4 cách nhận biết thể đau khớp qua biểu hiện thực tế từ Đỗ Minh Đường

Bà con cô bác thân mến, những cơn đau khớp lúc âm ỉ khi dữ dội không chỉ là nỗi lo của tuổi già mà còn khiến nhiều anh chị em trung niên “mất ăn mất ngủ”. Thực tế, mỗi biểu hiện đau, mỏi hay sưng tấy đều là tín hiệu cơ thể đang cầu cứu, nhưng nếu hiểu đúng thể bệnh theo Y học cổ truyền, chúng ta hoàn toàn có thể tìm ra hướng chăm sóc phù hợp để cải thiện sức khỏe từ gốc.

Bệnh xương khớp dưới góc nhìn Y học cổ truyền

Trong Y học cổ truyền (YHCT), đau nhức xương khớp thường nằm trong phạm vi chứng Tý. “Tý” có nghĩa là sự tắc nghẽn, không thông suốt. Khi chính khí (sức đề kháng) của cơ thể suy giảm, các yếu tố gây bệnh từ bên ngoài như Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (ẩm thấp) và Nhiệt (nóng) sẽ thừa cơ xâm nhập vào kinh lạc, cơ nhục và khớp xương.

Sự xâm nhập này gây ra tình trạng khí huyết ngưng trệ, không lưu thông được để nuôi dưỡng sụn khớp và xương dưới sụn, dẫn đến các cơn đau nhức. Tùy vào việc yếu tố nào chiếm ưu thế mà biểu hiện đau khớp ở mỗi người lại khác nhau hoàn toàn. Việc nhận biết đúng “thể bệnh” là bước quan trọng nhất để bà con có hướng điều chỉnh sinh hoạt và chăm sóc đúng cách.

Nhận biết 4 thể đau khớp điển hình qua biểu hiện thực tế

Dưới đây là cách phân biệt các thể bệnh phổ biến nhất mà Đỗ Minh Đường chúng tôi thường xuyên gặp phải trong quá trình tư vấn cho người bệnh:

1. Thể Phong Tý (Đau khớp do gió – Hành tý)

Đúng như đặc tính của “gió” là hay di chuyển, đau khớp thể Phong Tý có đặc điểm nổi bật nhất là tính lưu động. Bà con sẽ thấy các cơn đau không cố định ở một chỗ mà thường “chạy” từ khớp này sang khớp khác.

• Biểu hiện: Đau khớp vai hôm nay, mai lại chuyển xuống khớp gối hoặc cổ tay. Cơn đau thường đi kèm cảm giác sợ gió, đôi khi có sốt nhẹ.
• Đối tượng thường gặp: Những người thường xuyên làm việc ngoài trời, tiếp xúc trực tiếp với gió lùa hoặc người có cơ địa nhạy cảm với thay đổi thời tiết.

2. Thể Hàn Tý (Đau khớp do lạnh – Thống tý)

Đây là thể bệnh gây ra những cơn đau dữ dội và “khó chịu” nhất. Đặc tính của Hàn là co rút và làm ngưng trệ khí huyết mạnh mẽ.

• Biểu hiện: Đau nhói như kim châm tại một vị trí cố định. Cơn đau tăng lên rõ rệt khi gặp lạnh (trời trở lạnh, nằm điều hòa, tắm nước lạnh) và giảm hẳn khi được chườm nóng hoặc xoa dầu nóng.
• Đối tượng thường gặp: Bà con vùng cao, người hay làm việc trong môi trường kho lạnh hoặc những người lớn tuổi vốn có dương khí suy kém.

3. Thể Thấp Tý (Đau khớp do ẩm thấp – Trước tý)

“Thấp” có nghĩa là nặng nề, đình trệ. Đau khớp thể này thường mang lại cảm giác mệt mỏi, nặng nề toàn thân.

• Biểu hiện: Các khớp không chỉ đau mà còn có cảm giác nặng trịch, tê bì, vận động cực kỳ khó khăn. Cơn đau thường âm ỉ, dai dẳng và nặng hơn khi trời mưa ẩm hoặc nồm trời.
• Đối tượng thường gặp: Những người sống ở vùng sông nước, ẩm thấp hoặc người có thói quen ăn uống đồ ngọt béo quá nhiều gây tích tụ đàm thấp bên trong.

