Lộ trình 3 bước xử lý đau khớp khi thời tiết thay đổi tại nhà

Chắc hẳn bà con đã không còn lạ lẫm với cảnh cứ hễ trời trở gió, mây kéo đến hay độ ẩm tăng cao là các khớp xương lại bắt đầu “biểu tình” bằng những cơn đau nhức, tê mỏi. Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi hiểu rằng đây không chỉ là sự khó chịu nhất thời mà là nỗi lo canh cánh của rất nhiều người mỗi khi giao mùa, nhưng nếu hiểu đúng gốc rễ vấn đề, anh chị em hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát để cuộc sống dễ chịu hơn.

Vì sao xương khớp lại “nhạy cảm” khi thời tiết thay đổi?

Nhiều bà con thường ví đầu gối hay cổ tay mình như một chiếc “máy dự báo thời tiết” cực chuẩn, cứ đau là biết sắp mưa. Thực tế, dưới góc nhìn của y học cổ truyền, hiện tượng đau khớp khi thay đổi thời tiết không phải ngẫu nhiên mà có sự liên hệ mật thiết giữa môi trường bên ngoài và nội tại bên trong cơ thể.

Trong Đông y, tình trạng này thường được xếp vào phạm vi chứng Tý. Khi thời tiết giao mùa, đặc biệt là lúc chuyển lạnh hoặc nồm ẩm, các yếu tố ngoại tà như Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (độ ẩm) sẽ thừa cơ cơ thể suy yếu để xâm nhập vào kinh lạc, cơ khớp. Các tà khí này làm khí huyết bị ứ trệ, không lưu thông được bình thường, dân gian hay gọi là “thông thì bất thống, thống thì bất thông” (nghĩa là khí huyết thông suốt thì không đau, đau nghĩa là đang bị tắc nghẽn).

Hãy tưởng tượng dòng máu trong lòng mạch cũng giống như dòng nước trong ống dẫn. Khi trời lạnh, nước có xu hướng đông lại hoặc chảy chậm đi, áp lực trong khớp thay đổi làm các tổ chức quanh khớp bị co giãn đột ngột, gây ra những cơn đau nhức nhối. Đặc biệt với những bà con có nền tảng sức khỏe yếu, chức năng của tạng Can (chủ về cân cơ) và Thận (chủ về xương tủy) suy giảm thì khả năng chống đỡ tà khí càng kém, khiến cơn đau trở nên dai dẳng hơn.

Dấu hiệu nhận biết cơn đau khớp do thời tiết

Mỗi người có một cơ địa khác nhau nên biểu hiện đau nhức cũng rất đa dạng. Tuy nhiên, bà con có thể chú ý một số tín hiệu thường gặp sau đây để phân biệt với các tình trạng chấn thương thông thường:

• Đau nhức âm ỉ hoặc dữ dội tại các khớp lớn như đầu gối, cột sống lưng, cổ vai gáy hoặc các khớp nhỏ ở bàn tay, bàn chân mỗi khi trời chuyển lạnh hoặc mưa ẩm.
• Có cảm giác tê bì, nặng nề ở chân tay, giống như có vật nặng đè lên hoặc cảm giác kiến bò trong xương.
• Khớp bị cứng vào buổi sáng sau khi ngủ dậy, phải mất một khoảng thời gian xoa bóp, vận động nhẹ nhàng mới có thể cử động bình thường được.
• Cơn đau có xu hướng giảm nhẹ khi được chườm ấm hoặc vận động nhẹ nhàng và tăng lên khi nghỉ ngơi quá lâu trong môi trường lạnh.

Bà con cần lưu ý, nếu đau khớp đi kèm với tình trạng sưng nóng đỏ rõ rệt hoặc sốt cao, có thể đó là dấu hiệu của viêm khớp dạng thấp hoặc các bệnh lý nhiễm trùng, cần hết sức thận trọng và theo dõi sát sao.

Cách chăm sóc và giảm đau khớp an toàn tại nhà

Thay vì lo lắng mỗi khi xem dự báo thời tiết, bà con có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà để bảo vệ hệ xương khớp của mình. Phòng khám Đỗ Minh Đường gợi ý lộ trình 3 bước giúp anh chị em nuôi dưỡng xương khớp chắc khỏe hơn:

1. Những việc cần làm ngay để giảm kích thích

Khi cơn đau xuất hiện, mục tiêu ưu tiên là làm dịu sự căng thẳng của cơ khớp và tăng cường lưu thông máu:

