Giải mã 3 lý do cùng bệnh nhưng thuốc khác nhau theo Nam y Đỗ Minh Đường

Nhiều bà con khi đi thăm khám thường thắc mắc vì sao hàng xóm cũng đau lưng, mình cũng đau lưng mà bác sĩ lại kê đơn thuốc chẳng hề giống nhau. Thực tế, trong y học cổ truyền, việc “cùng bệnh nhưng thuốc khác” không phải là điều lạ lẫm mà chính là tinh thần cá nhân hóa – điều trị dựa trên chính cơ địa của mỗi người.

Bản chất của việc thuốc khác nhau dù cùng tên bệnh

Trong y học hiện đại, nếu hai người cùng bị viêm xoang, có thể họ sẽ dùng chung một loại kháng sinh hay thuốc giảm đau. Tuy nhiên, với góc nhìn của Nam y Đỗ Minh Đường (ĐMĐ), bệnh tật không chỉ là những triệu chứng hiển hiện bên ngoài mà là sự mất cân bằng bên trong cơ thể. Chúng tôi không chỉ nhìn vào cái “ngọn” là cơn đau, mà phải tìm đến cái “gốc” xem tạng phủ nào đang suy yếu.

Lấy ví dụ đời thường để bà con dễ hình dung: Giống như việc hai chiếc xe máy cùng bị chết máy giữa đường. Một chiếc có thể do hết xăng, chiếc kia lại do hỏng bu-gi. Dù biểu hiện cuối cùng là “không chạy được” như nhau, nhưng cách sửa chữa chắc chắn phải khác nhau. Thuốc trong Đông y cũng vậy, phải “đúng bệnh, đúng người” thì mới mong có kết quả bền vững.

Lý do thuốc khác nhau dưới góc nhìn Tạng phủ và Khí huyết

Để giải mã việc vì sao thuốc lại khác nhau, phòng khám chúng tôi thường phân tích dựa trên sự khác biệt về thể trạng và căn nguyên gây bệnh của từng người. Có 3 yếu tố chính quyết định sự khác biệt này:

1. Sự khác biệt về thể chất (Cơ địa)

Mỗi người sinh ra đã có một nền tảng thể chất khác nhau, Đông y gọi là “tiên thiên”. Có người thuộc thể nhiệt (người hay nóng, dễ táo bón, thích uống nước lạnh), có người lại thuộc thể hàn (sợ lạnh, chân tay lạnh, tiêu hóa kém). Cùng một chứng đau xương khớp, nhưng nếu bà con thể nhiệt, chúng tôi sẽ ưu tiên các vị thuốc thanh nhiệt, mát gan. Ngược lại, với người thể hàn, thuốc phải có tính ấm để trừ lạnh, thông kinh lạc.

2. Nguyên nhân gây bệnh khác nhau

Cùng là triệu chứng mất ngủ, nhưng nguyên nhân sâu xa ở mỗi người lại chẳng giống ai:

• Người do Can khí uất kết: Thường do stress, suy nghĩ nhiều, hay cáu gắt khiến khí không lưu thông.
• Người do Tâm tỳ lưỡng hư: Do ăn uống kém, lo âu làm huyết không đủ nuôi dưỡng tâm thần.
• Người do Thận âm hư: Thường gặp ở người lớn tuổi, gây ra tình trạng nóng trong, bồn chồn khó ngủ.

Vì nguyên nhân khác nhau nên các vị thuốc đi kèm phải thay đổi để điều chỉnh đúng tạng phủ đang gặp vấn đề.

3. Giai đoạn và mức độ của bệnh

Bệnh mới khởi phát (cấp tính) thuốc sẽ khác với bệnh đã đeo bám lâu ngày (mãn tính). Với người bệnh mới, thuốc thường tập trung vào việc “công” (loại bỏ tác nhân gây bệnh như phong, hàn, thấp). Với người bệnh lâu ngày, cơ thể đã suy nhược, thuốc lại phải thiên về “bổ” (bồi bổ khí huyết, nâng cao sức đề kháng) để cơ thể tự phục hồi.

