Suy thận độ 4: Dấu hiệu, tiên lượng và 3 hướng điều trị kéo dài tuổi thọ

Suy thận độ 4 là giai đoạn “báo động đỏ”, khi đôi thận đã mệt mỏi rệu rã và không còn đủ sức để lọc tẩy độc tố cho cơ thể như trước. Đứng trước ngưỡng cửa của việc phải thay thế thận, chắc hẳn bà con đang rất lo lắng về tiên lượng sống cũng như làm sao để kìm hãm bước tiến của căn bệnh này. Thấu hiểu nỗi lòng đó, phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi xin chia sẻ những thông tin khoa học và thực tế nhất để đồng hành cùng bà con trong cuộc chiến giành lại sức khỏe.

Thế nào là bệnh suy thận độ 4? Góc nhìn từ chuyên gia

Trong y học, suy thận mạn tính được chia làm 5 giai đoạn dựa trên chỉ số lọc cầu thận (eGFR). Khi bước sang giai đoạn 4, tình trạng tổn thương thận đã ở mức trung bình – nặng. Lúc này, chỉ số eGFR chỉ còn dao động trong khoảng từ 15 – 29 ml/phút/1.73 m². Điều này đồng nghĩa với việc chức năng thận chỉ còn hoạt động dưới 30% so với bình thường.

Ở giai đoạn này, thận gần như mất đi khả năng duy trì sự cân bằng nội môi, khiến các chất cặn bã như urê, creatinine và chất lỏng dư thừa tích tụ lại trong máu. Đây là thời điểm nhạy cảm vì bệnh rất dễ chuyển biến sang giai đoạn cuối (độ 5) – giai đoạn mà thận mất hoàn toàn chức năng và tính mạng người bệnh bị đe dọa trực tiếp.

Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn nhấn mạnh với bà con rằng: Suy thận độ 4 là giai đoạn tổn thương không thể phục hồi về trạng thái ban đầu, nhưng việc chăm sóc đúng cách có thể giúp kéo dài thời gian sống và làm chậm quá trình phải chạy thận nhân tạo.

Nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng suy thận tiến triển nặng?

Rất nhiều bà con thắc mắc tại sao khi phát hiện ra thì bệnh đã ở mức độ 4. Thực tế, suy thận là “kẻ sát nhân thầm lặng”. Ở giai đoạn 1 và 2, thận vẫn cố gắng gồng gánh nên cơ thể gần như không có biểu hiện gì rõ rệt. Đa số các trường hợp suy thận độ 4 là hệ quả tất yếu của các vấn đề sức khỏe kéo dài mà không được kiểm soát tốt:

• Các bệnh lý nền mạn tính: Phổ biến nhất là tiểu đường và huyết áp cao. Lượng đường trong máu cao lâu ngày làm hỏng các mạch máu nhỏ trong thận, trong khi huyết áp cao tạo áp lực lớn lên các bộ lọc của thận. Ngoài ra, cholesterol cao hoặc các bệnh tự miễn như viêm cầu thận, thận đa nang cũng là “thủ phạm” chính.
• Sự tắc nghẽn dòng tiểu: Các vấn đề như sỏi thận lớn, u nang hoặc phì đại tuyến tiền liệt ở nam giới khiến nước tiểu bị ứ đọng, gây nhiễm trùng và tổn thương nhu mô thận kéo dài.
• Lạm dụng thuốc Tây y: Thói quen tự ý mua thuốc giảm đau, đặc biệt là nhóm chống viêm không steroid (NSAID) như Ibuprofen, Naproxen hoặc các loại thuốc kháng sinh mạnh dùng kéo dài có thể gây độc trực tiếp cho thận.
• Lối sống và cơ địa: Những người trên 65 tuổi, người bị béo phì, hút thuốc lá lâu năm hoặc có người thân trong gia đình bị bệnh thận thường có nguy cơ tiến triển bệnh nhanh hơn.

Dấu hiệu nhận biết suy thận độ 4 bà con cần lưu tâm

Khác với giai đoạn sớm, khi đã ở độ 4, các triệu chứng sẽ bủa vây khiến cơ thể bà con trở nên rệu rã. Các biểu hiện này xuất hiện do chất độc và nước không được đào thải ra ngoài:

• Phù nề và tích nước: Bà con dễ thấy mặt, tay chân, đặc biệt là vùng cổ chân bị sưng phù, ấn vào có vết lõm lâu đàn hồi.
• Thay đổi thói quen tiểu tiện: Có thể đi tiểu rất nhiều lần vào ban đêm hoặc ngược lại, lượng nước tiểu giảm hẳn (thiểu niệu). Nước tiểu thường có màu sẫm, đỏ (tiểu máu) hoặc có nhiều bọt lâu tan (do rò rỉ protein).
• Cơ thể suy kiệt: Cảm giác mệt mỏi thường trực, hụt hơi ngay cả khi làm việc nhẹ do thận không sản xuất đủ hormone tạo hồng cầu gây thiếu máu.
• Rối loạn tiêu hóa: Ăn uống không ngon miệng, hay buồn nôn, đau bụng hoặc cảm thấy hơi thở có mùi kim loại (do nồng độ urê trong máu quá cao).
• Triệu chứng thần kinh và da: Khó tập trung, ngủ không sâu giấc, chuột rút cơ bắp thường xuyên và tình trạng ngứa da dai dẳng do tích tụ chất khoáng trong máu.

