3 cách dùng củ sắn dây giúp giãn cơ và giảm đau vai gáy cực nhạy

Nhiều bà con cứ nghĩ củ sắn dây chỉ để quấy bột cho mát, giải nhiệt mùa hè hay giải rượu sau những cuộc nhậu quá chén, nhưng thực tế đây là một “vị thuốc giấu” cực kỳ lợi hại cho hệ xương khớp. Trong hơn 150 năm hành thiện cứu người, chúng tôi đã chứng kiến không ít trường hợp anh em, chị em bị bó cơ, cổ vai gáy cứng đờ như khúc gỗ, chỉ cần dùng sắn dây đúng cách là gân cốt được nới lỏng, vận động linh hoạt hẳn ra. Với góc nhìn của người làm nghề y, Đỗ Minh Đường muốn chia sẻ sâu hơn để bà con hiểu rõ vì sao một thứ củ dân dã, rẻ tiền này lại có thể “cứu nguy” cho những khớp xương đang rệu rã.

Cát căn – Vị thuốc “giãn cơ, thông kinh lạc” quý hơn vàng trong Đông y

Trong y học cổ truyền, củ sắn dây được gọi với cái tên trang trọng là Cát căn. Nếu coi cơ thể con người như một cỗ máy, thì các khớp xương và khối cơ chính là hệ thống truyền động. Khi bà con gặp tình trạng đau nhức, tê bì, thực chất là do “dầu mỡ” (tân dịch) bị thiếu hụt hoặc đường ống dẫn truyền (kinh lạc) bị tắc nghẽn do ngoại tà xâm nhập.

Cát căn có vị ngọt, cay, tính mát, đi vào kinh tỳ và vị. Cái hay của sắn dây không nằm ở việc giảm đau tức thời như thuốc tây, mà nó đánh thẳng vào gốc rễ của sự co cứng. Chúng tôi thường ví sắn dây như một “vị đại sứ” chuyên đi hòa giải các nhóm cơ đang gồng căng. Cụ thể, vị thuốc này có khả năng sinh tân dịch (tạo thêm độ ẩm, dịch khớp) và thăng dương tán hỏa. Khi dịch khớp đầy đủ, gân cốt được nuôi dưỡng, các chứng đau mỏi vai gáy do tà khí xâm nhập sẽ tự khắc thuyên giảm.

Đặc biệt đối với những anh em làm văn phòng ngồi nhiều một chỗ, hay bà con lao động nặng khiến vùng cổ vai gáy bị “đông cứng”, sắn dây giúp đẩy nhanh quá trình lưu thông máu đến các nhóm cơ này. Nó giống như việc chúng ta tưới nước vào một mảnh đất khô cằn, làm cho các thớ cơ mềm mại trở lại, không còn chèn ép vào dây thần kinh, từ đó cái đau, cái tê cũng dần tan biến.

[image1]

Tại sao sắn dây lại có khả năng “hồi sinh” xương khớp dưới góc nhìn khoa học?

Để bà con tin tưởng hơn, chúng tôi cũng xin giải thích thêm dưới góc độ thành phần hoạt chất. Trong củ sắn dây chứa một hàm lượng rất lớn các flavonoid, tiêu biểu là Daidzein và Puerarin. Đây là những chất có tác dụng giãn mạch máu và hạ huyết áp, nhưng quan trọng nhất với người bệnh xương khớp là khả năng chống co thắt cơ trơn và cơ xương.

Khả năng chống viêm tự nhiên

Các nghiên cứu hiện đại đã chỉ ra rằng Puerarin trong sắn dây giúp ức chế các phản ứng viêm tại ổ khớp. Khi bà con bị viêm khớp dạng thấp hoặc thoái hóa, các ổ viêm này sinh ra nhiệt và gây đau. Sắn dây với tính mát sẽ giúp “hạ hỏa” cho khớp, giảm sưng tấy và ngăn chặn quá trình tổn thương sụn khớp lan rộng.

Bổ sung khoáng chất thiết yếu

Sắn dây không chỉ có tinh bột. Nó còn chứa canxi, sắt và nhiều loại acid amin giúp tăng cường mật độ xương. Đối với chị em phụ nữ ở độ tuổi tiền mãn kinh, việc dùng sắn dây thường xuyên còn giúp cân bằng nội tiết tố nhẹ nhàng, từ đó hạn chế tình trạng loãng xương và đau nhức xương chậu thường gặp.

Hướng dẫn bà con cách dùng sắn dây hỗ trợ xương khớp hiệu quả nhất

Dùng sắn dây để giải khát thì dễ, nhưng để hỗ trợ điều trị bệnh xương khớp thì cần có bài bản. Tùy vào điều kiện và sở thích, bà con có thể áp dụng những cách sau đây mà phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi đã đúc kết qua nhiều năm:

1. Bài thuốc Cát căn thang – “Khắc tinh” của chứng đau vai gáy

Đây là bài thuốc kinh điển mà chúng tôi thường tư vấn cho những ai bị cứng cổ, quay đầu khó khăn hoặc đau lan xuống cánh tay. Nếu không có điều kiện bốc thuốc đủ vị, bà con có thể dùng độc vị sắn dây theo cách sau:

• Nguyên liệu: 20g – 30g cát căn khô (loại thái phiến).
• Cách làm: Cho cát căn vào ấm, thêm 500ml nước, sắc còn khoảng 200ml. Chia làm 2 lần uống trong ngày.
• Tác dụng: Giúp giải cơ, phát hãn, làm nhẹ nhõm vùng đầu mặt và cổ vai.

