2 nguyên nhân và 3 cách xử lý đau vai gáy khi ngủ dậy tại nhà

Nhiều bà con tối đi ngủ vẫn bình thường, ấy thế mà sáng thức dậy bỗng thấy cổ cứng ngắc, chỉ cần nghiêng nhẹ một chút là cơn đau nhói lên tận óc. Tình trạng đau vai gáy khi ngủ dậy không chỉ gây mệt mỏi mà còn khiến một ngày làm việc trở nên cực hình vì cái “cổ cứng như gỗ”.

Thực tế, đây là tín hiệu cảnh báo từ cơ thể mà chúng ta không nên chủ quan coi thường. [cite_start]Việc hiểu đúng vì sao mình bị đau sẽ giúp bà con có hướng xử trí an toàn, tránh để bệnh tiến triển thành mãn tính khó điều trị hơn về sau[cite: 52, 72].

Đau vai gáy khi ngủ dậy dưới góc nhìn của Y học cổ truyền

Trong Đông y, hiện tượng sáng sớm ngủ dậy bị đau vẹo cổ, đau vai gáy thường được gọi là chứng “Lạc chẩm”. Phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi giải thích vấn đề này dựa trên hai nguyên nhân cốt lõi sau đây:

Do phong hàn xâm nhập (Ngoại tà)

Bà con hãy tưởng tượng, ban đêm khi chúng ta ngủ, chính khí (sức đề kháng) của cơ thể thường giảm xuống. [cite_start]Nếu bà con nằm điều hòa quá lạnh, nằm ngay dưới luồng gió quạt hoặc cửa sổ không kín, khí “Phong” (gió) và “Hàn” (lạnh) sẽ thừa cơ xâm nhập vào các kinh lạc ở vùng cổ vai gáy[cite: 73, 76].

Hàn tính ngưng trệ, nó làm cho khí huyết tại vùng này không thể lưu thông, dẫn đến tình trạng cơ nhục bị co quắp lại. [cite_start]Đó chính là lý do vì sao khi ngủ dậy, bà con cảm thấy cổ mình cứng đơ, đau nhức vì “thông thì bất thống, thống thì bất thông” (khí huyết lưu thông thì không đau, đau là do không lưu thông)[cite: 73].

Do khí huyết ứ trệ (Nội nhân)

Một nguyên nhân rất phổ biến khác chính là tư thế ngủ không phù hợp. Việc sử dụng gối quá cao, quá cứng hoặc nằm co quắp một tư thế quá lâu làm cho các mạch máu và kinh lạc ở cổ bị chèn ép. [cite_start]Khi khí huyết bị “tắc nghẽn” tại một điểm trong thời gian dài, nó sẽ tạo thành các điểm ứ huyết, gây ra cảm giác đau nhức âm ỉ hoặc đau nhói khi bà con cử động vào sáng hôm sau[cite: 73, 76].

Dấu hiệu nhận biết đau vai gáy sau khi ngủ dậy

Bà con có thể tự kiểm tra tình trạng của mình thông qua các biểu hiện điển hình mà chúng tôi thường gặp ở người bệnh như sau:

• Cổ bị co cứng: Khó khăn trong việc xoay đầu sang trái, sang phải hoặc cúi ngửa. [cite_start]Nhiều trường hợp phải xoay cả người đi nếu muốn nhìn về phía sau[cite: 73].

[cite_start]

• Đau tăng khi vận động: Cơn đau thường đau nhói lên khi cố gắng thực hiện các động tác vùng cổ, nhưng khi nghỉ ngơi hoặc giữ yên thì cảm giác đau giảm bớt[cite: 73].

[cite_start]

• Lan sang các vùng lân cận: Đau có thể lan từ vùng cổ xuống bả vai, thậm chí gây tê bì dọc xuống cánh tay và các ngón tay nếu có sự chèn ép dây thần kinh[cite: 73].

[cite_start]

• Kèm theo mệt mỏi: Một số người có thể cảm thấy đau đầu, hoa mắt hoặc cảm giác nặng nề ở vùng gáy do máu lưu thông lên não kém[cite: 73].

[cite_start]

Bà con cần lưu ý: Nếu tình trạng đau vai gáy kèm theo sốt cao, co giật hoặc tê liệt hoàn toàn cánh tay, cần đến ngay các cơ sở y tế để được kiểm tra chuyên sâu, tránh các biến chứng nguy hiểm liên quan đến tủy sống hoặc não bộ[cite: 117].

Những ai dễ bị đau vai gáy khi thức dậy?

