Mất ngủ do can uất và 3 cách cải thiện tại nhà cho bà con

Nhiều bà con đêm đêm trằn trọc, mắt mở trao tráo nhìn trần nhà, lòng dạ bồn chồn không yên mà không rõ nguyên nhân vì sao. Thực tế, tình trạng mất ngủ do can uất là một hệ lụy thường gặp khi những áp lực, bực dọc trong cuộc sống không được giải tỏa, khiến “ngọn lửa” trong gan bùng lên và quấy nhiễu giấc ngủ của chúng ta.

Giải mã hiện tượng mất ngủ do can uất dưới góc nhìn Y học cổ truyền

Trong Đông y, Tạng Can (gan) không chỉ đơn thuần là một cơ quan lọc máu mà còn giữ vai trò chủ trì về sơ tiết, điều đạt khí cơ và tàng trữ huyết. Can uất, hay còn gọi là can khí uất kết, xảy ra khi dòng chảy của “khí” trong cơ thể bị ách tắc, không lưu thông được. Tại Đỗ Minh Đường (ĐMĐ), chúng tôi thường ví von can khí giống như dòng nước trong một con mương; khi dòng chảy bị chặn lại bởi rác thải (là những cảm xúc tiêu cực, lo âu), nước sẽ ứ đọng, sinh ra nhiệt và gây áp lực lên toàn bộ hệ thống.

Khi can khí bị uất lại lâu ngày sẽ hóa hỏa (sinh nhiệt). Ngọn lửa này bốc lên trên, làm nhiễu loạn tâm thần – nơi trú ngụ của giấc ngủ. Kết quả là bà con rơi vào trạng thái tâm phiền ý loạn, khó vào giấc hoặc ngủ chập chờn, dễ giật mình. Đây không chỉ là câu chuyện của riêng giấc ngủ, mà là sự mất cân bằng của cả một hệ thống tạng phủ bên trong cơ thể.

Dấu hiệu nhận biết mất ngủ do can khí uất kết

Tình trạng mất ngủ do can uất thường không đứng đơn độc mà đi kèm với một chuỗi các tín hiệu từ cơ thể. Bà con có thể tự quan sát xem mình có đang gặp phải những biểu hiện sau đây hay không:

• Khó đi vào giấc ngủ: Dù cơ thể rất mệt mỏi nhưng đầu óc lại suy nghĩ mông lung, nằm hàng giờ liền vẫn không ngủ được.
• Tính tình thay đổi: Dễ cáu gắt vô cớ, hay thở dài, ngực sườn cảm thấy đầy chướng, khó chịu.
• Biểu hiện ở miệng và họng: Thường xuyên thấy đắng miệng vào buổi sáng, cổ họng khô khát nhưng không muốn uống nhiều nước.
• Tiêu hóa bất ổn: Ăn uống kém ngon miệng, hay bị đầy hơi, ợ chua hoặc đau tức vùng thượng vị mỗi khi lo lắng.

Cần lưu ý rằng, những dấu hiệu này rất dễ bị nhầm lẫn với suy nhược thần kinh thông thường hoặc các bệnh lý về dạ dày. Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn nhất là các triệu chứng thường tăng nặng sau những biến cố về tâm lý hoặc giai đoạn căng thẳng kéo dài.

Vì sao can uất lại “chọn” bạn?

Y học cổ truyền quan niệm mỗi người có một cơ địa khác nhau, và không phải ai gặp áp lực cũng bị can uất dẫn đến mất ngủ. Những người có tính cách nội tâm, hay suy nghĩ, hoặc phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh thường có nguy cơ cao hơn. Việc hiểu đúng cơ địa của mình là bước đầu tiên để tìm ra phương pháp cân bằng lại cuộc sống.

Hướng dẫn chăm sóc và cải thiện giấc ngủ tại nhà

Để giải tỏa sự uất kết của can khí, chúng ta cần tác động đa chiều từ lối sống, tinh thần cho đến chế độ ăn uống. Bà con có thể tham khảo lộ trình cải thiện dưới đây:

1. Thay đổi thói quen ngay hôm nay

• Hạn chế kích thích: Tuyệt đối tránh xa trà đặc, cà phê hoặc các chất kích thích sau 3 giờ chiều. Những chất này giống như việc “đổ thêm dầu vào lửa”, làm cho can hỏa càng bùng phát mạnh mẽ.
• Tạo không gian ngủ chuẩn: Đảm bảo phòng ngủ tối, yên tĩnh và thoáng mát. Việc giảm bớt ánh sáng xanh từ điện thoại trước khi ngủ 1 tiếng là cực kỳ quan trọng để trấn tĩnh tâm thần.

2. Duy trì thói quen nền tảng trong 2 tuần

• Vận động nhẹ nhàng: Các bài tập như yoga, đi bộ chậm hoặc thái cực quyền giúp lưu thông khí huyết rất tốt. Khi khí được lưu thông, sự uất kết tại can cũng tự khắc được hóa giải.
• Thư giãn tinh thần: Dành ít nhất 15-20 phút mỗi ngày để thiền định hoặc nghe nhạc không lời. Hãy tập thói quen “buông bỏ” những lo toan trước khi bước lên giường.

3. Nuôi dưỡng tạng phủ lâu dài

Chế độ ăn uống đóng vai trò hỗ trợ đắc lực trong việc sơ can lý khí. Bà con nên tăng cường các loại thực phẩm có tính mát, hỗ trợ thanh nhiệt gan như:

• Sử dụng các loại rau xanh đậm (cải bẹ xanh, rau má) và các loại quả như mướp đắng, thanh long.
• Uống các loại nước mát phổ thông như nước nụ vối, nước râu ngô hoặc trà hoa cúc để hỗ trợ hạ hỏa.
• Cảnh báo: Đối với những người có cơ địa hàn (hay lạnh bụng, đại tiện lỏng), cần thận trọng khi dùng quá nhiều đồ mát và nên tham khảo ý kiến chuyên môn.

“Giấc ngủ là tấm gương phản chiếu sức khỏe của tạng phủ. Muốn ngủ ngon, trước hết phải để tâm bình và khí hòa.”

Khi nào bà con cần đến gặp chuyên gia?

Mặc dù các biện pháp chăm sóc tại nhà có thể mang lại những cải thiện tích cực, nhưng trong một số trường hợp, bà con không nên chủ quan. Hãy tìm đến sự tư vấn chuyên sâu nếu gặp các tình trạng sau:

• Mất ngủ kéo dài trên 1 tháng mà không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã điều chỉnh lối sống.
• Tình trạng mất ngủ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến công việc, trí nhớ và sức khỏe tinh thần.
• Có các biểu hiện đi kèm nặng nề như đau đầu dữ dội, tức ngực khó thở hoặc sụt cân nhanh chóng.

Tại Phòng khám Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn đề cao tinh thần cá nhân hóa trong việc định hướng chăm sóc sức khỏe. Mỗi bà con sẽ có một tình trạng can uất khác nhau, do đó việc thăm khám trực tiếp sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân gốc rễ và đưa ra giải pháp phù hợp nhất với thể trạng riêng biệt.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và tình trạng sức khỏe cụ thể của mỗi người. Để được tư vấn lộ trình chăm sóc giấc ngủ tối ưu và phù hợp nhất với bản thân, bà con có thể để lại thông tin hoặc đặt câu hỏi trực tiếp để đội ngũ chuyên gia của chúng tôi hỗ trợ kịp thời.