Viêm khớp thái dương hàm và 3 cách tự chăm sóc an toàn tại nhà

Bà con cô bác ạ, có bao giờ mình thấy cái hàm tự dưng nó “biểu tình”, mỗi lần nhai cơm hay há miệng cười nói là lại nghe tiếng “lục cục”, kèm theo cơn đau nhói buốt lên tận thái dương không? Nhiều người cứ chủ quan nghĩ là do trái gió trở trời hay nhức răng thông thường, nhưng thực tế đó có thể là dấu hiệu cảnh báo chứng viêm khớp thái dương hàm – một vấn đề không chỉ gây đau đớn mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc ăn uống và sinh hoạt hàng ngày của chúng ta.

Viêm khớp thái dương hàm dưới góc nhìn của Y học cổ truyền

Trong y học hiện đại, viêm khớp thái dương hàm thường được hiểu là tình trạng rối loạn chức năng của khớp nối giữa xương hàm dưới và xương thái dương. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của Nam y Đỗ Minh Đường chúng tôi, tình trạng này không đơn giản chỉ là một vết viêm tại chỗ.

Theo Đông y, viêm khớp thái dương hàm thuộc phạm vi chứng “Tý”, thường do các yếu tố ngoại tà như phong, hàn, thấp (gió, lạnh, ẩm ức) xâm nhập vào cơ thể khi chính khí (sức đề kháng) suy giảm. Khi các yếu tố này khu trú tại vùng hàm, chúng làm cản trở quá trình lưu thông của khí huyết, dẫn đến tình trạng kinh lạc bị bế tắc. Dân gian ta vẫn có câu “thông bất thống, thống bất thông” – nghĩa là khí huyết lưu thông thì không đau, mà đã đau tức là khí huyết đang bị tắc nghẽn.

Bên cạnh đó, tạng Thận chủ cốt tủy, tạng Can chủ cân (gân). Nếu chức năng Can, Thận suy yếu, gân xương không được nuôi dưỡng đầy đủ sẽ trở nên khô cứng, dễ tổn thương, dẫn đến các khớp xương, bao gồm cả khớp thái dương hàm, dễ bị thoái hóa và viêm nhiễm khi có tác động nhẹ từ bên ngoài hoặc do thói quen sinh hoạt không điều độ.

Dấu hiệu nhận biết: Khi cái hàm bắt đầu “lên tiếng”

Bà con cần lưu ý, bệnh viêm khớp thái dương hàm thường không ập đến rầm rộ ngay lập tức mà hay âm ỉ, tiến triển từ từ. Việc nhận biết sớm các “tín hiệu” sau đây sẽ giúp chúng ta có hướng xử lý kịp thời:

• Đau nhức vùng tai và hàm: Cơn đau thường xuất hiện ở một hoặc cả hai bên vùng khớp thái dương hàm (ngay phía trước tai). Đau có thể lan lên thái dương, xuống cổ hoặc vào trong tai khiến nhiều người lầm tưởng mình bị đau tai hay đau đầu.
• Tiếng kêu lục cục khi vận động: Mỗi khi há miệng to để ngáp, cười hoặc khi nhai thức ăn dai, cứng, bà con sẽ nghe thấy tiếng “lục cục” hoặc “lắc rắc” phát ra từ khớp hàm.
• Há miệng khó khăn: Cảm giác hàm bị cứng, khó mở rộng miệng hoàn toàn. Đôi khi hàm có thể bị “kẹt” ở một tư thế nhất định, gây hoang mang và đau đớn cho người bệnh.
• Thay đổi khớp cắn: Cảm giác các răng hàm trên và hàm dưới không còn khớp với nhau như bình thường khi khép miệng lại.
• Mỏi cơ hàm: Cảm giác vùng cơ mặt, cơ hàm luôn trong trạng thái mệt mỏi, căng thẳng, nhất là sau khi ngủ dậy hoặc sau khi ăn.

Nguyên nhân do đâu mà khớp hàm bị viêm?

Có rất nhiều yếu tố cộng hưởng dẫn đến tình trạng này, từ những thói quen nhỏ hàng ngày đến những tác động vật lý lớn hơn:

1. Thói quen sinh hoạt chưa đúng: Việc thường xuyên nghiến răng khi ngủ, nhai thức ăn một bên hàm lâu ngày hoặc thói quen cắn móng tay, bút chì… tạo áp lực quá lớn và không đều lên khớp hàm, khiến khớp bị quá tải.
2. Chấn thương vùng mặt: Một cú va chạm mạnh, tai nạn hoặc ngã tác động trực tiếp vào vùng hàm mặt có thể làm trật đĩa đệm khớp hoặc gây nứt, gãy vùng xương hàm.
3. Các bệnh lý xương khớp toàn thân: Những người có tiền sử bị viêm đa khớp dạng thấp, thoái hóa khớp xương thì nguy cơ khớp thái dương hàm bị ảnh hưởng cũng cao hơn người bình thường.
4. Căng thẳng, stress kéo dài: Nghe có vẻ lạ nhưng khi stress, con người có xu hướng gồng cứng cơ hàm hoặc nghiến răng một cách vô thức, lâu dần làm tổn thương hệ thống cơ và khớp vùng này.

