Giải mã cơn đau dạ dày theo cảm xúc và 3 cách tự xoa dịu tại nhà

Nhiều bà con khi tìm đến Đỗ Minh Đường thường thắc mắc tại sao cứ hễ lo âu, stress hay cáu giận là cái dạ dày lại “lên tiếng” bằng những cơn đau quặn thắt, dù ăn uống rất kiêng khem. Thực tế, “đau dạ dày theo cảm xúc” không phải là chuyện mơ hồ mà là một hiện tượng phổ biến trong đời sống hiện đại, nơi mà áp lực tinh thần trở thành “thủ phạm” giấu mặt tàn phá hệ tiêu hóa của chúng ta.

Đau dạ dày theo cảm xúc: Khi tâm bệnh dẫn đến thân bệnh

Trong y học cổ truyền, chúng tôi luôn nhìn nhận con người là một chỉnh thể thống nhất, nơi các cơ quan không hoạt động độc lập mà liên kết chặt chẽ với nhau. Hiện tượng đau dạ dày theo cảm xúc mà bà con hay gặp phải thực chất liên quan mật thiết đến mối quan hệ giữa tạng Can (gan) và tạng Tỳ (vị/dạ dày).

Thông thường, khi chúng ta vui vẻ, khí huyết lưu thông thì hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru. Nhưng khi tâm trạng bất ổn, các cung phản xạ thần kinh sẽ tác động trực tiếp lên dạ dày, gây ra tình trạng tăng tiết acid dịch vị và co bóp bất thường. Đây chính là lý do vì sao nhiều anh chị em dân văn phòng, người gánh vác áp lực kinh tế thường xuyên bị hành hạ bởi những cơn đau dạ dày dai dẳng dù không hề uống rượu bia hay ăn đồ cay nóng.

Góc nhìn Y học cổ truyền về chứng “Can khí phạm Vị”

Theo lý luận của Đông y, tình trạng đau dạ dày do cảm xúc được xếp vào chứng “Can khí phạm Vị”. Để bà con dễ hình dung, chúng tôi xin giải thích đơn giản như sau:

• Chức năng của tạng Can: Can có nhiệm vụ “sơ tiết”, hiểu nôm na là điều tiết sự thông suốt của khí trong cơ thể và điều hòa cảm xúc.
• Sự xung đột: Khi chúng ta uất ức, giận dữ hoặc lo nghĩ quá mức, khí của tạng Can bị uất kết lại, không sơ thông được. Theo quy luật ngũ hành, “Can mộc khắc Tỳ thổ”, khi Can khí quá mạnh hoặc bị uất ức, nó sẽ “đánh” sang dạ dày (Vị), làm rối loạn chức năng thu nạp và chuyển hóa thức ăn.
• Hệ quả: Sự xung đột này dẫn đến các triệu chứng điển hình như đau tức vùng thượng vị, đau lan sang hai mạng sườn, hay ợ hơi, ợ chua và đặc biệt là cơn đau tăng lên rõ rệt mỗi khi có biến động về tâm lý.

Bà con cần lưu ý: Dạ dày giống như một “bộ não thứ hai” của cơ thể. Nó cực kỳ nhạy cảm với những rung động từ tâm trí. Việc chỉ tập trung chữa cái dạ dày mà quên mất việc làm dịu tinh thần thì bệnh rất khó thuyên giảm triệt để.

Những biểu hiện điển hình khi dạ dày “buồn lòng”

Làm sao để biết cơn đau của mình là do chế độ ăn hay do cảm xúc? Bà con có thể tự quan sát các dấu hiệu mà Đỗ Minh Đường tổng hợp dưới đây:

1. Đau tăng khi lo âu, tức giận: Đây là dấu hiệu nhận biết rõ ràng nhất. Cơn đau thường xuất hiện ngay sau một trận cãi vã, một thời hạn công việc (deadline) căng thẳng hoặc khi đang phải suy nghĩ lo âu về một vấn đề gì đó.
2. Đau tức lan tỏa: Khác với đau do loét dạ dày thông thường (thường đau khu trú), đau dạ dày theo cảm xúc thường đi kèm cảm giác đầy trướng, đau lan ra mạng sườn hoặc tức ngực, cảm giác như có khối khí chặn ở cổ họng.
3. Rối loạn tiêu hóa theo tâm trạng: Có người hễ lo lắng là buồn đi ngoài, bụng sôi ùng ục, hoặc ngược lại là táo bón kéo dài.
4. Triệu chứng đi kèm: Thường xuyên mất ngủ, hay mơ, tính tình trở nên dễ gắt gỏng, mệt mỏi, chán ăn hoặc ăn không ngon miệng.

Tại sao chúng ta không nên xem thường những cơn đau này?

Nhiều bà con chủ quan cho rằng “chắc tại mình lo quá thôi, hết lo là hết đau”. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài, dạ dày bị kích thích liên tục sẽ dẫn đến những tổn thương thực thể nghiêm trọng:

Ban đầu có thể chỉ là rối loạn chức năng, nhưng lâu dần, lượng acid dư thừa do stress tiết ra sẽ bào mòn lớp niêm mạc, gây viêm loét dạ dày, tá tràng. Thậm chí, việc tinh thần sa sút kéo dài còn làm suy giảm hệ miễn dịch, khiến cơ thể mất đi khả năng tự phục hồi những tổn thương nhỏ trong đường tiêu hóa.

