5 món ăn bài thuốc dưỡng gan thận giúp cơ thể nhẹ nhàng suốt dịp Tết

Tết đến là lúc nhà nhà sum vầy, mâm cao cỗ đầy, nhưng cũng chính là thời điểm gan và thận phải “làm việc quá sức” vì ăn uống thất thường, nhiều dầu mỡ, rượu bia, thức khuya. Từ góc nhìn Nam y, Phòng khám Đỗ Minh Đường chia sẻ với bà con những món ăn bài thuốc quen thuộc, dễ làm trong ngày Tết, giúp dưỡng gan thận nhẹ nhàng, hỗ trợ cơ thể cân bằng sau những ngày vui xuân.

Vì sao ngày Tết gan và thận dễ bị “quá tải”?

Trong y học cổ truyền, gan và thận là hai tạng giữ vai trò nền tảng đối với sức khỏe lâu dài. Gan chủ sơ tiết, điều hòa khí huyết; thận chủ tàng tinh, quyết định nền tảng sinh lực của mỗi người. Khi hai tạng này suy yếu, cơ thể dễ mệt mỏi, ăn uống kém, ngủ không sâu, da dẻ xấu đi.

Ngày Tết, thói quen sinh hoạt thường bị đảo lộn: ăn nhiều thịt cá, đồ chiên rán, bánh mứt ngọt; uống rượu bia nhiều hơn; ngủ muộn, ít vận động. Những yếu tố này khiến gan phải tăng cường chuyển hóa, thận phải lọc thải liên tục, lâu dần sinh ra tình trạng “nhiệt tích – thấp trệ” theo cách gọi của Đông y.

Chính vì vậy, việc đưa các món ăn bài thuốc dưỡng gan thận vào mâm cơm ngày Tết không chỉ là chăm sóc sức khỏe trước mắt mà còn là cách nuôi dưỡng nền tảng lâu dài – đúng với tinh thần Nam y toàn diện mà Đỗ Minh Đường luôn theo đuổi.

Quan điểm Nam y về “ăn để dưỡng” trong dịp Tết

Nam y không tách rời ăn uống với chữa và phòng bệnh. Thức ăn, nếu dùng đúng, cũng chính là thuốc. Tuy nhiên, ăn để dưỡng không có nghĩa là kiêng khem khắt khe, mà là biết lựa chọn, kết hợp khéo léo để giảm gánh nặng cho tạng phủ.

Với gan và thận, nguyên tắc chung là:

• Ưu tiên thực phẩm có tính mát, thanh nhẹ để hỗ trợ gan giải nhiệt.
• Kết hợp nguyên liệu có tác dụng bổ huyết, ích tinh, giúp thận được nuôi dưỡng.
• Chế biến đơn giản, hạn chế dầu mỡ, tránh nêm nếm quá đậm.

Dưới đây là những món ăn bài thuốc bà con có thể linh hoạt áp dụng ngay trong những ngày Tết.

Gợi ý các món ăn bài thuốc dưỡng gan thận ngày Tết

1. Canh mướp đắng nhồi thịt – thanh nhiệt, mát gan

Mướp đắng (khổ qua) là nguyên liệu quen thuộc trong mâm cơm ngày Tết của nhiều gia đình. Theo Nam y, mướp đắng có tính hàn, vị đắng, giúp thanh nhiệt, hỗ trợ gan giải độc.

Khi kết hợp với thịt nạc băm vừa phải, món canh này trở nên cân bằng hơn, không quá lạnh, phù hợp dùng xen kẽ trong những ngày ăn nhiều đồ đạm.

Lưu ý: Người có tỳ vị hư hàn, hay lạnh bụng, tiêu chảy nên ăn lượng vừa phải, không dùng liên tục nhiều ngày.

2. Canh đậu đen nấu rong biển – bổ thận, lợi thủy

Đậu đen từ lâu đã được xem là thực phẩm “bổ thận” quen thuộc trong dân gian. Rong biển có tính mát, hỗ trợ thanh nhiệt, làm mềm các món ăn ngày Tết vốn nhiều dầu mỡ.

Món canh này thích hợp dùng sau những bữa tiệc nhiều rượu bia, giúp cơ thể nhẹ hơn, giảm cảm giác nóng trong.

Lưu ý: Không nên cho quá nhiều muối hoặc bột nêm, tránh làm tăng gánh nặng cho thận.

