6 dấu hiệu và cách phòng ngừa sỏi niệu quản 1/3 giữa ngay tại nhà

Sỏi niệu quản 1/3 giữa là nỗi ám ảnh kinh hoàng với những cơn đau quặn thận đột ngột, khiến bà con đứng ngồi không yên và lo lắng về nguy cơ biến chứng suy thận. Hiểu rõ về vị trí “hiểm hóc” này cùng những dấu hiệu cảnh báo sớm sẽ giúp chúng ta chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe hệ bài tiết trước khi quá muộn.

Sỏi niệu quản 1/3 giữa là gì và tại sao lại nguy hiểm?

Niệu quản là một ống dẫn nước tiểu dài khoảng 25-30cm nối từ thận xuống bàng quang. Các chuyên gia y tế chia niệu quản thành 3 đoạn: 1/3 trên, 1/3 giữa và 1/3 dưới. Sỏi niệu quản 1/3 giữa chính là những viên sỏi (thường rơi từ thận xuống) bị kẹt lại ở đoạn giữa của ống dẫn này.

Dưới góc nhìn của y học cổ truyền, sỏi niệu quản thuộc phạm vi chứng “Lâm bệnh” (tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu khó). Nguyên nhân thường do thấp nhiệt hạ tiêu (nóng trong, tích tụ độc tố ở vùng bụng dưới) khiến nước tiểu bị chưng kết, lâu dần hình thành nên sỏi (thạch lâm).

Vị trí 1/3 giữa được coi là khu vực “tiến thoái lưỡng nan”. Khác với đoạn trên gần thận hay đoạn dưới gần bàng quang, sỏi ở đoạn giữa thường nằm đè lên các mạch máu lớn và dây thần kinh vùng chậu, gây ra những cơn đau dữ dội và cản trở dòng chảy nước tiểu một cách nghiêm trọng.

Dấu hiệu nhận biết sỏi niệu quản 1/3 giữa bà con cần lưu tâm

Vì nằm ở vị trí đặc thù, sỏi niệu quản 1/3 giữa thường có những biểu hiện khá rõ rệt nhưng đôi khi lại dễ nhầm lẫn với các bệnh lý về tiêu hóa hoặc phụ khoa. Bà con nên chú ý các dấu hiệu sau:

• Cơn đau quặn thận: Đau xuất phát từ vùng mạn sườn thanh, sau đó lan dần xuống vùng bụng dưới và bộ phận sinh dục. Cơn đau thường đến đột ngột, dữ dội, khiến người bệnh vã mồ hôi.
• Rối loạn tiểu tiện: Bà con có thể gặp tình trạng tiểu buốt, tiểu rắt, đi tiểu nhiều lần trong ngày nhưng lượng nước tiểu mỗi lần rất ít.
• Màu sắc nước tiểu bất thường: Nước tiểu có thể có màu vàng đậm, đục, hoặc có lẫn máu (tiểu máu) do viên sỏi di chuyển cọ xát vào niêm mạc niệu quản gây tổn thương.
• Triệu chứng toàn thân: Nếu có kèm theo nhiễm trùng, người bệnh có thể bị sốt cao, rùng mình, buồn nôn hoặc nôn mửa.

Nguyên nhân hình thành sỏi dưới góc nhìn Đông – Tây y kết hợp

Để phòng ngừa hiệu quả, chúng ta cần hiểu tại sao những viên “đá” này lại xuất hiện trong cơ thể. Có nhiều yếu tố cộng hưởng dẫn đến tình trạng này:

1. Chế độ ăn uống thiếu khoa học

Thói quen ăn quá mặn, ăn nhiều đạm động vật hoặc thực phẩm chứa nhiều oxalate (như trà đặc, chocolate, một số loại rau đậm màu) làm tăng nồng độ các chất tạo sỏi trong nước tiểu. Đặc biệt, việc lười uống nước khiến nước tiểu bị cô đặc, tạo điều kiện cho các tinh thể lắng đọng.

2. Lối sống và cơ địa

Những người làm việc trong môi trường nóng bức, ra nhiều mồ hôi nhưng không bù đủ nước có nguy cơ cao hơn. Ngoài ra, theo y học cổ truyền, những người có cơ địa nhiệt kết, tỳ vị yếu khiến chức năng vận hóa nước và thức ăn kém, dễ sinh ra đàm thấp, thấp nhiệt cũng là nguyên nhân gốc rễ hình thành sỏi.

