5 biến chứng và 4 cách điều trị viêm xoang cấp mủ hiệu quả

Nhiều bà con khi thấy mũi chảy dịch đặc, có màu xanh vàng kèm theo mùi hôi và đau nhức vùng mặt dữ dội thì thường chủ quan nghĩ là cảm cúm thông thường, nhưng thực tế đây chính là dấu hiệu cảnh báo viêm xoang cấp mủ. Tình trạng này nếu không được nhận diện đúng và xử lý kịp thời thì dịch mủ tích tụ lâu ngày sẽ dẫn đến những biến chứng khôn lường cho sức khỏe, thậm chí ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực và hệ thần kinh.

Viêm xoang cấp mủ là bệnh gì?

Theo góc nhìn y học, viêm xoang cấp mủ là một trạng thái diễn tiến nặng của viêm xoang cấp tính. Hiểu đơn giản, các hốc xoang rỗng xung quanh vùng mũi vốn dĩ phải thông thoáng để lưu thông khí, nhưng khi bị vi khuẩn hoặc virus tấn công mạnh mẽ, niêm mạc xoang sẽ bị viêm nhiễm nặng nề.

Sự viêm nhiễm này kích thích cơ thể sản sinh ra mủ – một hỗn hợp gồm xác vi khuẩn, bạch cầu và các tế bào niêm mạc bị tổn thương. Dịch mủ này không thoát được ra ngoài, bị ứ đọng lại trong hốc xoang, gây ra áp lực rất lớn lên thành xoang và các dây thần kinh xung quanh.

Bệnh thường khởi phát đột ngột và diễn ra trong thời gian ngắn (dưới 4 tuần). Tuy nhiên, vì tính chất có “mủ” nên mức độ tàn phá niêm mạc và nguy cơ gây biến chứng của nó cao hơn hẳn các dạng viêm xoang thông thường khác.

Dấu hiệu nhận biết viêm xoang cấp mủ bà con cần lưu tâm

Để giúp bà con dễ dàng phân biệt với các bệnh viêm đường hô hấp thông thường, chúng tôi xin liệt kê những triệu chứng đặc trưng nhất của viêm xoang cấp mủ như sau:

• Đau nhức vùng mặt: Bà con sẽ cảm thấy đau thắt hoặc có áp lực nặng nề ở vùng trán, má hoặc giữa hai mắt. Cơn đau thường tăng lên khi bà con cúi đầu xuống hoặc khi thời tiết thay đổi.
• Chảy dịch mũi có mủ: Đây là dấu hiệu quan trọng nhất. Dịch mũi thường đặc quánh, có màu vàng chanh, xanh lục và kèm theo mùi hôi rất khó chịu do quá trình hoại tử và nhiễm khuẩn bên trong.
• Ngạt mũi, tắc mũi: Do mủ và niêm mạc bị phù nề che lấp lối thông của xoang, khiến bà con khó thở bằng mũi, phải thở bằng miệng.
• Hơi thở có mùi hôi: Dịch mủ chảy xuống họng (chảy dịch mũi sau) khiến miệng luôn có vị đắng và hơi thở có mùi, dù đã vệ sinh răng miệng kỹ.
• Biểu hiện toàn thân: Bà con có thể bị sốt (thường là sốt nhẹ hoặc sốt cao tùy mức độ nhiễm trùng), người mệt mỏi, chán ăn, đau đầu âm ỉ kéo dài.

Lưu ý: Nếu bà con thấy xuất hiện tình trạng sưng tấy vùng mắt, nhìn mờ hoặc đau đầu dữ dội kèm co giật, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất vì đây có thể là dấu hiệu dịch mủ đã lây lan sang các bộ phận khác.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng viêm xoang có mủ

Việc nắm rõ nguyên nhân sẽ giúp bà con có hướng phòng ngừa và xử lý hiệu quả hơn. Có nhiều yếu tố khiến các hốc xoang trở thành “túi mủ”, cụ thể:

• Nhiễm vi khuẩn: Đây là “thủ phạm” chính chiếm đại đa số các ca bệnh. Thường sau một đợt cảm lạnh do virus, sức đề kháng yếu đi, vi khuẩn sẽ chớp thời cơ xâm nhập và gây mủ.
• Nhiễm virus và nấm: Một số loại nấm mốc trong môi trường sống hoặc virus cúm kéo dài không được điều trị dứt điểm cũng dẫn đến viêm xoang mủ.
• Vấn đề về cấu trúc mũi: Những anh em có vách ngăn mũi bị lệch hoặc có polyp mũi sẽ khiến đường dẫn lưu dịch bị cản trở. Dịch ứ lại lâu ngày gặp vi khuẩn sẽ hóa mủ.
• Cơ địa dị ứng: Những người thường xuyên bị dị ứng thời tiết, phấn hoa, lông thú khiến niêm mạc mũi luôn trong trạng thái phù nề, tạo điều kiện thuận lợi cho nhiễm trùng nảy sinh.
• Yếu tố môi trường: Sống trong môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi, hóa chất độc hại hoặc thói quen hút thuốc lá làm suy giảm hệ thống lông chuyển trong xoang, khiến việc đào thải chất bẩn bị đình trệ.

Bệnh viêm xoang cấp mủ có nguy hiểm không?

Câu trả lời chắc chắn là có nếu chúng ta thờ ơ. Vì các hốc xoang nằm rất gần với mắt và não bộ, nên sự nhiễm trùng có thể lan rộng qua các mạch máu hoặc xương. Một số biến chứng nguy hiểm bao gồm:

• Biến chứng tại mắt: Gây viêm tấy hốc mắt, áp xe ổ mắt, viêm dây thần kinh thị giác dẫn đến giảm thị lực đột ngột hoặc mù lòa nếu không xử lý kịp.
• Biến chứng nội sọ: Đây là biến chứng đáng sợ nhất. Vi khuẩn từ xoang có thể gây viêm màng não, áp xe não, viêm tĩnh mạch xoang hang, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
• Biến chứng đường hô hấp: Mủ chảy xuống họng gây viêm họng mãn tính, viêm thanh quản, viêm phế quản, thậm chí là viêm phổi.
• Biến chứng xương: Viêm cốt tủy xương sọ hoặc xương hàm do nhiễm trùng lan tỏa.

Phương pháp chẩn đoán và hướng điều trị phổ biến

Hiện nay, để xác định chính xác tình trạng viêm xoang cấp mủ, các bác sĩ thường thực hiện nội soi tai mũi họng hoặc chụp CT/X-quang để thấy rõ hình ảnh dịch mủ ứ đọng. Tùy vào mức độ nặng nhẹ mà có các hướng xử lý khác nhau:

1. Điều trị bằng nội khoa (Dùng thuốc)

Hầu hết các trường hợp viêm xoang cấp mủ ở giai đoạn đầu đều đáp ứng tốt với thuốc. Các nhóm thuốc thường được sử dụng bao gồm:

• Thuốc kháng sinh: Để tiêu diệt vi khuẩn gây mủ (cần dùng đủ liều theo chỉ dẫn của bác sĩ).
• Thuốc giảm đau, hạ sốt: Giúp bà con dễ chịu hơn khi có cơn đau đầu hoặc sốt.
• Thuốc co mạch, thuốc xịt mũi: Giúp làm giảm phù nề niêm mạc, mở rộng lối thông xoang để dịch mủ thoát ra ngoài dễ dàng hơn.
• Thuốc kháng Histamin: Dành cho những trường hợp có kèm theo yếu tố dị ứng.

2. Can thiệp phẫu thuật

Nếu việc dùng thuốc không mang lại kết quả hoặc bệnh tái phát quá nhiều lần do cấu trúc mũi lệch lạc, phẫu thuật sẽ được cân nhắc:

• Phẫu thuật nội soi mũi xoang (FESS): Bác sĩ sẽ dùng dụng cụ nội soi để làm sạch mủ, loại bỏ polyp hoặc các tổ chức viêm, mở rộng các lỗ thông xoang tự nhiên.
• Chỉnh hình vách ngăn: Giải quyết triệt để nguyên nhân gây tắc nghẽn do cấu trúc.