3. Cháo hạt sen – kỷ tử – dưỡng gan thận, an thần

Hạt sen có tác dụng dưỡng tâm, an thần; kỷ tử giúp bổ can thận, ích tinh huyết. Cháo nấu từ hai nguyên liệu này rất phù hợp cho buổi sáng hoặc bữa tối nhẹ trong ngày Tết.

Món ăn này đặc biệt phù hợp với bà con lớn tuổi, người hay mất ngủ, mệt mỏi sau những ngày vui xuân.

Lưu ý: Người đang đầy bụng, tiêu hóa kém nên ăn lượng nhỏ, nấu cháo loãng.

4. Gà ác tiềm thuốc bắc (gia giảm nhẹ) – bồi bổ nhưng không quá tải

Gà ác thường được dùng để bồi bổ khí huyết, ích thận. Tuy nhiên, trong ngày Tết, Đỗ Minh Đường khuyên bà con nên tiềm theo hướng nhẹ nhàng, giảm bớt các vị quá nóng.

Món này nên dùng 1–2 lần trong dịp Tết, không nên ăn liên tục để tránh sinh nhiệt.

5. Canh củ sen nấu sườn non – dưỡng huyết, hỗ trợ gan

Củ sen có tác dụng dưỡng huyết, hỗ trợ gan điều hòa khí huyết. Khi kết hợp với sườn non, món canh vừa dễ ăn, vừa phù hợp với nhiều thành viên trong gia đình.

Đây là món nên có trong mâm cơm những ngày đầu năm để cân bằng lại sau các món chiên rán.

Dùng món ăn bài thuốc sao cho “đúng” để phát huy tác dụng

Không ít bà con nghĩ rằng món ăn bài thuốc thì càng ăn nhiều càng tốt. Tuy nhiên, theo quan điểm Nam y, cái gì cũng cần “vừa đủ”.

• Chỉ nên chọn 1–2 món dưỡng gan thận xen kẽ trong ngày.
• Không kết hợp quá nhiều món có tính mát hoặc tính bổ trong cùng bữa.
• Ăn chậm, nhai kỹ để giảm gánh nặng cho tỳ vị – nền tảng của tiêu hóa.

Vì sao có người ăn thấy nhẹ người, có người lại mệt hơn?

Cùng một món ăn bài thuốc, nhưng hiệu quả ở mỗi người có thể khác nhau. Điều này phụ thuộc vào cơ địa, nền tảng tạng phủ và thói quen sinh hoạt.

Người thể nhiệt ăn đồ mát thường thấy dễ chịu; người thể hàn nếu dùng không đúng sẽ dễ lạnh bụng, mệt mỏi. Đây cũng là lý do Nam y luôn nhấn mạnh yếu tố cá nhân hóa, không có một công thức chung cho tất cả mọi người.

Những ai nên ưu tiên các món dưỡng gan thận dịp Tết?

• Người thường xuyên ăn uống nhiều đạm, dầu mỡ.
• Người dùng rượu bia trong các buổi gặp mặt.
• Bà con trung niên, cao tuổi muốn duy trì sức khỏe ổn định.

Với những trường hợp có bệnh lý gan thận rõ rệt hoặc triệu chứng kéo dài, các món ăn bài thuốc chỉ nên xem là hỗ trợ, không thay thế cho việc thăm khám và tư vấn chuyên môn.

Giữ Tết trọn vẹn – dưỡng gan thận bền lâu theo tinh thần Nam y

Tết là để vui, để sum họp, không phải để lo lắng hay kiêng khem quá mức. Chỉ cần một chút điều chỉnh trong ăn uống, bà con hoàn toàn có thể vừa tận hưởng không khí ngày xuân, vừa chăm sóc gan thận một cách nhẹ nhàng, khoa học.

Theo tinh thần “Công Bổ Kiêm Trị”, chăm sóc sức khỏe không chỉ là xử lý biểu hiện trước mắt mà còn là nuôi dưỡng nền tảng lâu dài. Những món ăn bài thuốc, nếu dùng đúng cách, chính là bước đầu giúp cơ thể tự điều chỉnh và phục hồi.

Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo, hiệu quả có thể khác nhau tùy cơ địa và thể trạng mỗi người. Nếu bà con có biểu hiện mệt mỏi kéo dài, ăn uống kém, rối loạn giấc ngủ hoặc các dấu hiệu bất thường khác, nên chủ động thăm khám để được tư vấn hướng chăm sóc phù hợp. Phòng khám Đỗ Minh Đường sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ định hướng chăm sóc sức khỏe theo từng cơ địa cụ thể.