5 dấu hiệu đau khớp thể phong thấp và 4 bí quyết chăm sóc tại nhà

Chào bà con, mỗi khi tiết trời trở mình se lạnh hay những cơn mưa phùn kéo dài, nhiều người lại phải khổ sở vì những cơn đau nhức “như kim châm” chạy dọc các khớp xương. “Đau khớp thể phong thấp” không chỉ đơn thuần là nỗi lo của tuổi già mà còn là nỗi ám ảnh của bất kỳ ai đang phải chịu đựng sự hành hạ của tình trạng đau di chuyển, lúc ở tay, lúc sang chân khiến cuộc sống đảo lộn. Hiểu được nỗi vất vả đó, Đỗ Minh Đường xin chia sẻ những góc nhìn chuyên sâu từ y học cổ truyền để bà con nắm rõ căn nguyên và biết cách chăm sóc bản thân đúng cách.

Thế nào là đau khớp thể phong thấp dưới góc nhìn Y học cổ truyền?

Trong Đông y, đau khớp thường được gọi chung là chứng “Tý”. Chữ “Tý” có nghĩa là tắc nghẽn, không thông. Khi khí huyết trong cơ thể bị ứ trệ, không lưu thông được đến các khớp xương sẽ gây ra tình trạng đau nhức, sưng tấy. Riêng với thể “Phong thấp”, đây là sự kết hợp của hai tác nhân gây bệnh chính là gió (Phong) và độ ẩm (Thấp) từ bên ngoài xâm nhập vào cơ thể.

Bà con có thể hình dung, nếu cơ thể chúng ta có “hàng rào bảo vệ” (vệ khí) kém, các yếu tố ngoại tà này sẽ thừa cơ len lỏi vào kinh lạc, cơ nhục và khớp xương. Đặc tính của Phong là hay di chuyển, nên cơn đau thường không cố định một chỗ mà chạy từ khớp này sang khớp khác. Trong khi đó, Thấp lại có tính chất nặng nề, dính trệ, gây ra cảm giác tê mỏi, nặng chân tay và đau tăng lên khi trời nồm ẩm.

Dấu hiệu nhận biết đặc trưng của đau khớp thể phong thấp

Để biết mình có đang mắc phải thể phong thấp hay không, bà con cần chú ý quan sát những biểu hiện đặc thù sau đây:

• Đau di chuyển: Cơn đau không ở yên một vị trí mà thường chạy quanh các khớp. Hôm nay có thể đau ở khớp gối, nhưng ngày mai lại thấy nhức ở cổ tay hoặc vai gáy.
• Sợ gió và sợ lạnh: Người bệnh thường có xu hướng muốn mặc ấm, ngại ra gió, hễ gặp gió lạnh là cơn đau tăng lên rõ rệt.
• Cảm giác nặng nề: Các khớp xương và bắp thịt thường có cảm giác nặng trịch, cử động khó khăn như có vật nặng đè lên, đặc biệt là vào buổi sáng khi vừa ngủ dậy.
• Rêu lưỡi trắng dính: Đây là dấu hiệu của tình trạng “thấp” (độ ẩm) tích tụ trong cơ thể quá nhiều.
• Sưng nhẹ nhưng không đỏ nóng: Khác với thể “Nhiệt” gây sưng đỏ và nóng rát, thể phong thấp thường chỉ gây sưng nề nhẹ, sờ vào cảm thấy mát hoặc bình thường nhưng đau âm ỉ.

Nguyên nhân vì sao “Phong” và “Thấp” lại tấn công bà con?

Có rất nhiều yếu tố khiến cơ thể trở nên yếu ớt và dễ bị tà khí xâm nhập. Đỗ Minh Đường chúng tôi nhận thấy có 3 nhóm nguyên nhân chính mà bà con thường gặp phải:

1. Do chính khí suy giảm

Khi tuổi tác cao hoặc sau một đợt ốm dài, chức năng của các tạng phủ như Can, Thận thường bị suy yếu. Thận chủ cốt tủy, Can chủ cân (gân). Khi Can Thận kém, xương khớp không được nuôi dưỡng đầy đủ, “hàng rào” bảo vệ cơ thể lỏng lẻo, tạo điều kiện cho phong thấp xâm nhập dễ dàng.

2. Do môi trường sống và làm việc

Những bà con thường xuyên phải làm việc trong môi trường ẩm ướt, dưới nước, hoặc sống ở những vùng trũng, nhà cửa thiếu ánh nắng mặt trời thường có nguy cơ cao bị đau khớp thể phong thấp. Ngoài ra, thói quen nằm điều hòa quá lạnh hoặc tắm đêm cũng là con đường ngắn nhất dẫn phong hàn vào cơ thể.

3. Chế độ sinh hoạt chưa hợp lý

Ăn uống quá nhiều đồ sống lạnh, đồ ngọt béo dễ sinh đàm thấp từ bên trong. Kết hợp với việc ít vận động làm khí huyết trì trệ, khiến các khớp xương mất đi sự linh hoạt vốn có.

Đau khớp thể phong thấp có nguy hiểm không?

