5 dấu hiệu đau khớp thể hư hàn và cách làm ấm xương khớp tại nhà

Nhiều bà con cứ thấy trời trở lạnh là các khớp xương lại bắt đầu biểu tình, đau nhức buốt sâu tận trong tủy, dù có xoa dầu hay dán cao cũng chỉ đỡ được lúc đầu rồi đâu lại vào đấy. Đây là tình trạng điển hình của chứng đau khớp thể hư hàn – một nỗi khổ tâm khiến cuộc sống sinh hoạt của người bệnh trở nên vô cùng khó khăn, nhất là khi đêm về hoặc lúc giao mùa.

Thế nào là đau khớp thể hư hàn dưới góc nhìn Y học cổ truyền?

Trong Đông y, đau khớp thường được gọi là chứng Tý, nghĩa là sự tắc nghẽn. Riêng với thể hư hàn, bà con có thể hiểu đơn giản đây là trạng thái “trong yếu – ngoài lạnh”. Tức là bên trong cơ thể, phần chính khí (sức đề kháng) và dương khí đang bị suy giảm, không đủ sức để sưởi ấm và bảo vệ gân cốt. Khi đó, các yếu tố ngoại tà như phong (gió) và đặc biệt là hàn (lạnh) sẽ thừa cơ xâm nhập vào các kinh lạc.

Bà con hãy tưởng tượng các mạch máu và đường kinh lạc giống như ống dẫn nước. Khi gặp lạnh, “nước” khí huyết sẽ bị đông cứng lại hoặc lưu thông chậm chạp, gây ra tình trạng ứ trệ. Chính sự tắc nghẽn này tạo nên những cơn đau buốt, co cứng ở các khớp xương. Nếu không được chăm sóc đúng cách từ sớm, tình trạng này không chỉ làm giảm chất lượng sống mà còn có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến khả năng vận động của người bệnh.

Dấu hiệu nhận biết đặc trưng của người bị đau khớp thể hư hàn

Không giống như thể nhiệt (thường sưng đỏ, nóng rát), đau khớp thể hư hàn mang những đặc điểm rất riêng biệt mà bà con có thể tự quan sát thấy qua các biểu hiện sau:

• Đau tăng khi gặp lạnh: Đây là dấu hiệu rõ rệt nhất. Cơn đau thường bùng phát hoặc trở nên dữ dội hơn vào ban đêm, sáng sớm hoặc khi thời tiết chuyển lạnh, mưa phùn, ẩm ướt.
• Cảm giác đau buốt, lạnh ở khớp: Bà con khi chạm vào vùng khớp bị đau thường thấy lạnh hơn các vùng da xung quanh. Cảm giác đau thường là đau nhức, buốt sâu vào bên trong xương.
• Ưa ấm: Một điểm rất dễ nhận biết là khi bà con chườm nóng, sưởi nắng hoặc xoa bóp bằng các loại dầu nóng thì thấy cơn đau dịu đi rõ rệt.
• Cứng khớp buổi sáng: Sau một đêm ngủ dậy, các khớp thường bị cứng, khó cử động ngay. Phải mất một lúc xoa bóp hoặc vận động nhẹ nhàng thì khớp mới “trơn” trở lại.
• Biểu hiện toàn thân: Người bệnh thường sợ lạnh, chân tay lạnh, sắc mặt nhợt nhạt, ăn uống kém hoặc dễ bị đầy bụng, đại tiện lỏng.

Tại sao chứng đau khớp này lại dai dẳng và dễ tái phát?

Chúng tôi nhận thấy nhiều bà con thường mắc phải sai lầm là chỉ tập trung xử lý phần ngọn, tức là thấy đau thì dùng các biện pháp giảm đau tức thời. Tuy nhiên, căn nguyên của thể hư hàn nằm ở hai yếu tố cốt lõi:

1. Ngoại tà xâm nhập (Phong – Hàn – Thấp)

Khí lạnh và hơi ẩm từ môi trường bên ngoài len lỏi vào các khớp, làm khí huyết ngưng trệ. Với những người vốn có cơ địa hàn hoặc thường xuyên làm việc trong môi trường máy lạnh, tiếp xúc với nước đá thì nguy cơ này càng cao.

