5 dấu hiệu viêm họng trào ngược và 3 mẹo dân gian xử lý tại nhà

Nhiều bà con cứ thấy cổ họng đau rát, vướng víu là lo sốt vó đi mua thuốc viêm họng về uống, nhưng thực tế có những trường hợp chữa mãi không dứt chỉ vì nguyên nhân gốc rễ lại nằm ở cái dạ dày. Viêm họng trào ngược không chỉ gây khó chịu trong sinh hoạt hàng ngày mà nếu để lâu, axit dạ dày “ăn mòn” niêm mạc họng còn có thể dẫn đến những biến chứng mãn tính khó lường.

Viêm họng trào ngược là gì và tại sao bà con dễ nhầm lẫn?

Viêm họng trào ngược, hay còn gọi là viêm họng do trào ngược dạ dày, là tình trạng axit từ dạ dày không nằm yên một chỗ mà trào ngược lên vùng thực quản và họng. Khác với viêm họng thông thường do vi khuẩn hay virus xâm nhập từ bên ngoài, đây là hệ quả của một bệnh lý nội khoa bên trong cơ thể.

Sở dĩ bà con hay nhầm lẫn là do các triệu chứng tại vùng họng quá giống với viêm họng cấp hay viêm amidan. Tuy nhiên, thay vì chỉ đau họng đơn thuần, người bệnh thường cảm thấy có dịch vị chua hoặc đắng ở miệng, kèm theo cảm giác nghẹn đặc như có dị vật chặn ngang cổ. Trong Đông y, hiện tượng này có những nét tương đồng với chứng “Mai hạch khí” – cảm giác vướng víu ở họng như có hạt mơ, khạc không ra mà nuốt cũng không xuống.

Lý giải nguyên nhân gây bệnh dưới góc nhìn chuyên môn

Cơ chế cơ bản nhất hình thành nên căn bệnh này chính là sự “nổi loạn” của axit dạ dày. Bình thường, giữa thực quản và dạ dày có một cái van (cơ thắt thực quản dưới) hoạt động như một cánh cửa một chiều, chỉ cho thức ăn đi xuống. Vì một lý do nào đó, cánh cửa này bị yếu đi hoặc đóng mở không đúng lúc, khiến axit hydrochloric tràn ngược lên trên.

• Sự yếu kém của van thực quản: Đây là nguyên nhân trực tiếp nhất. Khi van này không đóng chặt, axit dễ dàng thoát ra ngoài dạ dày.
• Áp lực dạ dày tăng cao: Thói quen ăn quá no, nằm ngay sau khi ăn hoặc béo phì khiến dạ dày bị chèn ép, đẩy dịch vị lên phía họng.
• Kích ứng từ Pepsin và dịch mật: Không chỉ có axit, các enzyme tiêu hóa như pepsin và dịch mật cũng theo dòng trào ngược gây “bỏng” niêm mạc họng, dẫn đến viêm nhiễm.

Những dấu hiệu nhận biết viêm họng do trào ngược

Để biết mình có đang mắc phải chứng viêm họng do dạ dày hay không, bà con cần chú ý đến các tín hiệu sau của cơ thể:

• Cảm giác đau rát và vướng víu: Đau họng thường xuyên nhưng không kèm sốt cao, cổ họng luôn thấy khô và vướng.
• Khàn tiếng, mất giọng: Axit tràn lên làm dây thanh quản bị phù nề, khiến giọng nói trở nên trầm đục, hụt hơi khi nói dài.
• Ho khan kéo dài: Đặc biệt là ho nhiều về đêm hoặc sáng sớm khi vừa ngủ dậy do tư thế nằm làm axit dễ trào ngược hơn.
• Ợ chua, nóng rát vùng thượng vị: Đây là dấu hiệu điển hình của trào ngược dạ dày đi kèm.
• Tăng tiết nước bọt: Đây là phản ứng tự bảo vệ của cơ thể nhằm trung hòa axit, nhưng nếu xảy ra quá thường xuyên sẽ gây khó chịu.