3. Dị dạng đường tiết niệu

Một số trường hợp niệu quản bị hẹp bẩm sinh hoặc do các tổn thương cũ tạo thành “nút thắt cổ chai”, khiến các viên sỏi nhỏ khi di chuyển từ thận xuống dễ dàng bị mắc kẹt lại tại vị trí 1/3 giữa.

Biến chứng tiềm ẩn nếu không can thiệp kịp thời

Nhiều bà con có tâm lý chủ quan, thấy đau rồi lại hết nên không đi khám. Tuy nhiên, sỏi niệu quản 1/3 giữa nếu để lâu có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng:

• Thận ứ nước, giãn đài bể thận: Sỏi gây tắc nghẽn hoàn toàn đường dẫn, khiến nước tiểu trào ngược lại thận, làm thận bị sưng to.
• Viêm đường tiết niệu: Sự tắc nghẽn tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển, gây viêm thận, bể thận, thậm chí là nhiễm trùng huyết nguy hiểm đến tính mạng.
• Suy thận: Đây là biến chứng nặng nề nhất. Khi thận bị ứ nước và viêm nhiễm kéo dài, các nhu mô thận sẽ bị tổn thương không phục hồi, dẫn đến mất chức năng thận hoàn toàn.

Hướng dẫn chăm sóc và phòng ngừa tại nhà cho bà con

Bên cạnh việc tuân thủ các hướng dẫn chuyên khoa, bà con có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà để hỗ trợ quá trình đào thải sỏi tự nhiên (với sỏi kích thước nhỏ) và phòng ngừa sỏi tái phát:

Uống đủ nước: Đây là nguyên tắc vàng. Hãy đảm bảo uống từ 2-2.5 lít nước mỗi ngày, chia đều các khoảng thời gian để “thanh lọc” đường tiêu hóa và tiết niệu. Nước râu ngô, bông mã đề hay kim tiền thảo hãm nước uống hàng ngày cũng là những mẹo dân gian rất tốt giúp lợi tiểu.

Điều chỉnh thực đơn:

• Giảm lượng muối trong khẩu phần ăn hàng ngày.
• Hạn chế thực phẩm giàu oxalate và thực phẩm chế biến sẵn.
• Tăng cường rau xanh, trái cây tươi giàu vitamin C (nhưng không lạm dụng quá mức bổ sung vitamin C dạng sủi).

Vận động hợp lý: Các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, tập yoga giúp tăng cường lưu thông khí huyết, hỗ trợ nhu động niệu quản để đẩy sỏi xuống phía dưới thuận lợi hơn.

Lưu ý: Các mẹo dân gian hay bài tập hỗ trợ chỉ có tác dụng hỗ trợ và phòng ngừa. Với những viên sỏi có kích thước lớn hoặc đã gây biến chứng ứ nước, bà con tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà mà cần sự can thiệp của chuyên gia.

Khi nào bà con cần đến gặp bác sĩ ngay?

Chúng tôi khuyên bà con không nên chịu đựng cơn đau quá lâu. Hãy đi thăm khám sớm nhất có thể nếu xuất hiện các tình trạng sau:

1. Cơn đau quặn vùng bụng dưới kéo dài, không thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi.
2. Tiểu ra máu cục hoặc nước tiểu có mùi hôi nồng, màu như nước vối đặc.
3. Sốt cao kèm theo rét run, mệt mỏi rã rời.
4. Bí tiểu hoặc lượng nước tiểu giảm đột ngột.

Việc phát hiện sớm sỏi ở giai đoạn 1/3 giữa sẽ giúp việc xử lý trở nên đơn giản hơn rất nhiều, tránh được các cuộc phẫu thuật đau đớn và tốn kém về sau.

Thông tin chúng tôi cung cấp trên đây mang tính chất tham khảo, giúp bà con có cái nhìn tổng quan về tình trạng sỏi niệu quản 1/3 giữa. Hiệu quả của các biện pháp chăm sóc hay hỗ trợ còn tùy thuộc vào cơ địa, thể trạng và kích thước viên sỏi của mỗi người. Để có hướng xử lý chính xác nhất cho trường hợp của mình, bà con nên chủ động tìm đến các cơ sở y tế uy tín.

Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn lòng đồng hành, lắng nghe và tư vấn dựa trên tình hình sức khỏe thực tế của từng bà con. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về bệnh lý đường tiết niệu hay các vấn đề sức khỏe khác, bà con đừng ngần ngại đặt câu hỏi để được các chuyên gia của chúng tôi hỗ trợ kịp thời.