Dựa trên kinh nghiệm nhiều năm chăm sóc sức khỏe cho người dân, ĐMĐ nhận thấy tình trạng này thường tập trung vào các nhóm đối tượng cụ thể sau:

[cite_start]
• Người làm văn phòng: Do đặc thù công việc ngồi lâu một tư thế trước máy tính, cơ vùng cổ vai vốn đã thường xuyên bị căng thẳng, khi ngủ chỉ cần sai tư thế nhẹ là sẽ khởi phát cơn đau ngay[cite: 110].

[cite_start]

• Người trung niên và cao tuổi: Ở độ tuổi này, chức năng của can thận bắt đầu suy giảm, xương khớp bị thoái hóa tự nhiên, khiến các đốt sống cổ không còn linh hoạt và dễ bị tổn thương bởi các tác động bên ngoài[cite: 110].

[cite_start]

• Người có thói quen sinh hoạt không điều độ: Thường xuyên thức khuya, ngủ gục trên bàn làm việc hoặc tắm đêm trước khi ngủ, khiến cơ thể dễ bị nhiễm lạnh[cite: 110].

Hướng dẫn xử trí an toàn tại nhà cho bà con

Khi chẳng may gặp tình trạng “Lạc chẩm” vào buổi sáng, bà con tuyệt đối không nên nhờ người nhà “vặn cổ” hay “bẻ cổ” mạnh vì rất dễ gây tổn thương đĩa đệm và cột sống. Thay vào đó, hãy thử các cách xử trí nhẹ nhàng sau:

Chườm ấm vùng cổ gáy

Đây là cách đơn giản nhất để tán hàn và hành khí. Bà con có thể dùng túi chườm ấm hoặc đơn giản là rang một ít muối với lá lốt, ngải cứu rồi bọc vào khăn vải chườm lên vùng đau khoảng 15-20 phút. [cite_start]Nhiệt độ ấm sẽ giúp các mạch máu giãn ra, cơ nhục được thả lỏng và cơn đau sẽ dịu đi nhanh chóng[cite: 109, 115].

Massage, xoa bóp nhẹ nhàng

Sử dụng một chút dầu ấm xoa đều lên vùng vai gáy. Dùng tay day nhẹ theo vòng tròn từ vùng cổ xuống vai. [cite_start]Việc xoa bóp này giúp kích thích lưu thông khí huyết bị ứ trệ, làm mềm các bó cơ đang bị co cứng[cite: 32, 115].

Lựa chọn gối ngủ phù hợp

Bà con nên chọn loại gối có độ cao vừa phải (khoảng 8-10cm), độ mềm vừa đủ để nâng đỡ đường cong sinh lý của cổ. [cite_start]Tránh nằm gối quá cao vì sẽ khiến các đốt sống cổ bị gập, gây áp lực lên dây thần kinh[cite: 109].

Phòng ngừa đau vai gáy tái phát

Để không còn phải đối mặt với nỗi lo “cứng cổ” mỗi sáng, ĐMĐ khuyên bà con nên duy trì những thói quen tốt sau:

[cite_start]
• Giữ ấm vùng cổ khi ngủ, đặc biệt là vào mùa lạnh hoặc khi nằm điều hòa[cite: 109].
• Không nên duy trì một tư thế ngủ quá lâu, hãy thường xuyên thay đổi tư thế để khí huyết được lưu chuyển đều khắp cơ thể.
• Dành 5-10 phút mỗi ngày để tập các bài tập vận động cổ nhẹ nhàng trước khi đi ngủ và sau khi thức dậy.
• Bổ sung các thực phẩm giàu canxi và vitamin để nuôi dưỡng xương khớp từ bên trong.

Thông tin chúng tôi chia sẻ trên đây mang tính chất tham khảo nhằm giúp bà con hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe của mình. [cite_start]Hiệu quả của các biện pháp chăm sóc tại nhà có thể khác nhau tùy theo cơ địa và mức độ bệnh lý của mỗi người[cite: 116].

Nếu tình trạng đau vai gáy khi ngủ dậy diễn ra thường xuyên, kéo dài trên 3 ngày không thuyên giảm hoặc có xu hướng nặng hơn, bà con không nên tự ý điều trị mà hãy thăm khám sớm. [cite_start]Việc xác định đúng căn nguyên gốc rễ sẽ giúp có hướng xử trí kịp thời, bảo vệ sức khỏe xương khớp lâu dài[cite: 117]. [cite_start]Nếu cần được tư vấn kỹ hơn về tình trạng đau vai gáy theo thể trạng cá nhân, bà con có thể liên hệ để các chuyên gia tại Phòng khám Đỗ Minh Đường hỗ trợ định hướng cách chăm sóc phù hợp nhất[cite: 118].