Những yếu tố bà con thường dễ nhầm lẫn

Nhiều anh em, chị em khi thấy người quen uống thuốc gì hiệu quả là vội vàng mua theo hoặc mượn đơn thuốc đó để đi bốc. Đây là một thói quen khá nguy hiểm vì:

• Nhầm lẫn giữa triệu chứng và gốc bệnh: Cùng đau đầu nhưng có người do cao huyết áp, có người do thiếu máu não, thuốc không thể dùng chung.
• Coi nhẹ yếu tố tuổi tác: Thuốc cho thanh niên trai tráng cần sự mạnh mẽ, quyết liệt; thuốc cho người già lại cần sự ôn hòa, từ từ để tránh gây quá tải cho hệ tiêu hóa.
• Quên mất các bệnh nền đi kèm: Một người đau khớp nhưng có kèm đau dạ dày sẽ cần những vị thuốc bảo vệ niêm mạc khác hoàn toàn với người khớp kèm tiểu đường.

Lời khuyên để sử dụng thuốc YHCT hiệu quả và an toàn

Để thuốc phát huy được hết giá trị, bà con nên chú ý những nguyên tắc “vàng” sau đây trong quá trình chăm sóc sức khỏe tại nhà:

“Điều trị bệnh bằng YHCT không phải là việc uống thay cho người khác, mà là tìm lại sự cân bằng vốn có của chính mình.”

Thực hiện ngay hôm nay

• Ngừng ngay việc tự ý dùng lại đơn thuốc cũ hoặc đơn thuốc của người khác dù thấy triệu chứng có vẻ giống nhau.
• Lắng nghe cơ thể: Ghi chép lại những thay đổi sau khi ăn, khi thời tiết thay đổi để cung cấp thông tin chính xác cho bác sĩ.

Duy trì thói quen trong 2 tuần

• Tuân thủ đúng hướng dẫn về thời gian uống thuốc (trước hay sau ăn) vì mỗi vị thuốc cần một môi trường khác nhau để thẩm thấu tốt nhất.
• Điều chỉnh chế độ ăn uống phù hợp với thể trạng: Người thể nhiệt nên bớt đồ cay nóng, người thể hàn nên tránh đồ sống lạnh.

Xây dựng nền tảng lâu dài

• Vận động nhẹ nhàng phù hợp với sức khỏe để khí huyết được lưu thông, giúp thuốc vận hành trong cơ thể tốt hơn.
• Giữ tinh thần lạc quan, tránh lo âu quá mức vì “tâm bình thì khí hòa”, bệnh tật cũng từ đó mà nhẹ bớt.

Khi nào bà con cần thăm khám để có liệu trình riêng?

Phòng khám ĐMĐ luôn khuyến khích bà con chủ động thăm khám để bác sĩ bắt mạch, xem xét kỹ lưỡng thay vì tự đoán bệnh tại nhà. Đặc biệt cần lưu ý khi:

• Triệu chứng bệnh không giảm sau một thời gian dài tự chăm sóc.
• Cơ thể xuất hiện những dấu hiệu lạ, mệt mỏi kéo dài hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Bạn có nhiều bệnh lý nền phức tạp và cần một phương pháp kết hợp hài hòa, an toàn.

Mỗi người là một cá thể duy nhất với cơ địa và lối sống riêng biệt. Do đó, việc dùng thuốc khác nhau cho cùng một tên bệnh không chỉ là sự cần thiết mà còn là trách nhiệm của người thầy thuốc để đảm bảo sự an toàn và hiệu quả cao nhất cho bà con.

*Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Hiệu quả có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và thể trạng của mỗi người.

Nếu bà con đang băn khoăn về tình trạng sức khỏe của mình hoặc muốn hiểu rõ hơn về thể trạng cá nhân để có cách chăm sóc phù hợp nhất, đừng ngần ngại để lại thông tin hoặc đặt câu hỏi tại đây. Đội ngũ bác sĩ tại Đỗ Minh Đường luôn sẵn sàng lắng nghe và đồng hành cùng bà con.