5 dấu hiệu đau khớp thể phong hàn và cách xử trí an toàn tại nhà

Trong đông y, đau khớp không đơn thuần chỉ là cảm giác nhức mỏi ở bề mặt mà là hệ quả của việc khí huyết lưu thông kém, tạo điều kiện cho các tác nhân bên ngoài xâm nhập. Đau khớp thể phong hàn là một trong những tình trạng điển hình nhất, thường trở nặng khi thời tiết chuyển lạnh hoặc độ ẩm tăng cao, khiến bà con gặp không ít khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày.

Đau khớp thể phong hàn dưới góc nhìn của Nam y

Trong quan niệm của Y học cổ truyền, sức khỏe xương khớp phụ thuộc vào sự lưu thông thông suốt của khí và huyết. Khi cơ thể suy yếu, các “tà khí” từ bên ngoài như Phong (gió) và Hàn (lạnh) sẽ thừa cơ xâm nhập vào kinh lạc, cơ nhục và xương khớp.Phong có đặc tính di chuyển, nên đau do phong thường không cố định ở một vị trí mà chạy từ khớp này sang khớp khác. Hàn có đặc tính ngưng trệ và co rút, làm cho mạch máu co lại, khí huyết khó lưu thông, dẫn đến các cơn đau nhức dữ dội, co cứng khớp, đặc biệt là vào sáng sớm hoặc khi trời trở lạnh.Sự kết hợp giữa Phong và Hàn tạo nên thể bệnh mà dân gian thường gọi là “tê thấp” hoặc “phong thấp”. Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi hiểu rằng đây không chỉ là biểu hiện tại khớp mà là dấu hiệu cho thấy chính khí (sức đề kháng) của cơ thể đang giảm sút, khiến các tác nhân môi trường dễ dàng gây tác động tiêu cực.

Dấu hiệu nhận biết bà con đang bị đau khớp thể phong hàn

Bà con có thể tự kiểm tra xem mình có đang thuộc thể phong hàn hay không qua những biểu hiện đặc trưng sau:

• Đau tăng khi gặp lạnh: Đây là dấu hiệu nhận biết rõ ràng nhất. Cơn đau thường xuất hiện hoặc trở nên dữ dội hơn khi thời tiết chuyển mùa, trời mưa lạnh hoặc khi tiếp xúc với nước lạnh, ngồi điều hòa.
• Cơn đau di chuyển hoặc cố định kèm co cứng: Có lúc bà con thấy đau ở khớp gối, lúc lại chuyển sang cổ tay hoặc khớp vai. Đồng thời, các khớp thường có cảm giác bị co rút, khó cử động linh hoạt vào buổi sáng.
• Khớp không sưng đỏ nhưng đau buốt: Khác với thể phong nhiệt (thường gây sưng nóng đỏ), khớp thể phong hàn nhìn bên ngoài có vẻ bình thường, không nóng nhưng bên trong lại đau buốt như kim châm.
• Ưa ấm: Bà con thường có xu hướng muốn chườm nóng, xoa dầu hoặc sưởi ấm vùng đau vì cảm giác ấm áp giúp cơn đau dịu đi đáng kể.
• Biểu hiện toàn thân khác: Người bệnh có thể sợ gió, sợ lạnh, rêu lưỡi trắng mỏng, sắc mặt thường nhợt nhạt hơn bình thường.

Tại sao những người làm việc trong môi trường lạnh dễ mắc phải?

Thực tế tại phòng khám, chúng tôi tiếp nhận rất nhiều bà con làm các công việc đặc thù như công nhân kho lạnh, người làm nông hay phải lội nước, hoặc dân văn phòng ngồi máy lạnh liên tục thường xuyên bị đau khớp thể phong hàn.Việc tiếp xúc với nguồn nhiệt thấp trong thời gian dài khiến cơ thể bị “nhiễm lạnh” sâu vào bên trong. Khi đó, các mạch máu quanh khớp co lại, không đủ máu nuôi dưỡng sụn khớp và bao hoạt dịch, dẫn đến tình trạng khô khớp và đau nhức mãn tính. Nếu không có biện pháp bảo vệ và giữ ấm đúng cách, tình trạng này sẽ tái diễn liên tục và ngày càng nặng hơn.