4. Thể Nhiệt Tý (Đau khớp do nóng)

Khác với 3 thể trên thường do lạnh hay gió ẩm, thể Nhiệt Tý mang tính chất viêm nhiễm rõ rệt hơn.

• Biểu hiện: Các khớp sưng to, nóng đỏ và đau nhức dữ dội khi chạm vào. Người bệnh thường cảm thấy khát nước, môi khô, nước tiểu vàng đậm.
• Đối tượng thường gặp: Thường xuất hiện trong các đợt cấp của viêm khớp hoặc bệnh Gout khi chế độ ăn uống quá nhiều đạm, uống nhiều rượu bia.

Tại sao cùng một đầu bệnh nhưng mỗi người đau mỗi kiểu?

Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn nhấn mạnh tinh thần cá nhân hóa trong chăm sóc sức khỏe. Không có cơn đau nào hoàn toàn giống cơn đau nào bởi nó phụ thuộc vào cơ địa và lối sống riêng của mỗi người.

Chẳng hạn, cùng là thoái hóa khớp gối, nhưng anh em nam giới hay uống rượu bia thường dễ rơi vào thể Nhiệt Tý (sưng nóng đỏ), trong khi chị em phụ nữ làm việc văn phòng máy lạnh lại dễ mắc thể Hàn Tý (đau nhói khi lạnh).

Cơ chế “Công Bồ Kiêm Trị” trong Nam y chỉ ra rằng, muốn cải thiện đau khớp thì không chỉ dừng lại ở việc làm giảm triệu chứng bên ngoài (Công), mà quan trọng hơn là phải bồi bổ tạng phủ bên trong như Can, Thận (Bồ) để khí huyết lưu thông, từ đó đẩy lùi các tà khí Phong – Hàn – Thấp – Nhiệt ra khỏi cơ thể.

Hướng dẫn chăm sóc và phòng ngừa an toàn tại nhà

Dựa trên việc nhận biết mình thuộc thể bệnh nào, bà con có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ sau đây:

• Đối với thể Phong – Hàn: Luôn giữ ấm các khớp xương, đặc biệt là cổ, vai gáy và đầu gối. Có thể sử dụng các loại trà gừng, trà quế ấm để hỗ trợ lưu thông máu.
• Đối với thể Thấp: Tránh môi trường ẩm ướt, hạn chế ăn đồ sống lạnh (như gỏi, nước đá) và các thực phẩm dễ gây tích nước. Nên tập các bài vận động nhẹ nhàng để “vận hành” khí huyết.
• Đối với thể Nhiệt: Cần ưu tiên các thực phẩm có tính thanh nhiệt như mướp đắng, rau má. Đặc biệt, anh em cần tuyệt đối hạn chế rượu bia và các loại thịt đỏ trong giai đoạn khớp đang sưng nóng.

Lưu ý quan trọng:

Các biện pháp trên chỉ mang tính chất hỗ trợ và phòng ngừa phổ thông. Bà con cần lưu ý:

1. Không tự ý đắp các loại lá lạ lên khớp khi đang sưng nóng đỏ để tránh nhiễm trùng.
2. Không tự ý sử dụng các bài thuốc truyền miệng với liều lượng cao mà không có sự hướng dẫn của người có chuyên môn.
3. Cần thận trọng với các động tác vặn, bẻ khớp mạnh nếu chưa rõ tình trạng tổn thương thực thể bên trong.

Mỗi cơ địa là một bài toán khác nhau, và việc lắng nghe cơ thể chính là chìa khóa đầu tiên để bảo vệ xương khớp. Nếu tình trạng đau nhức kéo dài, gây cản trở sinh hoạt hoặc các khớp có dấu hiệu biến dạng, bà con nên chủ động thăm khám để có hướng xử lý kịp thời.

Thông tin trên đây mang tính chất tham khảo giúp bà con hiểu đúng về các biểu hiện của bệnh theo góc nhìn Y học cổ truyền. Hiệu quả cải thiện có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và thể trạng thực tế của mỗi người. Nếu bạn muốn được định hướng sâu hơn về tình trạng đau khớp theo thể trạng riêng, Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn sàng lắng nghe và tư vấn cách chăm sóc phù hợp nhất cho bà con.