Cách xoa dịu dạ dày và điều hòa cảm xúc tại nhà

Với mong muốn đồng hành cùng bà con trong việc chăm sóc sức khỏe chủ động, Đỗ Minh Đường xin chia sẻ một số phương pháp giúp cân bằng lại “trục não – ruột” đơn giản, an toàn:

1. Điều chỉnh hơi thở để trấn tĩnh Can khí

Mỗi khi cảm thấy cơn đau dạ dày nhen nhóm kèm theo sự căng thẳng, bà con hãy dừng mọi việc lại và thực hiện bài tập thở bụng: Hít vào sâu bằng mũi cho bụng phình ra, sau đó thở ra từ từ bằng miệng cho bụng xẹp xuống. Việc này giúp kích hoạt dây thần kinh phế vị, phát tín hiệu “an toàn” đến dạ dày, giúp các cơ trơn giảm co thắt.

2. Sử dụng các loại trà thảo mộc nhẹ nhàng

Một số nguyên liệu tự nhiên có tác dụng rất tốt trong việc sơ can, giải uất và bảo vệ dạ dày mà bà con có thể dùng hàng ngày:

• Trà hoa cúc: Giúp thanh nhiệt, bình can và an thần rất tốt. Một ly trà hoa cúc ấm vào buổi tối sẽ giúp tâm trí thư thái hơn.
• Gừng tươi và mật ong: Gừng có tính ấm, giúp tán hàn, chỉ thống (giảm đau). Mật ong giúp làm dịu niêm mạc dạ dày.
• Nước sắc cam thảo: Cam thảo có vị ngọt, tính bình, giúp điều hòa các vị thuốc và có tác dụng hỗ trợ giảm co thắt dạ dày hiệu quả.

3. Xoa bóp vùng bụng và các huyệt đạo hỗ trợ

Bà con có thể dùng lòng bàn tay xoa nhẹ nhàng vùng bụng quanh rốn theo chiều kim đồng hồ khoảng 5-10 phút mỗi ngày. Ngoài ra, việc tác động vào huyệt Nội Quan (nằm ở mặt trong cổ tay, cách chỉ cổ tay khoảng 3 ngón tay) cũng giúp giảm cảm giác buồn nôn, đau tức ngực sườn do uất ức khí trệ.

Thay đổi lối sống: Chìa khóa vàng cho dạ dày khỏe mạnh

Để thoát khỏi vòng quẩn quanh của đau dạ dày theo cảm xúc, việc thay đổi tư duy và thói quen sinh hoạt là điều bắt buộc. Chúng tôi luôn khuyên bà con:

Học cách buông bỏ áp lực: Không nên ôm đồm quá nhiều việc vượt quá khả năng của bản thân. Hãy dành thời gian nghỉ ngơi, tách biệt công việc và cuộc sống cá nhân.

Ăn uống trong chánh niệm: Đừng vừa ăn vừa lướt điện thoại hay suy nghĩ về công việc. Khi ăn, hãy tập trung vào hương vị món ăn, nhai kỹ để giảm bớt gánh nặng cho dạ dày đang bị tổn thương.

Vận động nhẹ nhàng: Các bộ môn như Yoga, thiền định hoặc đi bộ nhẹ nhàng giúp giải phóng endorphin – “hormone hạnh phúc”, giúp trung hòa những tác động tiêu cực của stress lên hệ tiêu hóa.

Khi nào bà con cần đi thăm khám bác sĩ?

Mặc dù các biện pháp chăm sóc tại nhà rất hữu ích, nhưng bà con tuyệt đối không được chủ quan. Hãy tìm đến các cơ sở y tế hoặc chuyên gia y học cổ truyền uy tín khi thấy các dấu hiệu sau:

• Cơn đau dạ dày xuất hiện với tần suất dày đặc, đau dữ dội không giảm.
• Sụt cân nhanh chóng không rõ nguyên nhân.
• Đi ngoài phân đen hoặc nôn ra máu (đây là dấu hiệu cấp cứu nguy hiểm).
• Tình trạng mất ngủ, lo âu kéo dài dẫn đến suy nhược cơ thể trầm trọng.

Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn thấu hiểu rằng mỗi người bệnh là một cá thể riêng biệt với những tâm tư và hoàn cảnh khác nhau. Việc điều trị không chỉ dừng lại ở việc cắt cơn đau mà còn phải giúp người bệnh tìm lại sự bình yên trong tâm hồn. Hy vọng những chia sẻ trên đây sẽ giúp bà con hiểu rõ hơn về tình trạng của mình và có hướng điều chỉnh kịp thời để bảo vệ “chiếc túi thần kỳ” dạ dày luôn khỏe mạnh.

Lưu ý: Các hướng dẫn về thảo dược và mẹo dân gian trên chỉ mang tính chất tham khảo cho các trường hợp nhẹ. Đối với những người có bệnh lý nền nặng, phụ nữ mang thai hoặc trẻ nhỏ, cần tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi áp dụng bất kỳ phương pháp nào.

Dạ dày khỏe, tâm an yên – đó là đích đến của một cuộc sống chất lượng. Chúc bà con luôn giữ được tinh thần lạc quan để đẩy lùi mọi bệnh tật!