Tiên lượng và những biến chứng nguy hiểm

Chúng tôi hiểu rằng khi nghe về “tiên lượng sống”, bà con sẽ cảm thấy hoang mang. Thực tế, suy thận độ 4 có tiên lượng khá dè dặt. Theo các thống kê y khoa, thời gian sống trung bình có thể dao động từ 3 đến 10 năm tùy thuộc vào độ tuổi, giới tính và sự tuân thủ điều trị:

• Người khoảng 40 tuổi: Nam giới có thể sống thêm khoảng 10.4 năm, nữ giới khoảng 9.1 năm.
• Người khoảng 60 tuổi: Nam giới sống thêm khoảng 5.6 năm, nữ giới khoảng 6.2 năm.

Nếu không được kiểm soát tốt, bệnh sẽ kéo theo một loạt hệ lụy nguy hiểm lên toàn bộ hệ thống cơ thể:

Biến chứng lên hệ tim mạch

Thận và tim có mối liên hệ mật thiết. Khi thận hỏng, huyết áp tăng vọt gây áp lực lên tim, dẫn đến suy tim, viêm màng ngoài tim hoặc phù phổi cấp do dịch tràn vào phổi, rất dễ gây tử vong đột ngột.

Rối loạn chuyển hóa và xương khớp

Thận không còn khả năng cân bằng Canxi và Phốt pho, khiến xương trở nên giòn, yếu và rất dễ gãy (loạn dưỡng xương). Đồng thời, tình trạng kali máu tăng cao có thể gây ra những cơn loạn nhịp tim cực kỳ nguy hiểm.

Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và sinh lý

Tình trạng thiếu máu và nhiễm độc máu khiến tinh thần bệnh nhân luôn u uất, thay đổi tính cách. Đối với nam giới, suy thận độ 4 thường gây rối loạn cương dương và suy giảm ham muốn mạnh mẽ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống vợ chồng.

Phương pháp chăm sóc và làm chậm tiến triển bệnh

Dù là giai đoạn nặng, nhưng y học hiện đại vẫn có những biện pháp can thiệp nhằm mục đích kéo dài thời gian sống cho bà con. Việc điều trị thường tập trung vào 3 hướng chính:

1. Sử dụng thuốc kiểm soát triệu chứng

Bác sĩ sẽ chỉ định các loại thuốc để quản lý huyết áp, đường huyết và thuốc lợi tiểu để giảm phù. Ngoài ra, việc bổ sung sắt hoặc các chất kích thích tạo hồng cầu là cần thiết để cải thiện tình trạng thiếu máu, giúp cơ thể bớt mệt mỏi.

2. Chuẩn bị cho các biện pháp thay thế thận

Bà con ở giai đoạn 4 cần bắt đầu tìm hiểu và chuẩn bị tâm lý cho việc lọc máu hoặc ghép thận. Có hai hình thức lọc máu phổ biến:

• Chạy thận nhân tạo: Sử dụng máy lọc máu ngoài cơ thể, thường thực hiện tại bệnh viện 2-3 lần mỗi tuần.
• Lọc màng bụng (Thẩm phân phúc mạc): Sử dụng chính màng bụng của người bệnh để lọc chất thải, phương pháp này có thể thực hiện tại nhà sau khi được hướng dẫn.
• Ghép thận: Đây là giải pháp tối ưu nhất nhưng đòi hỏi chi phí cao và phải tìm được nguồn tạng phù hợp.

3. Thiết lập chế độ sinh hoạt “Vàng” cho người suy thận

Đây là phần mà chúng tôi luôn khuyên bà con phải thực hiện nghiêm ngặt nhất để tự cứu lấy mình:

• Chế độ ăn nhạt tối đa: Giảm muối để tránh tích nước và tăng huyết áp. Tuyệt đối kiêng các thực phẩm chế biến sẵn, dưa muối, đồ đóng hộp.
• Kiểm soát Protein, Kali và Phốt pho: Không nên ăn quá nhiều đạm từ thịt đỏ. Tránh các loại trái cây giàu kali như chuối, nho, cam nếu lượng kali máu đang cao.
• Bỏ thuốc lá và rượu bia: Đây là những chất “độc” gây tàn phá mạch máu thận nhanh nhất.
• Vận động nhẹ nhàng: Đi bộ chậm hoặc tập Yoga khoảng 30 phút mỗi ngày giúp lưu thông khí huyết, tăng cường sức đề kháng và cải thiện tinh thần.

Lời khuyên từ Phòng khám Đỗ Minh Đường

Suy thận độ 4 là một hành trình gian nan, nhưng không có nghĩa là dấu chấm hết. Bà con cần giữ vững tinh thần lạc quan, tránh tâm lý buông xuôi hay quá lo âu, vì stress cũng khiến huyết áp tăng và thận yếu đi nhanh hơn. Hãy tuân thủ tuyệt đối lộ trình của bác sĩ chuyên khoa, không tự ý dùng các loại lá cây, thuốc nam không rõ nguồn gốc để tránh tình trạng thận bị ngộ độc thêm.

Việc khám định kỳ để theo dõi sát sao chỉ số eGFR và các nồng độ điện giải trong máu là vô cùng quan trọng. Hãy lắng nghe cơ thể mình mỗi ngày, nếu thấy các dấu hiệu khó thở hay phù tăng nặng, cần đến cơ sở y tế ngay lập tức để được xử lý kịp thời.

Chúng tôi hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp bà con có cái nhìn thấu đáo và vững tâm hơn trên con đường điều trị bệnh. Chúc bà con luôn kiên cường và có nhiều sức khỏe!