3 nguyên nhân và cách phòng ngừa sỏi tiết niệu trên hiệu quả tại nhà

Nhiều bà con khi nghe đến sỏi tiết niệu trên thường chỉ nghĩ đơn giản là vài viên sỏi nhỏ trong người, nhưng thực tế những cơn đau quặn thận dữ dội hay tình trạng tiểu buốt, tiểu rắt lại là lời cảnh báo nghiêm trọng từ hệ thống bài tiết. Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi quan niệm sỏi không tự nhiên sinh ra mà là hệ quả của một quá trình mất cân bằng bên trong cơ thể, nếu không thấu hiểu tường tận gốc rễ vấn đề thì việc “đuổi sỏi” sẽ mãi là một vòng luẩn quẩn.

Sỏi tiết niệu trên là gì và tại sao bà con cần đặc biệt lưu ý?

Sỏi tiết niệu trên là thuật ngữ y khoa dùng để chỉ các viên sỏi xuất hiện tại vị trí thận và niệu quản (đoạn ống dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang). Khác với sỏi tiết niệu dưới, sỏi ở vị trí “thượng nguồn” này thường tiềm ẩn nhiều nguy hiểm hơn vì chúng có thể gây tắc nghẽn dòng chảy của nước tiểu ngay từ đầu nguồn, dẫn đến tình trạng ứ nước tại thận.

Bà con có thể hình dung hệ thống tiết niệu như một dòng suối, sỏi tiết niệu trên giống như những tảng đá chắn ngang dòng chảy ngay gần thác nước. Nếu không được xử lý kịp thời, áp lực nước tăng cao sẽ làm giãn đài bể thận, lâu dần gây suy giảm chức năng thận – cơ quan vốn được coi là “gốc rễ của sinh mệnh” trong Đông y.

Góc nhìn Y học cổ truyền về sỏi tiết niệu trên

Trong Đông y, sỏi tiết niệu trên thường nằm trong phạm vi chứng “Lâm bệnh”, cụ thể là Thạch lâm (sỏi đường tiết niệu). Theo quan điểm của Phòng khám Đỗ Minh Đường, căn nguyên của chứng bệnh này thường do các yếu tố sau:

• Thấp nhiệt hạ tiêu: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi ăn uống quá nhiều đồ cay nóng, dầu mỡ hoặc do môi trường sống, thấp nhiệt (tình trạng nóng ẩm) tích tụ lại ở vùng hạ tiêu (thận và bàng quang). Thấp nhiệt lâu ngày chưng nấu nước tiểu, khiến các chất cặn bã ngưng tụ lại thành sỏi.
• Thận hư yếu: Thận chủ thủy, điều tiết nguồn nước trong cơ thể. Khi tinh huyết ở thận suy kém, chức năng khí hóa bàng quang bị rối loạn, khiến nước tiểu bị ứ đọng, tạo điều kiện cho sỏi hình thành và phát triển.
• Khí trệ huyết ứ: Những sang chấn tâm lý, stress kéo dài hoặc lối sống ít vận động làm khí huyết lưu thông kém. Khí trệ dẫn đến huyết ứ, làm cản trở đường bài tiết nước tiểu, dần dần kết tinh thành sỏi.

Những tín hiệu “cầu cứu” từ cơ thể bà con không nên ngó lơ

Sỏi tiết niệu trên thường có những biểu hiện rất đặc trưng, tuy nhiên tùy vào kích thước và vị trí của viên sỏi mà mỗi người sẽ có cảm nhận khác nhau:

1. Cơn đau quặn thận dữ dội

Đây là dấu hiệu điển hình nhất khi viên sỏi di chuyển hoặc gây tắc nghẽn niệu quản. Cơn đau thường khởi phát từ vùng thắt lưng, sau đó lan dần xuống vùng bụng dưới và bẹn. Cảm giác đau như dao cắt, khiến bà con đứng ngồi không yên, có thể kèm theo buồn nôn hoặc vã mồ hôi hột.

2. Những thay đổi bất thường khi tiểu tiện

Bà con cần đặc biệt chú ý nếu thấy nước tiểu có các dấu hiệu sau:

• Tiểu ra máu: Do viên sỏi có cạnh sắc nhọn cọ xát vào niêm mạc đường tiết niệu khi di chuyển.
• Tiểu buốt, tiểu rắt: Cảm giác đau rát mỗi lần đi tiểu, tiểu không hết bãi, vừa đi xong lại muốn đi tiếp.
• Nước tiểu đục hoặc có mùi hôi: Đây có thể là dấu hiệu của tình trạng nhiễm khuẩn đường tiết niệu do sỏi gây ra.