2. Nội nhân suy yếu (Tạng phủ hư tổn)

Theo quan niệm Nam y, “Thận chủ cốt, Can chủ cân”. Khi chức năng tạng thận và tạng can suy giảm, dương khí không đủ để đẩy lùi khí lạnh, gân cốt không được nuôi dưỡng đầy đủ dẫn đến thoái hóa và đau nhức. Đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có thể trạng yếu, phần “lửa” trong cơ thể yếu dần làm cho các khớp dễ bị “đông cứng” trước tác động của thời tiết.

Hướng dẫn chăm sóc và làm ấm khớp tại nhà cho bà con

Để cải thiện tình trạng đau khớp thể hư hàn, mục tiêu hàng đầu là phải “tân hàn – thông lạc”, nghĩa là làm ấm cơ thể và giúp khí huyết lưu thông. Dưới đây là một số cách phổ thông mà bà con có thể áp dụng an toàn tại nhà:

Chế độ sinh hoạt và giữ ấm

• Luôn giữ ấm các vùng khớp trọng yếu như đầu gối, cổ tay, cổ chân và cột sống cổ. Đặc biệt chú ý giữ ấm đôi bàn chân trước khi đi ngủ.
• Hạn chế tối đa việc tiếp xúc trực tiếp với nước lạnh, gió lùa hoặc ngồi quá lâu trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp.
• Ngâm chân bằng nước muối ấm gừng vào mỗi buổi tối khoảng 15-20 phút giúp kích thích các huyệt đạo, làm ấm kinh mạch và cải thiện giấc ngủ rất tốt.

Dinh dưỡng phù hợp cho người thể hư hàn

• Nên ưu tiên các loại thực phẩm có tính ấm như gừng, tỏi, hành, tiêu, quế, nghệ… trong chế biến món ăn hàng ngày.
• Tránh các loại đồ ăn, thức uống có tính hàn lạnh như nước đá, kem, các loại dưa muối, đồ ăn để lâu trong tủ lạnh chưa được hâm nóng.

Bài tập vận động nhẹ nhàng

Bà con không nên vì đau mà nằm lì một chỗ, điều này càng khiến khí huyết bị ứ trệ hơn. Hãy thực hiện các động tác xoay khớp nhẹ nhàng, đi bộ chậm hoặc tập dưỡng sinh vào những thời điểm có nắng ấm để tăng cường dương khí cho cơ thể.

Lưu ý quan trọng: Khi áp dụng các mẹo dân gian hay bài tập tại nhà, bà con nên lắng nghe cơ thể. Những trường hợp có bệnh lý nền về tim mạch, huyết áp cao hoặc đang có vết thương hở tại vùng khớp cần thận trọng khi thực hiện các biện pháp chườm nóng hay ngâm chân.

Định hướng khi nào bà con cần thăm khám chuyên sâu?

Dù đau khớp thể hư hàn là tình trạng phổ biến, nhưng bà con không nên chủ quan. Nếu thấy các dấu hiệu sau, chúng tôi khuyên bà con nên tìm đến các cơ sở Y học cổ truyền uy tín để được tư vấn:

• Cơn đau kéo dài liên tục trên 2 tuần không thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi và áp dụng các biện pháp làm ấm.
• Khớp có dấu hiệu biến dạng, sưng to bất thường hoặc teo cơ xung quanh vùng đau.
• Khả năng vận động bị hạn chế nghiêm trọng (không thể đứng vững, không thể cầm nắm…).
• Cơn đau đi kèm với các triệu chứng toàn thân như sốt cao, sụt cân đột ngột.

Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn quan niệm rằng, mỗi người bệnh là một cá thể riêng biệt với cơ địa và mức độ hư hàn khác nhau. Việc hiểu đúng “gốc rễ” vấn đề của mình chính là bước đầu tiên và quan trọng nhất trên hành trình tìm lại sự linh hoạt cho đôi chân, đôi tay.

Thông tin trên đây chỉ mang tính chất tham khảo giúp bà con hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe của mình. Hiệu quả của các biện pháp chăm sóc tại nhà có thể khác nhau tùy vào cơ địa và thể trạng thực tế của mỗi người. Nếu tình trạng đau nhức kéo dài hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, bà con nên trực tiếp thăm khám để nhận được lời khuyên phù hợp nhất.

Nếu bà con đang gặp khó khăn với những cơn đau khớp dai dẳng mỗi khi trời lạnh và muốn được định hướng cách chăm sóc phù hợp theo đúng thể trạng của mình, đừng ngần ngại chia sẻ. Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn lòng lắng nghe và hỗ trợ bà con tìm ra giải pháp ổn định sức khỏe từ nền tảng Y học dân tộc.