2. Cháo sắn dây – Món ăn bài thuốc cho người già đau nhức

Với các cụ lớn tuổi, hệ tiêu hóa kém và thường xuyên đau mỏi lưng gối, một bát cháo sắn dây buổi sáng là lựa chọn tuyệt vời:

1. Dùng 30g bột sắn dây nguyên chất hòa tan với một ít nước lạnh.
2. Nấu cháo gạo tẻ thật nhừ (khoảng 50g gạo).
3. Khi cháo chín, đổ từ từ bát bột sắn dây vào, khuấy đều tay cho đến khi cháo trong lại và sánh mịn.
4. Nêm một chút đường phèn hoặc muối tùy khẩu vị. Ăn khi còn nóng.

3. Trà sắn dây kết hợp cam thảo

Nếu anh em thường xuyên phải làm việc căng thẳng, cơ thể mệt mỏi dẫn đến đau nhức xương khớp, hãy thử uống trà sắn dây cam thảo. Cam thảo giúp điều hòa các vị thuốc và tăng cường khả năng giảm đau của sắn dây.

• Liều lượng: 10g sắn dây khô, 5g cam thảo.
• Thực hiện: Hãm với nước sôi trong bình kín khoảng 15 phút là dùng được.

Những lưu ý “sống còn” để dùng sắn dây an toàn, không rước họa vào thân

Dù là thảo dược lành tính, nhưng “nhân vô thập toàn”, dược liệu cũng có những đại kỵ. Bà con cần lưu ý tuyệt đối những điều sau để tránh phản tác dụng:

Cẩn trọng với tính hàn: Sắn dây cực kỳ mát, vì vậy những người có thể trạng “hư hàn” (thường xuyên lạnh bụng, đại tiện lỏng, chân tay lạnh, hay bị đầy hơi) thì không nên dùng thường xuyên hoặc dùng liều cao. Nếu dùng, nên thêm một vài lát gừng để trung hòa tính lạnh.

• Không dùng quá nhiều: Mỗi ngày chỉ nên dùng tối đa 1 ly bột sắn dây hoặc 20-30g cát căn khô. Dùng quá liều có thể gây mỏi mệt, hạ huyết áp quá mức.
• Hạn chế đường: Khi pha sắn dây, bà con đừng nên cho quá nhiều đường vì đường tinh luyện là kẻ thù của viêm khớp. Nó sẽ kích thích phản ứng viêm mạnh hơn, làm phản tác dụng của vị thuốc.
• Tuyệt đối không pha với mật ong: Mặc dù chưa có bằng chứng khoa học rõ ràng về việc gây chết người, nhưng thực tế lâm sàng cho thấy kết hợp sắn dây với mật ong dễ gây đầy bụng, khó tiêu và tương tác không tốt cho người đang có bệnh lý về tiêu hóa.
• Trẻ em và phụ nữ có thai: Với trẻ nhỏ, sắn dây dễ gây tiêu chảy nếu dùng sống. Với phụ nữ mang thai, nếu có dấu hiệu động thai hoặc tử cung co bóp mạnh thì tuyệt đối không được dùng vì tính hàn của sắn dây có thể làm tình trạng nặng thêm.

Lời dặn dò từ nhà thuốc Đỗ Minh Đường

Bà con thân mến, sắn dây hay bất kỳ loại dược liệu nào cũng chỉ là công cụ hỗ trợ. Xương khớp là bộ khung của cả đời người, muốn nó bền chắc thì không thể chỉ dựa vào một vài ly nước uống. Chúng tôi luôn khuyên anh em, chị em phải biết lắng nghe cơ thể mình. Đừng đợi đến khi khớp kêu “rắc rắc”, cổ cứng không quay được mới đi tìm sắn dây.

Bên cạnh việc dùng sắn dây, bà con cần chú ý giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng cổ và thắt lưng khi thời tiết giao mùa. Hãy dành ra 15-20 phút mỗi ngày để vận động nhẹ nhàng, giúp khí huyết lưu thông. Nếu tình trạng đau nhức kéo dài, đau dữ dội kèm theo sưng nóng đỏ tại khớp hoặc tê yếu chân tay, đó là dấu hiệu bệnh đã tiến triển sâu vào bên trong, lúc này dùng sắn dây đơn thuần sẽ không còn hiệu quả cao nữa.

Trong Đông y, việc điều trị cần “đúng người, đúng bệnh, đúng thời điểm”. Mỗi người có một cơ địa khác nhau, người thực nhiệt dùng sắn dây rất tốt, nhưng người hư hàn dùng vào lại sinh bệnh khác. Do đó, sự tư vấn của những người có chuyên môn là vô cùng quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả cao nhất.

Thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế khám chữa trực tiếp.

Để nhận được những tư vấn chính xác nhất về tình trạng xương khớp của mình cũng như cách sử dụng dược liệu phù hợp với thể trạng, bà con hãy để lại thông tin và mô tả triệu chứng cụ thể vào biểu mẫu bên dưới. Đội ngũ chuyên gia, bác sĩ của Phòng khám Chuyên khoa Y học cổ truyền Nam y Đỗ Minh Đường sẽ liên hệ hỗ trợ bà con tận tình.