• Giữ ấm cơ thể: Đây là việc quan trọng nhất. Bà con nên chú ý giữ ấm các vùng khớp nhạy cảm như cổ, lưng, đầu gối. Khi đi ngủ hoặc ra ngoài trời lạnh, hãy dùng khăn quàng, tất tay, tất chân để ngăn gió lạnh xâm nhập.
• Chườm ấm: Sử dụng túi chườm nóng hoặc đơn giản là một chai nước ấm chườm lên vùng bị đau khoảng 15-20 phút. Nhiệt độ ấm giúp giãn mạch, hỗ trợ khí huyết lưu thông tốt hơn, từ đó giảm đau nhanh chóng.
• Vận động nhẹ nhàng: Đừng vì đau mà nằm im một chỗ. Anh chị em nên thực hiện các động tác co duỗi nhẹ nhàng ngay tại giường hoặc tại chỗ làm việc để tránh cứng khớp và giúp dịch khớp được bôi trơn.

2. Thiết lập thói quen nền tảng trong 14 ngày

Để cơ thể thích nghi tốt hơn với môi trường, bà con cần duy trì những thói quen tốt sau:

• Ngâm chân bằng nước muối ấm: Mỗi tối trước khi đi ngủ, bà con hãy dành 15 phút ngâm chân với nước ấm pha chút muối hạt và gừng giã nát. Việc này không chỉ giúp ngủ ngon mà còn hỗ trợ thông kinh hoạt lạc rất tốt cho người đau xương khớp.
• Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng: Tăng cường các loại thực phẩm giàu Omega-3 (như cá béo), các loại rau xanh đậm và quả mọng. Đặc biệt, nên hạn chế đồ ăn quá mặn, đồ chua cay và các chất kích thích vì chúng dễ làm tăng phản ứng viêm trong cơ thể.
• Tư thế sinh hoạt đúng: Tránh ngồi quá lâu một chỗ hoặc mang vác vật nặng sai tư thế. Nếu làm việc văn phòng, cứ mỗi 45 phút bà con nên đứng dậy đi lại và xoay nhẹ các khớp.

3. Nuôi dưỡng nền tảng sức khỏe lâu dài

Xương khớp muốn khỏe phải được nuôi dưỡng từ bên trong, tức là cần chú trọng vào tạng phủ và khí huyết:

• Luyện tập đều đặn: Các môn vận động dưỡng sinh như Yoga, Thái cực quyền hoặc đi bộ nhẹ nhàng là liều thuốc quý cho xương khớp. Vận động giúp “nuôi” gân cốt, làm xương chắc và khớp linh hoạt hơn.
• Giữ tinh thần thoải mái: Stress, căng thẳng thường xuyên làm cơ bắp co thắt, gián tiếp làm cơn đau khớp trầm trọng hơn. Hãy dành thời gian thư giãn, lắng nghe cơ thể mình nhiều hơn.
• Lắng nghe tín hiệu từ tạng phủ: Theo Nam y, “Thận chủ cốt” – sức khỏe xương khớp phụ thuộc rất nhiều vào chức năng thận. Việc sinh hoạt điều độ, không thức quá khuya và uống đủ nước chính là cách gián tiếp bảo vệ xương khớp của bà con.

Khi nào bà con cần đi thăm khám sớm?

Dù các biện pháp tại nhà rất hữu ích, nhưng bà con tuyệt đối không nên chủ quan. Hãy chủ động tìm đến sự tư vấn của chuyên gia y tế nếu gặp các trường hợp sau:

• Cơn đau kéo dài liên tục trên 2 tuần mà không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã áp dụng các mẹo chăm sóc.
• Khớp có hiện tượng sưng to, nóng, đỏ hoặc biến dạng nhẹ.
• Cơn đau gây mất ngủ thường xuyên, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày và khả năng vận động cơ bản.
• Có các dấu hiệu toàn thân bất thường như mệt mỏi kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc sốt nhẹ về chiều.

Mỗi người có một cơ địa, thể trạng và mức độ tổn thương xương khớp khác nhau, do đó không có một công thức chung tuyệt đối cho tất cả mọi người. Những thông tin trên mang tính chất tham khảo giúp bà con có cái nhìn đúng đắn hơn để chủ động chăm sóc sức khỏe tại nhà.

Nếu tình trạng đau nhức khi thời tiết thay đổi đang khiến bà con lo lắng và muốn tìm một giải pháp chăm sóc sức khỏe bền vững, an toàn từ gốc theo hướng cá nhân hóa, Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn sàng lắng nghe và đồng hành. Anh chị em có thể để lại thông tin hoặc đặt câu hỏi để được các bác sĩ tư vấn hướng chăm sóc phù hợp nhất với thể trạng riêng của mình.