3. Các mẹo hỗ trợ tại nhà từ dân gian

Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ y tế, bà con có thể áp dụng một số mẹo dân gian lành tính để hỗ trợ đào thải dịch mủ:

• Xông mũi bằng cây giao (cây xương cá): Tinh dầu từ cây giao có tác dụng sát khuẩn, tiêu viêm, giúp dịch mủ loãng ra và thoát ra ngoài nhanh hơn. Tuy nhiên, bà con cần thận trọng tránh để nhựa cây dính vào mắt.
• Sử dụng cây cỏ hôi (cây cứt lợn): Đây là vị thuốc nam kinh điển trong điều trị xoang. Bà con có thể sắc lấy nước uống hoặc giã nát lấy nước cốt thấm vào bông sạch rồi đặt vào mũi để hút dịch mủ.
• Lá ngải cứu: Dùng lá ngải cứu đun nước xông hoặc làm món trứng rán lá ngải cũng rất tốt cho việc lưu thông khí huyết vùng đầu mặt.

4. Tiếp cận theo hướng Y học cổ truyền (Đông y)

Trong Đông y, viêm xoang cấp mủ được chia thành nhiều thể khác nhau dựa trên biểu hiện của người bệnh:

• Thể Hỏa độc: Biểu hiện là sốt cao, dịch mũi vàng đặc, đau nhức dữ dội. Pháp điều trị chủ yếu là thanh nhiệt, giải độc và thông tỵ.
• Thể Đàm thấp: Thường gặp ở người hay ho có đờm, ngực tức, dịch mũi nhiều. Cần tập trung vào việc trừ đàm và làm thông thoáng đường thở.
• Thể Huyết ứ nhiệt: Mũi sưng nề đỏ, có thể kèm chảy máu cam, đau đầu nặng nề. Hướng xử lý là hoạt huyết, lương huyết để giảm sưng tấy.

Lời khuyên của chúng tôi trong việc chăm sóc và phòng ngừa

Để quá trình điều trị đạt hiệu quả và tránh bệnh quay trở lại, bà con cần lưu ý một số thói quen sinh hoạt sau:

• Vệ sinh mũi họng hàng ngày: Sử dụng nước muối sinh lý để rửa mũi ít nhất 2 lần/ngày. Việc này giúp làm sạch vi khuẩn và không cho dịch nhầy có cơ hội tích tụ.
• Giữ ấm cơ thể: Đặc biệt là vùng cổ, ngực và đầu khi thời tiết chuyển lạnh hoặc khi nằm điều hòa.
• Đeo khẩu trang: Luôn đeo khẩu trang khi ra đường để tránh khói bụi và các tác nhân gây dị ứng.
• Uống nhiều nước: Nước giúp làm loãng dịch nhầy, khiến việc khạc đờm hoặc xì mũi trở nên dễ dàng hơn.
• Chế độ dinh dưỡng: Tăng cường rau xanh, trái cây giàu vitamin C để nâng cao sức đề kháng. Hạn chế các thực phẩm cay nóng hoặc đồ uống có cồn vì dễ gây kích ứng niêm mạc.

Viêm xoang cấp mủ tuy khó chịu nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được nếu bà con phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh về uống bừa bãi vì dễ gây ra tình trạng kháng thuốc, khiến bệnh càng thêm trầm trọng.

Nếu bà con đang gặp phải những triệu chứng kể trên hoặc đã điều trị nhiều nơi mà không thuyên giảm, hãy chủ động tìm đến các chuyên gia y tế để được thăm khám và có hướng xử lý cá nhân hóa theo đúng cơ địa của mình. Chúc bà con sớm lấy lại sự thông thoáng cho mũi xoang và sức khỏe ổn định!

Tham khảo thêm:

• Viêm xoang bội nhiễm: Biến chứng và cách xử lý hiệu quả
• Viêm xoang kiêng ăn gì và nên ăn gì để nhanh khỏi bệnh?