Nhiều bà con thường chủ quan cho rằng đau nhức xương khớp là “bệnh tuổi già”, cứ đau thì uống vài viên thuốc giảm đau là xong. Tuy nhiên, nếu để tình trạng phong thấp kéo dài mà không có biện pháp can thiệp đúng cách, người bệnh có thể đối mặt với những hệ lụy không mong muốn:

“Đau khớp không chỉ là nỗi đau về thể xác, mà lâu dần nó bào mòn tinh thần và làm suy giảm chức năng vận động trầm trọng nếu chúng ta cứ mãi thờ ơ với những tín hiệu cầu cứu từ cơ thể.”

• Cứng khớp, biến dạng khớp: Tình trạng viêm và ứ trệ lâu ngày khiến các tổ chức quanh khớp bị xơ hóa, dẫn đến cứng khớp vào buổi sáng hoặc nặng hơn là biến dạng các ngón tay, ngón chân.
• Teo cơ: Do đau đớn nên người bệnh ngại vận động, lâu dần các khối cơ quanh khớp bị teo lại, khiến sức mạnh của chân tay giảm sút đáng kể.
• Ảnh hưởng đến tạng phủ: Y học cổ truyền quan niệm “tà khí vào lâu không ra sẽ truyền vào trong”. Phong thấp lâu ngày có thể ảnh hưởng đến chức năng của Tim (Tâm) và Thận.

Lời khuyên chăm sóc và phòng ngừa tại nhà cho bà con

Để cải thiện tình trạng đau nhức và ngăn ngừa phong thấp quay trở lại, Đỗ Minh Đường khuyến khích bà con nên thiết lập một lối sống khoa học và phù hợp với đặc thù bệnh lý này:

1. Giữ ấm cơ thể là ưu tiên hàng đầu

Bà con cần đặc biệt chú ý giữ ấm các khớp quan trọng như cổ, vai, lưng và đầu gối. Khi trời lạnh hoặc mưa ẩm, hãy hạn chế ra ngoài. Nếu phải ra ngoài, cần mặc đủ ấm, quàng khăn và đi tất. Tuyệt đối không để cơ thể tiếp xúc trực tiếp với luồng gió từ quạt hoặc điều hòa chiếu thẳng vào người khi ngủ.

2. Chế độ dinh dưỡng “khắc tinh” của phong thấp

Bà con nên bổ sung các loại thực phẩm có tính ấm để tán hàn, trừ thấp như gừng, tỏi, hành, tiêu, lá lốt… Đồng thời hạn chế các thực phẩm dễ gây tích tụ độ ẩm như: đồ nếp, thức ăn quá ngọt, các loại hải sản có tính lạnh (cua, ốc) và đồ uống có cồn.

3. Vận động nhẹ nhàng nhưng đều đặn

Dù đau nhưng bà con không nên nằm lì một chỗ. Hãy chọn những bài tập nhẹ nhàng như đi bộ ngắn, tập dưỡng sinh hoặc yoga. Việc vận động giúp “khơi thông” dòng chảy của khí huyết, từ đó giảm tình trạng ứ trệ tại khớp. Lưu ý: Chỉ tập khi cơn đau ở mức độ vừa phải và không tập quá sức.

4. Liệu pháp ngâm chân thảo dược

Mỗi buổi tối trước khi đi ngủ, bà con có thể ngâm chân với nước ấm pha muối và gừng giã nát hoặc lá lốt. Đôi bàn chân được ví như “trái tim thứ hai” của cơ thể, nơi tập trung nhiều kinh lạc. Việc ngâm chân giúp làm ấm cơ thể, đẩy lùi phong hàn và giúp giấc ngủ ngon hơn.

Một số lưu ý quan trọng bà con cần nhớ

Trong quá trình chăm sóc sức khỏe xương khớp, Đỗ Minh Đường muốn nhắn nhủ bà con một vài điều cốt yếu:

• Không tự ý dùng thuốc giảm đau: Việc lạm dụng các loại thuốc giảm đau cấp tốc có thể gây hại cho dạ dày, gan và thận mà không giải quyết được căn nguyên “phong thấp” từ bên trong.
• Lắng nghe cơ thể: Mỗi người có một cơ địa khác nhau (người thiên về hàn, người thiên về nhiệt). Do đó, các biện pháp hỗ trợ tại nhà cần được điều chỉnh cho phù hợp. Nếu cảm thấy khó chịu hơn sau khi áp dụng một mẹo nào đó, bà con nên dừng lại.
• Thận trọng với các bài thuốc truyền miệng: Những bài thuốc đắp hoặc uống không rõ nguồn gốc có thể gây dị ứng hoặc nhiễm độc, khiến tình trạng bệnh trở nên phức tạp hơn.
• Cảnh báo an toàn: Với những bà con có bệnh lý nền như tiểu đường, cao huyết áp hoặc đang có vết thương hở tại vùng khớp đau, cần hết sức thận trọng khi áp dụng các biện pháp ngâm tắm hoặc chườm nóng. Tốt nhất nên tham khảo ý kiến chuyên gia.

Đau khớp thể phong thấp là một hành trình điều trị cần sự kiên trì và thấu hiểu cơ thể. Chúng tôi hy vọng những chia sẻ trên đây sẽ giúp bà con có thêm kiến thức để tự chăm sóc bản thân và gia đình tốt hơn. Đừng để những cơn đau làm chùn bước chân, hãy chủ động bảo vệ xương khớp ngay từ hôm nay bằng những thói quen nhỏ nhất. Chúc bà con luôn có một sức khỏe dẻo dai và tinh thần lạc quan!

“`