4 nguyên nhân đau khớp từng đợt và cách xử trí an toàn tại nhà

Nhiều bà con cứ thấy đau khớp từng đợt là lo lắng không biết mình mắc bệnh gì, liệu có phải dấu hiệu của tuổi già hay do làm việc quá sức. Thực tế, những cơn đau này không đơn thuần là cảm giác khó chịu nhất thời mà là tín hiệu cảnh báo hệ thống xương khớp đang gặp trục trặc, cần được thấu hiểu và chăm sóc đúng cách từ sớm[cite: 52, 74].

Đau khớp từng đợt – Tín hiệu cảnh báo từ bên trong

Đau khớp từng đợt thường xuất hiện với đặc điểm là các cơn đau nhức không liên tục. Có lúc bà con thấy khớp đau nhói, sưng đỏ hoặc tê cứng, nhưng sau đó vài ngày triệu chứng lại thuyên giảm rõ rệt khiến chúng ta dễ nảy sinh tâm lý chủ quan[cite: 72]. Tuy nhiên, việc đau đi đau lại nhiều lần thường là dấu hiệu cho thấy các tổ chức quanh khớp hoặc sụn khớp đang bị tổn thương âm ỉ[cite: 73].

Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền (YHCT), tình trạng này thường được gọi chung là chứng Tý. Khi “vệ khí” (hàng rào bảo vệ cơ thể) suy yếu, các tác nhân bên ngoài như Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (ẩm ướt) sẽ thừa cơ xâm nhập vào kinh lạc, làm cho khí huyết bị ứ trệ, không lưu thông được mà sinh ra đau nhức[cite: 2, 76].

Những nguyên nhân phổ biến khiến bà con bị đau khớp từng đợt

Tùy vào độ tuổi và lối sống mà nguyên nhân gây đau khớp ở mỗi người có thể khác nhau. Việc xác định đúng nguyên nhân là bước đầu tiên để bà con có hướng xử trí phù hợp[cite: 73]:

1. Thoái hóa khớp ở người trung và cao tuổi

Đây là nguyên nhân hàng đầu khiến các bác, các cụ thường xuyên bị đau khớp từng đợt. Theo thời gian, lớp sụn bao bọc đầu xương bị mào mòn, dịch khớp khô dần khiến các đầu xương cọ xát vào nhau. Cơn đau thường tăng lên khi vận động mạnh, thay đổi tư thế đột ngột và giảm bớt khi nghỉ ngơi.

2. Viêm khớp dạng thấp

Nếu chị em hoặc anh em thấy đau đối xứng ở các khớp nhỏ như cổ tay, ngón tay, kèm theo tình trạng cứng khớp vào buổi sáng kéo dài hơn 30 phút, thì rất có thể đây là dấu hiệu của viêm khớp dạng thấp. Cơn đau thường xuất hiện theo đợt cấp tính, sau đó dịu đi nhưng sẽ tái diễn nếu không được kiểm soát tốt.

3. Do lắng đọng tinh thể (Điển hình là bệnh Gout)

Với anh em thường xuyên phải tiếp khách, sử dụng rượu bia hoặc ăn nhiều đồ đạm, những cơn đau khớp chân (đặc biệt là ngón chân cái) dữ dội, sưng đỏ tấy xuất hiện đột ngột vào ban đêm thường là biểu hiện của Gout. Cơn đau có thể biến mất sau 1-2 tuần nhưng sẽ quay lại “hỏi thăm” với tần suất dày hơn nếu nồng độ acid uric trong máu không được ổn định.

4. Tác động của thời tiết và môi trường sống

Bà con có thể để ý, mỗi khi trời chuyển lạnh hoặc mưa ẩm, các khớp thường đau nhức hơn. YHCT giải thích rằng khi Hàn và Thấp xâm nhập, mạch máu co lại, khí huyết lưu thông kém khiến vùng khớp vốn đã yếu lại càng thêm đau nhức.

Nhận diện triệu chứng để không bỏ lỡ “thời điểm vàng”

Đau khớp từng đợt không chỉ là cảm giác đau đơn thuần. Bà con cần lưu ý các dấu hiệu đi kèm sau đây để có đánh giá khách quan về tình trạng sức khỏe của mình[cite: 73]:

• Sưng đỏ và nóng: Vùng khớp đau có dấu hiệu sưng to hơn bình thường, da vùng khớp hồng hoặc đỏ, sờ vào thấy ấm hơn các vùng xung quanh.
• Cứng khớp: Khó cử động khớp vào buổi sáng hoặc sau khi ngồi yên một chỗ quá lâu. Cần phải xoa bóp một lúc khớp mới “vào guồng” trở lại.
• Tiếng kêu lục cục: Khi co duỗi khớp thấy có tiếng lạo xạo hoặc lục cục phát ra bên trong.
• Triệu chứng toàn thân: Đôi khi bà con cảm thấy mệt mỏi, sốt nhẹ hoặc ăn ngủ kém trong những đợt đau khớp kéo dài.

