Phác đồ chuẩn Bộ Y tế và 2 lưu ý giúp phục hồi thoái hóa khớp

Chào bà con, chắc hẳn ai trong chúng ta cũng từng trải qua cảm giác đau nhức, lục khục ở các khớp mỗi khi trái gió trở trời hay khi bước sang tuổi xế chiều. Những cơn đau do thoái hóa khớp không chỉ là dấu hiệu của tuổi tác mà còn là hồi chuông cảnh báo sức khỏe cần được chăm sóc đúng cách để giữ gìn sự linh hoạt cho đôi chân, đôi tay.

Thoái hóa khớp là gì và những dấu hiệu bà con cần lưu ý

Thoái hóa khớp thực chất là tình trạng “mòn” tự nhiên của sụn khớp theo thời gian. Hãy tưởng tượng sụn khớp như một lớp đệm giảm xóc giữa các đầu xương; khi lớp đệm này bị mỏng đi và hư hại, các đầu xương sẽ cọ xát trực tiếp vào nhau gây đau đớn. Tình trạng này thường gặp nhất ở những người trên 50 tuổi, ảnh hưởng chủ yếu đến các khớp chịu lực lớn như đầu gối, hông và cột sống thắt lưng.

Bà con có thể nhận biết sớm tình trạng này qua các tín hiệu mà cơ thể gửi đến như:

• Đau nhức khớp: Cơn đau thường âm ỉ, tăng lên khi vận động và giảm bớt khi được nghỉ ngơi.
• Cứng khớp buổi sáng: Cảm giác các khớp bị bó cứng, khó cử động ngay khi vừa ngủ dậy, thường kéo dài khoảng 30 phút.
• Tiếng kêu lạo xạo: Khi co duỗi chân tay, bà con nghe thấy tiếng lục khục hoặc lạo xạo phát ra từ trong khớp.
• Sưng nhưng không nóng: Khớp có thể bị sưng to hơn bình thường do tràn dịch hoặc mọc gai xương, nhưng vùng da xung quanh thường không bị nóng đỏ như các loại viêm khớp cấp tính khác.

Góc nhìn chuyên môn về chẩn đoán thoái hóa khớp

Để xác định chính xác mức độ tổn thương, các bác sĩ thường dựa trên các tiêu chuẩn y khoa chuẩn mực. Việc chẩn đoán không chỉ dựa vào cảm giác đau của người bệnh mà còn cần các xét nghiệm cận lâm sàng cụ thể:

• Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ kiểm tra tầm vận động của khớp, xem có các điểm đau hay dấu hiệu chồi xương (gai xương) hay không.
• Chụp X-quang: Đây là bước quan trọng để phát hiện tình trạng hẹp khe khớp và sự xuất hiện của các gai xương tại rìa khớp.
• Xét nghiệm máu và dịch khớp: Giúp phân biệt thoái hóa với các bệnh lý khác. Trong thoái hóa khớp, tốc độ lắng máu thường ở mức bình thường (dưới 40mm/giờ) và dịch khớp thường trong, có độ nhớt ổn định.

Việc chẩn đoán đúng vô cùng quan trọng vì thoái hóa khớp rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác như viêm khớp dạng thấp, Gout hoặc thoát vị đĩa đệm. Mỗi bệnh đều có cách chăm sóc và xử trí khác nhau, nên bà con không nên tự ý đoán bệnh tại nhà.

Phác đồ điều trị thoái hóa khớp theo quy chuẩn của Bộ Y tế

Hiện nay, y học hiện đại đã xây dựng một phác đồ điều trị toàn diện nhằm mục tiêu giảm đau, phục hồi khả năng vận động và ngăn chặn biến dạng khớp. Tùy vào mức độ nặng nhẹ mà bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp phù hợp.

