Thoái hóa khớp vai: 3 nguyên nhân và 4 dấu hiệu bà con cần lưu tâm

Bà con thân mến, cảm giác đau mỏi, tê nhức khớp vai mỗi khi nhấc tay hay bê đồ nhẹ không chỉ là sự bất tiện của tuổi tác mà thường là tiếng cầu cứu từ hệ thống xương khớp đang dần bị bào mòn. Tại Phòng khám Đỗ Minh Đường, chúng tôi hiểu rằng việc nắm rõ bản chất của tình trạng thoái hóa khớp vai chính là bước đi đầu tiên giúp bà con chủ động tìm lại sự linh hoạt vốn có, tránh để bệnh tiến triển nặng gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hàng ngày.

Thoái hóa khớp vai dưới góc nhìn của Nam y Đỗ Minh Đường

Trong y học hiện đại, thoái hóa khớp vai là tình trạng phần sụn bọc đầu xương bị mòn, rách hoặc mất đi tính đàn hồi, dẫn đến việc các đầu xương cọ xát trực tiếp vào nhau gây đau. Tuy nhiên, theo quan niệm của Y học cổ truyền (YHCT), hay cụ thể là Nam y, bệnh lý này không chỉ nằm ở cái khớp vai, mà nó còn liên quan mật thiết đến sự suy yếu của hệ thống tạng phủ và sự lưu thông của khí huyết.

Chúng tôi thường ví hệ thống xương khớp của con người giống như một cỗ máy cần được tra dầu thường xuyên. Khí huyết chính là nguồn “dầu” quý giá đó. Khi cơ thể bước vào giai đoạn lão hóa, hoặc do tác động từ bên ngoài, nguồn nuôi dưỡng này bị suy giảm (huyết hư) hoặc bị tắc nghẽn (huyết ứ), khiến khớp không được nuôi dưỡng đầy đủ, từ đó dẫn đến thoái hóa.

Ví dụ đời thường: Hãy tưởng tượng cái bản lề cửa nhà bà con. Nếu lâu ngày không được tra dầu, lại còn bị bụi bẩn, rỉ sét bám vào, thì mỗi lần mở cửa nó sẽ kêu ken két và rất nặng nề. Khớp vai của chúng ta cũng vậy, khi thiếu “dầu khí huyết”, nó sẽ khô khốc và đau nhức mỗi khi vận động.

Dưới góc nhìn Nam y, thoái hóa khớp vai thường do 3 nhóm nguyên nhân chính phối hợp gây nên:

• Ngoại tà xâm nhập: Các yếu tố từ môi trường như Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (ẩm ướt) xâm nhập vào kinh lạc, khiến khí huyết tại vùng vai bị ngưng trệ, gây đau nhức và cứng khớp.
• Tạng phủ suy yếu: Đặc biệt là tạng Can (chủ về cân – gân) và tạng Thận (chủ về cốt – xương). Khi hai tạng này yếu đi, hệ xương khớp mất đi điểm tựa vững chắc, dễ bị bào mòn bởi các áp lực hàng ngày.
• Khí huyết ứ trệ: Do chấn thương cũ hoặc thói quen sinh hoạt khiến máu lưu thông đến vai kém, gây ra những cơn đau âm ỉ, dai dẳng.

Dấu hiệu nhận biết sớm thoái hóa khớp vai bà con cần lưu tâm

Bệnh thoái hóa thường tiến triển rất âm thầm, đôi khi chỉ là những cơn mỏi thoáng qua khiến chúng ta chủ quan. Phòng khám ĐMĐ khuyên bà con nên chú ý đến những tín hiệu sau từ cơ thể:

1. Cơn đau âm ỉ tăng dần theo thời gian

Ban đầu, đau có thể chỉ xuất hiện khi bà con cố nhấc tay cao quá đầu hoặc mang vác vật nặng. Cơn đau thường khu trú ở vùng vai nhưng có thể lan xuống cánh tay hoặc lên vùng cổ gáy. Về sau, ngay cả khi nghỉ ngơi hay lúc thời tiết thay đổi, cảm giác đau nhức cũng có thể tìm đến.

2. Tiếng kêu “lạo xạo” trong khớp

Khi xoay bả vai hoặc cử động cánh tay, bà con có thể nghe thấy hoặc cảm nhận rõ tiếng lạo xạo phát ra từ bên trong. Đây là dấu hiệu cho thấy bề mặt sụn khớp đã không còn trơn láng, các đầu xương đang cọ xát trực tiếp vào nhau.

3. Cứng khớp và hạn chế vận động

Bà con cảm thấy khó khăn khi thực hiện các động tác sinh hoạt đơn giản như: chải đầu, mặc áo chui đầu, hay với tay ra sau lưng để gãi. Đặc biệt, tình trạng cứng khớp thường rõ rệt nhất vào buổi sáng khi vừa thức dậy, cần phải xoa bóp một lúc vai mới linh hoạt trở lại.

4. Teo cơ vùng vai (Giai đoạn muộn)

Nếu tình trạng thoái hóa kéo dài mà không có biện pháp can thiệp, bà con sẽ có xu hướng ít vận động vai để tránh đau. Điều này dẫn đến các cơ xung quanh vai bị yếu đi và teo dần, làm vùng vai trông gầy guộc và thiếu sức sống hơn so với bên lành.