Hướng chăm sóc và xử trí an toàn tại nhà cho bà con

Với thể phong hàn, nguyên tắc cốt lõi là “hàn gặp nóng thì tan”. Bà con có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ tại nhà sau đây để làm dịu cơn đau:

1. Giữ ấm và chườm nóng

Luôn giữ cho các vùng khớp bị đau được ấm áp. Bà con có thể dùng túi chườm nóng, chai nước ấm hoặc đơn giản là dùng lá ngải cứu sao với muối trắng, bọc vào khăn vải để chườm lên vùng đau khoảng 15-20 phút mỗi tối trước khi đi ngủ.

2. Sử dụng các nguyên liệu có tính ấm trong ăn uống

Trong chế độ ăn hằng ngày, bà con nên ưu tiên các loại gia vị có tính cay ấm như gừng, tỏi, hành, quế, tiêu… Những nguyên liệu này giúp tán hàn, hành khí, hỗ trợ làm ấm cơ thể từ bên trong.

3. Vận động nhẹ nhàng

Dù đau nhức nhưng bà con không nên nằm bất động quá lâu. Các bài tập vận động nhẹ nhàng tại chỗ hoặc đi bộ chậm giúp khí huyết lưu thông, tránh tình trạng co cứng khớp và teo cơ. Tuy nhiên, cần tránh tập luyện ở nơi có gió lùa hoặc khi trời quá lạnh.

4. Ngâm chân bằng thảo dược

Mỗi tối, bà con có thể ngâm chân với nước ấm pha gừng và chút muối. Lòng bàn chân có nhiều huyệt đạo quan trọng liên kết với các tạng phủ; việc làm ấm bàn chân giúp thông kinh hoạt lạc rất tốt cho người đau khớp thể phong hàn.

Thận trọng: Những người đang bị viêm loét da tại vùng khớp, người bị tiểu đường mất cảm giác nhiệt hoặc bà bầu cần hết sức lưu ý khi thực hiện các liệu pháp chườm nóng hay ngâm chân để tránh bị bỏng hoặc tác dụng phụ không mong muốn.

Khi nào bà con cần đến thăm khám chuyên sâu?

Mặc dù các mẹo tại nhà có thể giúp giảm đau tạm thời, nhưng nếu cơn đau xuất phát từ sự suy yếu của tạng phủ bên trong thì bà con cần được hỗ trợ chuyên sâu hơn. Hãy cân nhắc đi khám khi thấy các dấu hiệu sau:

• Cơn đau kéo dài trên 2 tuần không thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi và giữ ấm.
• Khớp có dấu hiệu bị biến dạng, teo cơ hoặc khó khăn nghiêm trọng trong việc đi lại, cầm nắm.
• Đau nhức kèm theo sốt hoặc mệt mỏi quá mức.
• Bà con đã dùng nhiều loại thuốc giảm đau nhưng cứ dừng là đau lại, ảnh hưởng đến dạ dày và sức khỏe tổng thể.

Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn đề cao tinh thần “Nam dược trị Nam nhân”. Tùy vào cơ địa và mức độ nhiễm phong hàn của mỗi người, các bác sĩ sẽ có hướng tư vấn và hỗ trợ phù hợp để không chỉ làm dịu cơn đau mà còn bồi bổ chính khí, giúp cơ thể khỏe mạnh từ gốc.

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ tại nhà có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và thể trạng thực tế của mỗi người.

Nếu bà con đang gặp khó khăn với những cơn đau khớp dai dẳng mỗi khi trời lạnh, hãy để lại thông tin hoặc liên hệ trực tiếp để các chuyên gia của Phòng khám Đỗ Minh Đường tư vấn hướng chăm sóc sức khỏe phù hợp nhất cho tình trạng của mình.