Chăm sóc và cải thiện tình trạng tại nhà an toàn

Khi mới chớm thấy những dấu hiệu khó chịu ở vùng hàm, bà con đừng quá lo lắng. Việc điều chỉnh lại lối sống và áp dụng một số mẹo chăm sóc tại nhà có thể giúp làm dịu cơn đau đáng kể:

Thay đổi chế độ ăn uống

Cái hàm đang đau cũng giống như cái chân đang đau, cần được nghỉ ngơi. Bà con nên ưu tiên ăn các loại thức ăn mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo, súp, cơm nát, rau củ hầm nhừ. Tuyệt đối nên kiêng các loại thực phẩm quá dai (thịt gà chọi, mực khô) hoặc quá cứng (các loại hạt, kẹo cứng) để tránh bắt khớp hàm phải làm việc quá sức.

Chườm ấm vùng khớp

Sử dụng một chiếc khăn ấm hoặc túi chườm ấm áp nhẹ vào vùng khớp thái dương hàm khoảng 10-15 phút mỗi ngày. Nhiệt độ ấm sẽ giúp khí huyết vùng này lưu thông tốt hơn, làm giãn các cơ đang bị co cứng, từ đó giảm cảm giác đau mỏi. Đây là cách làm rất phù hợp với nguyên lý “nhiệt tắc tán” trong Y học cổ truyền.

Massage nhẹ nhàng

Bà con có thể dùng các đầu ngón tay xoa bóp nhẹ nhàng vùng cơ hàm và vùng thái dương theo chuyển động tròn. Động tác này giúp tăng cường tưới máu, giảm áp lực cho hệ thống dây chằng xung quanh khớp.

Cảnh báo an toàn: Khi thực hiện các động tác massage hay chườm ấm, bà con cần thực hiện nhẹ nhàng, không dùng lực quá mạnh hoặc dùng nước quá nóng gây bỏng da. Với những người đang có vết thương hở vùng mặt hoặc đang bị sưng tấy, nhiễm trùng đỏ rực thì không nên tự ý chườm hay xoa bóp mà cần hỏi ý kiến chuyên môn.

Khi nào cần thăm khám sớm?

Dù các biện pháp tại nhà có thể hỗ trợ phần nào, nhưng viêm khớp thái dương hàm là một bệnh lý cần sự can thiệp đúng cách để tránh biến chứng thoái hóa khớp hoặc dính khớp sau này. Bà con nên đi thăm khám sớm nếu gặp các tình trạng sau:

• Cơn đau kéo dài trên một tuần và có xu hướng nặng dần lên dù đã nghỉ ngơi.
• Hàm bị kẹt, không thể há miệng hoặc khép miệng lại bình thường.
• Đau nhức dữ dội kèm theo sưng to vùng trước tai, sốt hoặc mệt mỏi toàn thân.
• Tình trạng đau ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc ăn uống, gây sụt cân hoặc mất ngủ.

Tại Phòng khám Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn quan niệm rằng “mỗi người mỗi cơ địa, mỗi bệnh mỗi thể trạng”. Việc thấu hiểu căn nguyên từ bên trong, kết hợp giữa việc điều chỉnh sinh hoạt và bồi bổ chính khí mới là gốc rễ để duy trì sức khỏe bền lâu. Chúng tôi luôn sẵn lòng đồng hành, lắng nghe và đưa ra những lời khuyên chân thành nhất để bà con sớm lấy lại nụ cười thoải mái và những bữa cơm ngon miệng.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ còn tùy thuộc vào cơ địa và mức độ bệnh của mỗi người. Nếu tình trạng đau nhức kéo dài, bà con nên chủ động thăm khám để được tư vấn hướng chăm sóc phù hợp nhất với thể trạng của mình.

Nếu bà con còn bất kỳ thắc mắc nào về chứng viêm khớp thái dương hàm hoặc muốn tư vấn cách chăm sóc sức khỏe theo Y học cổ truyền, đừng ngần ngại để lại thông tin hoặc đặt câu hỏi để các chuyên gia của Đỗ Minh Đường hỗ trợ kịp thời nhé.