa nhiều nước.
3. Vận động vừa sức: Các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, yoga có thể hỗ trợ viên sỏi di chuyển dễ dàng hơn trong niệu quản. Tuy nhiên, nếu đang trong cơn đau quặn, bà con cần nằm nghỉ ngơi tuyệt đối.
4. Tuyệt đối không nhịn tiểu: Nhịn tiểu làm tăng áp lực lên niệu quản và tạo cơ hội cho sỏi lắng đọng nhanh hơn.

Lưu ý về các mẹo dân gian

Bà con có thể sử dụng thêm các loại thảo dược phổ thông có tính lợi tiểu như Kim tiền thảo, Râu ngô, bông mã đề sắc nước uống hàng ngày. Tuy nhiên, các mẹo này chỉ mang tính chất hỗ trợ và phù hợp với những trường hợp sỏi kích thước nhỏ, chưa gây biến chứng. Với những người có tiền sử suy thận hoặc đang mang thai, cần hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng bất kỳ loại lá cây nào.

Khi nào sỏi niệu quản 1/3 dưới cần được thăm khám ngay?

Dù có thể chăm sóc tại nhà, nhưng nếu bà con gặp phải các dấu hiệu sau thì tuyệt đối không được tự ý xử lý mà cần đến các cơ sở chuyên khoa ngay lập tức:

• Cơn đau quặn thận dữ dội, không thuyên giảm dù đã nằm nghỉ.
• Tiểu ra máu cục hoặc nước tiểu đục, có mùi hôi nồng.
• Sốt cao kèm theo rét run, nôn mửa.
• Bí tiểu hoàn toàn (không đi tiểu được dù rất mót).

Thông tin trên đây mang tính chất tham khảo giúp bà con hiểu rõ hơn về tình trạng sỏi niệu quản 1/3 dưới. Hiệu quả của các biện pháp chăm sóc có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa, kích thước sỏi và thể trạng của mỗi người. Nếu tình trạng đau nhức kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, bà con nên chủ động đi thăm khám sớm để được tư vấn hướng xử trí phù hợp, tránh để lại biến chứng đáng tiếc.

Nếu anh em, bà con cần được định hướng cụ thể theo tình trạng sức khỏe của mình, Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn sàng lắng nghe, hỗ trợ tư vấn và gợi ý cách chăm sóc phù hợp nhất cho từng cá nhân.