3 vị trí sỏi niệu quản thường gặp và dấu hiệu nhận biết sớm

Bà con thân mến, cảm giác đau quặn thắt vùng lưng lan xuống bụng dưới đôi khi không chỉ đơn thuần là do mỏi cơ hay làm việc quá sức. Nhiều trường hợp khi đi thăm khám tại Đỗ Minh Đường, bà con mới ngỡ ngàng biết mình mắc sỏi niệu quản – một “vị khách không mời” đang âm thầm gây bít tắc dòng chảy của cơ thể.

Sỏi niệu quản là gì và thường “ẩn náu” ở đâu?

Niệu quản vốn là hai đường ống dẫn nước tiểu rất nhỏ, chỉ dài khoảng 25 – 30cm, nối từ thận xuống bàng quang. Sỏi niệu quản thực chất không tự sinh ra tại đây, mà thường là những “viên đá” rơi từ thận xuống rồi bị kẹt lại. Do lòng niệu quản rất hẹp, chỉ cần một viên sỏi có kích thước vài milimet cũng đủ để gây ra những cơn đau “thấu trời xanh” cho bà con.

Dưới góc nhìn của y học cổ truyền, tình trạng này thuộc phạm vi chứng “Thạch lâm”. Nguyên nhân thường do thấp nhiệt uất kết ở hạ tiêu, lâu ngày nung nấu nước tiểu khiến các cặn bẩn kết tinh thành sỏi. Khi sỏi di chuyển và mắc kẹt tại các vị trí hiểm yếu, khí huyết tại đó sẽ bị ứ trệ, gây đau đớn và ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng bài tiết của thận và bàng quang.

3 vị trí sỏi niệu quản thường gặp nhất

Dọc theo chiều dài của niệu quản, có 3 điểm hẹp sinh lý tự nhiên. Đây chính là những “trạm thu phí” nghiệt ngã khiến sỏi dễ bị mắc kẹt nhất:

1. Vị trí sỏi niệu quản 1/3 trên (Khúc nối thận – niệu quản)

Đây là điểm giao nhau giữa bể thận và niệu quản. Sỏi khi mới bắt đầu “hành trình” rời khỏi thận thường bị kẹt ngay tại đây.

• Biểu hiện: Bà con thường thấy đau âm ỉ hoặc quặn thắt vùng mạn sườn và lưng. Cơn đau có thể lan ra phía trước bụng.
• Nguy cơ: Nếu sỏi kẹt lâu ở vị trí này, nước tiểu từ thận không xuống được sẽ gây tình trạng thận giãn, ứ nước, rất nguy hiểm cho chức năng lọc máu của thận.

2. Vị trí sỏi niệu quản 1/3 giữa (Nơi niệu quản vắt qua động mạch chậu)

Tại vị trí này, ống niệu quản phải vắt ngang qua mạch máu lớn để đi xuống dưới, tạo thành một điểm gập ghềnh.

• Biểu hiện: Đau lan dần xuống vùng bụng dưới, đau xuyên ra sau lưng. Nhiều người hay nhầm lẫn với đau bụng do tiêu hóa hoặc đau cơ bụng thông thường.
• Đặc điểm: Sỏi ở vị trí này thường khó di chuyển hơn vì điểm hẹp khá chắc chắn.

3. Vị trí sỏi niệu quản 1/3 dưới (Khúc nối niệu quản – bàng quang)

Đây là đoạn cuối cùng trước khi sỏi “về đích” bàng quang. Đây cũng là vị trí hẹp nhất trong toàn bộ hệ tiết niệu.

• Biểu hiện: Cơn đau xuất hiện rõ rệt ở vùng hạ vị (bụng dưới), có thể lan sang bộ phận sinh dục hoặc bẹn. Đặc biệt, bà con sẽ thấy xuất hiện tình trạng tiểu buốt, tiểu rắt, cảm giác đi tiểu không hết hoặc lúc nào cũng muốn đi tiểu.
• Lưu ý: Vì nằm gần các cơ quan sinh dục, sỏi ở vị trí này đôi khi khiến anh em hay chị em lo lắng nhầm sang các bệnh lý phụ khoa, nam khoa khác.