Ghi chú từ ĐMĐ: Mỗi cơ địa và thể trạng sẽ có những biểu hiện khác nhau. Việc thấu hiểu đúng tín hiệu từ cơ thể sẽ giúp bà con chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe xương khớp[cite: 55, 116].

Góc nhìn Đông y: Tại sao đau khớp lại hay tái phát?

Tại phòng khám Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn quan niệm rằng “thông tắc bất thống, thống tắc bất thông”. Nghĩa là khí huyết có lưu thông tốt thì cơ thể mới không đau, nếu đau tức là đang có chỗ bị tắc nghẽn.

Đau khớp tái phát từng đợt cho thấy chức năng của các tạng phủ, đặc biệt là Can (gan) và Thận đang bị suy yếu. Trong Đông y, Thận chủ cốt tủy, Can chủ cân (gân). Khi Can Thận hư suy, gân xương không được nuôi dưỡng đầy đủ, kết hợp với các yếu tố ngoại tà xâm nhập lâu ngày sẽ khiến bệnh trở thành mãn tính, đau đi lặp lại khó dứt.

Hướng xử trí an toàn tại nhà cho bà con

Khi gặp phải những đợt đau khớp, bà con không nên quá lo lắng mà hãy thực hiện một số biện pháp chăm sóc tại chỗ để làm dịu cơn đau:

1. Nghỉ ngơi và vận động hợp lý

Trong đợt đau cấp, bà con nên hạn chế vận động mạnh tại vùng khớp đó. Tuy nhiên, khi cơn đau dịu bớt, hãy thực hiện các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, yoga hoặc bơi lội để giữ cho khớp linh hoạt, tránh tình trạng dính khớp hoặc teo cơ.

2. Chế độ dinh dưỡng “thân thiện” với xương khớp

Anh em, chị em nên bổ sung các loại thực phẩm giàu Omega-3 (có nhiều trong cá hồi, các loại hạt), rau xanh và trái cây tươi để hỗ trợ giảm viêm tự nhiên. Đồng thời, nên hạn chế các loại thịt đỏ, nội tạng động vật và đồ uống có cồn để tránh làm trầm trọng thêm tình trạng sưng viêm.

3. Giữ ấm và chườm ấm

Sử dụng túi chườm ấm hoặc ngâm chân với nước muối gừng ấm vào buổi tối trước khi đi ngủ là cách rất tốt để giúp giãn mạch, tăng cường lưu thông máu và giảm cảm giác tê nhức khớp hiệu quả.

4. Duy trì tinh thần thoải mái

Stress và lo âu cũng có thể khiến cảm giác đau trở nên trầm trọng hơn. Bà con hãy giữ tâm lý lạc quan, nghỉ ngơi điều độ để cơ thể có thời gian tự phục hồi từ bên trong.

Cảnh báo: Khi nào bà con cần đi thăm khám ngay?

Mặc dù các biện pháp tại nhà có thể giúp giảm nhẹ triệu chứng, nhưng bà con tuyệt đối không nên chủ quan nếu thấy các dấu hiệu sau[cite: 117]:

• Cơn đau khớp kéo dài liên tục trên 2 tuần mà không có dấu hiệu thuyên giảm.
• Khớp sưng to, nóng đỏ dữ dội kèm theo sốt cao.
• Khó khăn nghiêm trọng trong việc đi lại hoặc thực hiện các sinh hoạt cá nhân cơ bản.
• Có dấu hiệu biến dạng khớp hoặc teo cơ vùng quanh khớp.

Việc thăm khám sớm sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân và có hướng can thiệp kịp thời, tránh những biến chứng không đáng có về sau như mất khả năng vận động hay tổn thương khớp vĩnh viễn[cite: 54, 117].

Hy vọng những chia sẻ trên đây đã giúp bà con hiểu rõ hơn về tình trạng đau khớp từng đợt. Mỗi người có một cơ địa và tình trạng bệnh lý riêng biệt, vì vậy việc lắng nghe cơ thể mình là vô cùng quan trọng.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Hiệu quả cải thiện có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và thể trạng của mỗi người[cite: 116]. Nếu bà con cần được tư vấn kỹ hơn về tình trạng sức khỏe xương khớp theo thể trạng cá nhân, đừng ngần ngại để lại thông tin hoặc đặt câu hỏi để chúng tôi hỗ trợ kịp thời[cite: 118, 121].