Phân biệt đau vai do thoái hóa và các tình trạng dễ nhầm lẫn

Không phải cứ đau vai là thoái hóa. Để có hướng xử lý đúng, bà con cần phân biệt sơ bộ với một số tình trạng khác:

• Viêm quanh khớp vai: Cơn đau thường đến đột ngột, dữ dội hơn và thường liên quan đến viêm các phần mềm quanh khớp (gân, bao khớp) chứ không phải do sự bào mòn sụn khớp như thoái hóa.
• Đau vai gáy do thoát vị đĩa đệm cổ: Đau thường xuất phát từ vùng cổ, sau đó mới lan xuống vai và cánh tay, kèm theo cảm giác tê bì hoặc yếu cơ rõ rệt ở bàn tay.
• Chấn thương chóp xoay: Thường xảy ra sau một cú ngã hoặc một động tác sai tư thế đột ngột, gây đau chói khi thực hiện một số cử động nhất định.

Hướng xử trí an toàn và hỗ trợ phục hồi tại nhà

Khi chớm có dấu hiệu thoái hóa, bà con hoàn toàn có thể áp dụng các biện pháp tự chăm sóc tại nhà để giảm tải áp lực cho khớp vai. Tinh thần của ĐMĐ là điều chỉnh từ những thói quen nhỏ nhất để nuôi dưỡng lại gốc bệnh.

Việc cần làm ngay hôm nay để giảm kích thích

Trước hết, bà con cần cho khớp vai được nghỉ ngơi. Hãy hạn chế tối đa các động tác như xách nặng một bên, với tay quá cao hoặc nằm nghiêng đè lên vai đau khi ngủ. Nếu vai đang đau nhức nhiều, bà con có thể sử dụng biện pháp chườm ấm bằng túi chườm hoặc thảo dược rang nóng để giúp giãn cơ và tăng cường lưu thông máu tại chỗ.

Duy trì thói quen trong 7 – 14 ngày tới

Bà con hãy bắt đầu thực hiện các bài tập vận động nhẹ nhàng cho khớp vai như: bài tập con lắc (đứng khom lưng, để tay đau thõng xuống và đung đưa nhẹ nhàng) hoặc bài tập bò tường (dùng ngón tay “bò” dần lên mặt tường). Lưu ý rằng, các bài tập này phải được thực hiện từ từ, không cố sức, nếu cảm thấy đau chói thì nên dừng lại ngay. Việc tập luyện đều đặn giúp ngăn ngừa tình trạng dính khớp và duy trì biên độ vận động cho vai.

Nuôi dưỡng nền tảng xương khớp lâu dài

Về lâu dài, bà con cần chú trọng đến chế độ dinh dưỡng và lối sống. Trong bữa ăn hàng ngày, nên tăng cường các thực phẩm giàu canxi và collagen tự nhiên như xương hầm, các loại hạt, rau màu xanh đậm. Đồng thời, cần giữ cho tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng vì stress cũng là một yếu tố khiến các cơn đau cơ xương khớp trở nên trầm trọng hơn theo góc nhìn của YHCT.

Lưu ý: Các mẹo dân gian hay bài tập tại nhà chỉ mang tính chất hỗ trợ phổ thông. Những bà con có bệnh lý nền về tim mạch, huyết áp hoặc đang có vết thương hở vùng vai cần cực kỳ thận trọng và nên tham khảo ý kiến chuyên môn trước khi thực hiện.

Khi nào bà con cần đi thăm khám sớm?

Mặc dù thoái hóa là bệnh mạn tính, nhưng có những thời điểm bà con không nên trì hoãn việc gặp chuyên gia:

• Cơn đau kéo dài trên 2 tuần mà không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi.
• Đau về đêm khiến bà con mất ngủ triền miên, suy nhược cơ thể.
• Vai bị sưng đỏ, nóng hoặc kèm theo sốt (có thể là dấu hiệu nhiễm trùng hoặc viêm cấp).
• Mất hoàn toàn khả năng nhấc tay hoặc vận động vai bình thường.

Tại Phòng khám Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn tâm niệm rằng “Nam dược trị Nam nhân” – dùng chính những tinh túy từ cây cỏ nước Nam và các phương pháp YHCT chính thống để điều chỉnh lại sự mất cân bằng trong cơ thể. Thoái hóa khớp vai không thể phục hồi 100% như thời trẻ, nhưng nếu hiểu đúng nguyên nhân và có hướng tác động vào gốc bệnh, bà con hoàn toàn có thể chung sống hòa bình với nó, duy trì được sự dẻo dai và chất lượng cuộc sống ổn định.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ hay phục hồi có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa, thể trạng và mức độ thoái hóa của mỗi người. Nếu tình trạng đau nhức kéo dài hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, bà con nên chủ động đi thăm khám để được tư vấn hướng chăm sóc phù hợp nhất.

Nếu bà con đang gặp khó khăn với những cơn đau vai và muốn được định hướng theo thể trạng cụ thể của mình, Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn sàng hỗ trợ tư vấn và gợi ý cách chăm sóc cá nhân hóa cho từng trường hợp. Bà con có thể để lại thông tin hoặc đặt câu hỏi để chúng tôi đồng hành cùng bà con trong hành trình tìm lại sức khỏe xương khớp.