1. Điều trị nội khoa (Dùng thuốc và vật lý trị liệu)

Đây là lựa chọn ưu tiên cho hầu hết các trường hợp thoái hóa mức độ nhẹ và trung bình:

• Dùng thuốc Tây y: Các nhóm thuốc giảm đau thông thường (như Paracetamol) hoặc thuốc chống viêm không steroid (như Meloxicam, Celecoxib) thường được dùng để kiểm soát cơn đau. Ngoài ra, các loại thuốc bôi ngoài da cũng là giải pháp hỗ trợ an toàn, ít tác dụng phụ cho bà con.
• Tiêm nội khớp: Trong giai đoạn viêm cấp hoặc khi thuốc uống không còn hiệu quả, bác sĩ có thể tiêm Corticoid hoặc Acid Hyaluronic trực tiếp vào khớp để bôi trơn và giảm viêm tại chỗ.
• Thuốc tác dụng chậm (DMOADs): Các hoạt chất như Glucosamine sulfate hay Chondroitin sulfate giúp hỗ trợ bảo vệ và tái tạo phần nào sụn khớp, thường cần sử dụng theo đợt từ 6-8 tuần.
• Vật lý trị liệu: Các biện pháp như chườm nóng, siêu âm trị liệu, hồng ngoại hoặc tắm khoáng nóng rất hiệu quả trong việc làm giãn cơ, giảm đau và tăng lưu thông máu đến vùng khớp tổn thương.

2. Can thiệp ngoại khoa (Phẫu thuật)

Khi các biện pháp nội khoa không còn mang lại kết quả và chức năng vận động bị ảnh hưởng nghiêm trọng, các phương pháp ngoại khoa sẽ được xem xét:

• Nội soi khớp: Bác sĩ sẽ cắt lọc, rửa sạch các mảnh sụn vỡ trong ổ khớp, phù hợp cho những người chưa đến mức phải thay khớp.
• Đục xương sửa trục: Điều chỉnh lại trục của xương để thay đổi điểm chịu lực, giảm áp lực lên phần khớp bị thoái hóa.
• Thay khớp nhân tạo: Giải pháp cuối cùng cho những trường hợp khớp đã bị hư hại hoàn toàn, giúp bệnh nhân có thể đi lại bình thường.

Hướng dẫn chăm sóc và phòng ngừa tại nhà cho bà con

Bên cạnh việc tuân thủ các chỉ định y tế, chế độ sinh hoạt và ăn uống đóng vai trò “chìa khóa” giúp làm chậm quá trình thoái hóa. Phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi luôn khuyến khích bà con chủ động trong việc tự chăm sóc bản thân:

Chế độ dinh dưỡng khoa học

Bà con nên bổ sung các thực phẩm giàu Canxi, Vitamin D, C và Axit béo Omega-3 để nuôi dưỡng xương khớp chắc khỏe:

• Tăng cường rau xanh, trái cây tươi và các loại hạt.
• Hạn chế thức ăn nhanh, đồ nhiều dầu mỡ, gia vị cay nóng và các chất kích thích.
• Kiểm soát cân nặng ở mức hợp lý để giảm bớt tải trọng đè nặng lên các khớp gối và cột sống.

Thói quen sinh hoạt và tập luyện

Việc thay đổi các tư thế xấu hàng ngày sẽ giúp khớp được “nghỉ ngơi” đúng nghĩa:

• Tránh ngồi xổm, quỳ gối hoặc uốn cong khớp quá 90 độ.
• Khi đứng hoặc ngồi cần giữ đúng tư thế, không nên giữ một tư thế quá lâu.
• Thực hiện các bài tập vận động nhẹ nhàng như đi bộ trên mặt phẳng bằng phẳng, tập Yoga hoặc đạp xe. Lưu ý khởi động kỹ trước khi tập để tránh chấn thương.
• Dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý, đặc biệt là trong các đợt đau cấp tính.

Thông tin chúng tôi chia sẻ trên đây mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa chung. Hiệu quả của các biện pháp chăm sóc và điều trị có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa, thể trạng cũng như mức độ bệnh lý của mỗi người.

Thoái hóa khớp là một hành trình dài cần sự kiên trì và thấu hiểu cơ thể. Nếu bà con đang gặp phải những cơn đau nhức kéo dài hoặc cảm thấy vận động khó khăn, đừng ngần ngại chia sẻ tình trạng của mình. Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn sàng lắng nghe và đưa ra những lời khuyên, định hướng chăm sóc phù hợp nhất với thể trạng riêng biệt của từng người, giúp bà con sớm lấy lại sự linh hoạt và niềm vui trong cuộc sống.

Mọi thắc mắc cần tư vấn thêm về cách chăm sóc xương khớp, bà con có thể để lại thông tin hoặc liên hệ trực tiếp với chúng tôi để được các chuyên gia hỗ trợ kịp thời.