3. Các triệu chứng toàn thân khác

Trong trường hợp sỏi gây viêm nhiễm nặng, bà con có thể bị sốt cao, rùng mình ớn lạnh. Đây là tình trạng cấp bách cần được thăm khám ngay để tránh biến chứng nhiễm trùng huyết nguy hiểm.

Sỏi tiết niệu trên có nguy hiểm không?

Nhiều anh em, bà con thường chủ quan khi thấy cơn đau qua đi mà không biết rằng sỏi vẫn âm thầm tàn phá bên trong. Sỏi tiết niệu trên nếu để lâu có thể dẫn đến:

• Thận ứ nước, giãn đài bể thận: Áp lực nước tiểu không thoát được làm nhu mô thận bị chèn ép, mỏng dần.
• Viêm thận, bể thận: Sỏi là nơi trú ngụ lý tưởng cho vi khuẩn, gây ra các đợt viêm nhiễm tái đi tái lại.
• Suy thận cấp và mãn tính: Đây là hậu quả nặng nề nhất, khi thận mất khả năng lọc máu, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng.

Lối sống và chế độ dưỡng sinh dành cho người bị sỏi

Để hỗ trợ quá trình cải thiện và phòng ngừa sỏi tái phát, Phòng khám Đỗ Minh Đường khuyên bà con nên thiết lập một chế độ sinh hoạt khoa học dựa trên nguyên tắc “thông suốt” và “thanh nhiệt”:

“Trong điều trị sỏi tiết niệu, việc thay đổi thói quen ăn uống và sinh hoạt chiếm tới 50% hiệu quả bền vững. Sỏi không sợ thuốc mạnh bằng sợ một cơ thể đủ nước và một hệ bài tiết thông thoáng.”

Chế độ ăn uống “khắc tinh” của sỏi

• Uống đủ nước: Đây là quy tắc vàng. Bà con nên uống ít nhất 2-2.5 lít nước mỗi ngày, chia đều các khoảng thời gian. Nước giúp pha loãng nước tiểu, rửa trôi các tinh thể mới hình thành.
• Giảm muối và đạm động vật: Ăn mặn và quá nhiều thịt đỏ làm tăng canxi và axit uric trong nước tiểu, kích thích sỏi phát triển nhanh hơn.
• Bổ sung rau xanh, trái cây: Đặc biệt là các loại quả chứa nhiều citrate như cam, chanh, bưởi giúp ngăn chặn sự kết tinh của sỏi.
• Hạn chế thực phẩm giàu Oxalate: Như rau bina, socola, trà đặc… nếu bà con có cơ địa dễ bị sỏi Oxalate.

Chế độ vận động và tâm lý

• Vận động vừa sức: Các bài tập như đi bộ, bơi lội hoặc tập yoga nhẹ nhàng giúp khí huyết lưu thông, hỗ trợ viên sỏi nhỏ dễ dàng thoát ra ngoài theo đường tự nhiên.
• Giữ tinh thần lạc quan: Trong Đông y, “nộ thương can”, “khủng thương thận”, sự căng thẳng và sợ hãi quá mức sẽ làm suy yếu chức năng tạng thận, khiến bệnh tình thêm trầm trọng.

Lời khuyên từ Phòng khám Đỗ Minh Đường

Mỗi người có một cơ địa và tình trạng sỏi khác nhau, không có một công thức chung nào hoàn hảo cho tất cả mọi người. Việc tự ý sử dụng các loại lá cây hay mẹo dân gian truyền tai nhau mà chưa rõ liều lượng có thể gây áp lực thêm cho thận.

Nếu bà con đang gặp phải những cơn đau thắt lưng dai dẳng hay bất thường khi tiểu tiện, hãy chủ động thăm khám để xác định chính xác vị trí và kích thước sỏi. Việc hiểu đúng “gốc bệnh” theo góc nhìn Y học cổ truyền sẽ giúp chúng ta có hướng chăm sóc an toàn và bền vững hơn.

*Lưu ý: Nội dung bài viết trên đây chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị chuyên môn. Hiệu quả của các phương pháp chăm sóc và hỗ trợ còn tùy thuộc vào cơ địa, thể trạng cũng như mức độ bệnh của mỗi người.

Nếu anh em, bà con cần được tư vấn kỹ hơn về tình trạng sức khỏe của mình theo hướng Nam y, đừng ngần ngại để lại thông tin hoặc liên hệ trực tiếp với Phòng khám Đỗ Minh Đường. Chúng tôi luôn sẵn lòng đồng hành và đưa ra những lời khuyên phù hợp nhất với thể trạng riêng biệt của từng người.