Dấu hiệu cảnh báo sỏi niệu quản bà con cần lưu ý

Tùy vào kích thước và vị trí sỏi niệu quản mà mỗi người có những biểu hiện khác nhau. Tuy nhiên, nếu thấy các dấu hiệu sau, chúng tôi khuyên bà con nên đi kiểm tra sớm:

• Cơn đau quặn thận: Đau xuất hiện đột ngột, đau dữ dội từng cơn ở vùng thắt lưng, lan xuống bụng và bẹn. Người bệnh thường phải lăn lộn vì không tìm được tư thế giảm đau.
• Rối loạn tiểu tiện: Đi tiểu thấy đau buốt, tiểu són, nước tiểu đục hoặc có màu hồng (tiểu ra máu) do sỏi cọ xát làm tổn thương niêm mạc ống dẫn.
• Triệu chứng toàn thân: Khi có nhiễm trùng kèm theo, bà con có thể bị sốt cao, rùng mình, buồn nôn hoặc nôn mửa liên tục.

“Mỗi viên sỏi có một hành trình di chuyển khác nhau tùy theo cơ địa và thói quen sinh hoạt của mỗi người. Việc hiểu rõ vị trí sỏi mắc kẹt giúp chúng ta có hướng chăm sóc đúng đắn, tránh những biến chứng đáng tiếc như suy thận hay nhiễm trùng huyết.”

Cách chăm sóc và phòng ngừa tại nhà theo quan niệm Nam y

Để giúp dòng chảy trong cơ thể được thông suốt và hỗ trợ quá trình bào mòn sỏi tự nhiên, Đỗ Minh Đường hướng dẫn bà con một số thói quen đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả:

1. Chế độ uống nước “đúng và đủ”

Nước chính là “chổi quét” tự nhiên tốt nhất. Bà con nên uống khoảng 2 – 2.5 lít nước mỗi ngày, chia nhỏ ra uống đều đặn ngay cả khi không thấy khát. Việc này giúp làm loãng nước tiểu, giảm nồng độ các chất gây kết tinh sỏi và hỗ trợ đẩy sỏi ở các vị trí niệu quản xuống bàng quang nhanh hơn.

2. Ăn uống điều độ, tránh tích tụ thấp nhiệt

• Hạn chế ăn quá mặn vì muối làm tăng canxi trong nước tiểu, dễ hình thành sỏi.
• Giảm thực phẩm giàu oxalat như chocolate, trà đặc, một số loại rau sẫm màu nếu bạn có cơ địa dễ tạo sỏi.
• Tăng cường rau xanh, trái cây tươi (đặc biệt là các loại quả có múi như cam, chanh) để bổ sung citrate tự nhiên giúp ngăn chặn sự kết dính của sỏi.

3. Vận động nhẹ nhàng

Những bài tập như đi bộ, yoga nhẹ nhàng có thể giúp cơ thể dẻo dai, hỗ trợ nhu động niệu quản để đẩy sỏi di chuyển dễ dàng hơn. Tuy nhiên, khi đang có cơn đau cấp tính, bà con cần nằm nghỉ ngơi tuyệt đối.

Khi nào sỏi niệu quản thực sự đáng báo động?

Nhiều bà con chủ quan cho rằng sỏi nhỏ thì không sao. Tuy nhiên, sỏi niệu quản dù ở vị trí nào cũng tiềm ẩn nguy cơ gây tắc nghẽn hoàn toàn. Nếu thấy các biểu hiện sau, bà con cần tới cơ sở y tế ngay lập tức:

1. Đau dữ dội kéo dài, dùng các biện pháp nghỉ ngơi không đỡ.
2. Sốt cao, rét run kèm theo đau lưng.
3. Bí tiểu hoàn toàn hoặc nước tiểu có mủ, mùi hôi nồng nặc.

Thông tin chúng tôi chia sẻ trên đây mang tính chất tham khảo dựa trên kiến thức y học chung. Hiệu quả phòng ngừa và cải thiện tình trạng sỏi sẽ khác nhau tùy thuộc vào cơ địa, kích thước sỏi và thể trạng thực tế của mỗi người. Bà con không nên tự ý dùng thuốc hay áp dụng các mẹo truyền miệng khi chưa rõ tình trạng bệnh lý của mình.

Nếu bà con đang gặp khó khăn do những cơn đau từ vị trí sỏi niệu quản gây ra hoặc muốn tìm hiểu cách chăm sóc sức khỏe hệ tiết niệu phù hợp nhất với cơ địa của mình, đừng ngần ngại để lại câu hỏi hoặc liên hệ để các chuyên gia tại Phòng khám Đỗ Minh Đường đồng hành và tư vấn chi tiết hơn.