Viêm họng trào ngược có nguy hiểm không?

Về cơ bản, nếu được phát hiện sớm và điều chỉnh kịp thời, bệnh không gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng. Tuy nhiên, nếu bà con chủ quan, để axit tàn phá niêm mạc họng trong thời gian dài, bệnh có thể chuyển sang giai đoạn mãn tính với nhiều hệ lụy:

Viêm họng trào ngược nếu không được xử lý đúng cách có thể dẫn đến viêm loét thực quản, hẹp thực quản, thậm chí là biến đổi tế bào niêm mạc dẫn đến tình trạng tiền ung thư (Barrett thực quản).

Ngoài ra, axit có thể tràn vào đường hô hấp gây ra các vấn đề nghiêm trọng hơn như viêm phế quản co thắt, hen suyễn hoặc viêm phổi điểm do hít phải dịch vị.

Hướng xử lý và chăm sóc tại nhà an toàn cho bà con

Bên cạnh việc tuân thủ các chỉ định chuyên khoa từ bác sĩ như dùng thuốc kháng viêm, thuốc giảm tiết axit hay thuốc trị ho, bà con có thể áp dụng một số mẹo dân gian phổ thông để làm dịu họng và hỗ trợ tiêu hóa:

Sử dụng các thảo dược tự nhiên

• Nghệ và mật ong: Nghệ giúp làm lành các vết loét ở thực quản, mật ong có tính kháng khuẩn cao. Bà con pha 1 thìa bột nghệ với nước ấm và mật ong, uống vào buổi sáng.
• Gừng tươi: Được xem là “kháng sinh tự nhiên” giúp giảm buồn nôn và kháng viêm. Có thể ngậm lát gừng mỏng hoặc uống trà gừng ấm sau bữa ăn.
• Hoa đu đủ đực hấp mật ong: Đây là bài thuốc dân gian quen thuộc giúp giảm ho, sát khuẩn vùng họng rất tốt.

Lưu ý: Các mẹo dân gian chỉ mang tính chất hỗ trợ, bà con nên thận trọng nếu có cơ địa dị ứng hoặc đang mắc các bệnh lý nền khác.

Thay đổi lối sống – “Chìa khóa” đẩy lùi trào ngược

Tại phòng khám Nam Y Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn quan niệm “phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Việc thay đổi thói quen sinh hoạt đóng vai trò cực kỳ quan trọng:

• Nguyên tắc ăn uống: Chia nhỏ bữa ăn, không ăn quá no một lúc. Tuyệt đối không nằm ngay sau khi ăn (nên chờ ít nhất 2-3 tiếng).
• Kiêng khem đúng cách: Hạn chế tối đa rượu bia, thuốc lá, cà phê và các món đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ vì chúng làm giãn cơ thắt thực quản.
• Tư thế ngủ: Nên kê cao đầu giường khoảng 15-20cm hoặc dùng gối chống trào ngược chuyên dụng để ngăn axit “leo” lên họng khi ngủ.
• Kiểm soát cân nặng và stress: Căng thẳng thần kinh là ngòi nổ cho các cơn trào ngược axit. Hãy dành thời gian tập luyện nhẹ nhàng như yoga hoặc thiền.

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Hiệu quả của các biện pháp chăm sóc có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và tình trạng bệnh lý của mỗi người.

Nếu tình trạng viêm họng, ợ chua kéo dài ảnh hưởng đến sinh hoạt và sức khỏe, bà con không nên tự ý đoán bệnh hay lạm dụng thuốc mà nên đến các cơ sở y tế uy tín để thăm khám. Việc hiểu đúng nguyên nhân sẽ giúp chúng ta có hướng xử lý chính xác, tránh tiền mất tật mang. Nếu cần tư vấn thêm về cách chăm sóc sức khỏe theo Y học cổ truyền phù hợp với thể trạng cá nhân, bà con có thể liên hệ để chúng tôi hỗ trợ định hướng kịp thời.