Ho nhiều về đêm ở người lớn tuổi: 2 nhóm nguyên nhân và 8 cách xử lý

Ho nhiều về đêm ở người lớn tuổi không chỉ đơn thuần là sự thay đổi của thời tiết mà còn là nỗi ám ảnh dai dẳng gây mất ngủ, suy nhược cơ thể nghiêm trọng. Tại phòng khám Đỗ Minh Đường, chúng tôi thấu hiểu nỗi lo của bà con và mong muốn chia sẻ những kiến thức y khoa thực tế để giúp gia đình chủ động chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi một cách tốt nhất.

Triệu chứng ho nhiều về đêm ở người lớn tuổi: Chớ nên coi thường

Thực tế tại phòng khám, chúng tôi tiếp nhận rất nhiều trường hợp bà con chia sẻ rằng ban ngày thì bình thường, nhưng hễ đặt lưng xuống giường là cơn ho lại kéo đến dồn dập. Ở người lớn tuổi, hệ miễn dịch và chức năng phổi đã suy giảm theo thời gian, khiến các triệu chứng này thường biểu hiện rất đặc thù:

• Ho dai dẳng theo khung giờ cố định: Cơn ho thường xuất hiện nhiều nhất từ nửa đêm đến gần sáng. Đây là thời điểm nhiệt độ xuống thấp nhất và dịch nhầy dễ tích tụ trong đường hô hấp khi nằm nghỉ.
• Ho kèm theo các dấu hiệu lạ: Không chỉ ho khan, nhiều người còn bị khàn giọng, đau tức ngực sau mỗi cơn ho hoặc khạc ra đờm có màu sắc bất thường (vàng, xanh hoặc trắng đục).
• Tình trạng ho kéo dài: Khác với người trẻ, cơn ho ở người già thường không tự hết sau vài ngày mà có xu hướng kéo dài vài tuần, thậm chí vài tháng, trở thành ho mãn tính.
• Suy giảm chất lượng sống: Việc tỉnh giấc liên tục vì ho khiến người lớn tuổi bị mất ngủ kinh niên, dẫn đến mệt mỏi, chán ăn, tinh thần sa sút và dễ nảy sinh các bệnh lý nền khác.

Bà con cần lưu ý, ho là một phản xạ tự nhiên giúp bảo vệ đường hô hấp, nhưng nếu nó diễn ra quá mức vào ban đêm, đó chính là “tiếng chuông cảnh báo” hệ hô hấp hoặc các cơ quan khác đang gặp vấn đề.

Ho nhiều về đêm ở người lớn tuổi là bệnh gì? Phân tích nguyên nhân gốc rễ

Để giúp bà con hiểu rõ hơn về tình trạng này, chúng tôi xin phân loại các nguyên nhân chính gây ra hiện tượng ho đêm ở người cao tuổi thành hai nhóm cụ thể:

1. Nhóm nguyên nhân do bệnh lý tiềm ẩn

Nhiều người thường chủ quan cho rằng ho chỉ là do viêm họng thông thường, nhưng thực tế ho đêm có thể là triệu chứng của những bệnh lý phức tạp hơn:

• Viêm phế quản mãn tính: Đây là “thủ phạm” hàng đầu ở những người từng có tiền sử hút thuốc lá hoặc làm việc trong môi trường khói bụi. Niêm mạc phế quản bị tổn thương lâu ngày sẽ tăng tiết dịch đờm, gây kích ứng ho mạnh khi nằm xuống.
• Bệnh hen suyễn (Suyễn): Đường thở của người cao tuổi bị hen suyễn cực kỳ nhạy cảm với không khí lạnh về đêm. Sự co thắt phế quản đột ngột khiến cơn ho khan kéo dài và kèm theo tiếng thở khò khè.
• Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Ít ai ngờ rằng bệnh từ dạ dày lại gây ho. Khi nằm ngủ, axit dạ dày dễ dàng trào ngược lên thực quản, tràn vào vùng họng gây kích ứng niêm mạc dẫn đến ho khan.
• Suy tim sung huyết: Đây là nguyên nhân cực kỳ nguy hiểm. Khi tim hoạt động yếu, máu và dịch lỏng dễ bị ứ đọng tại phổi khi nằm, gây ho kèm theo cảm giác khó thở hụt hơi.
• Viêm mũi xoang và hội chứng chảy dịch sau: Dịch nhầy từ xoang mũi chảy xuống thành sau họng khi nằm ngủ chính là tác nhân kích thích phản xạ ho liên tục.
• Các bệnh lý nghiêm trọng khác: Lao phổi hoặc u phổi cũng có thể biểu hiện qua những cơn ho đêm dai dẳng kèm theo sụt cân hoặc ho ra máu.

2. Nhóm tác nhân từ môi trường và thói quen

Bên cạnh bệnh lý, đôi khi nguyên nhân lại đến từ chính không gian sống của bà con:

• Không khí lạnh và khô: Việc sử dụng điều hòa quá lạnh hoặc không khí mùa đông hanh khô làm niêm mạc họng bị mất nước, khô rát và sinh ra ho.
• Tư thế nằm ngủ: Nằm ngửa hoặc nằm đầu quá thấp khiến đờm dãi và dịch vị dạ dày dễ tích tụ ở vùng cổ họng.
• Tác dụng phụ của thuốc Tây y: Một số loại thuốc điều trị huyết áp (nhóm ức chế ACE) mà người già thường dùng có thể gây ra tác dụng phụ là ho khan kéo dài.

Ho nhiều về đêm ở người cao tuổi có thực sự nguy hiểm không?

Phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi thường xuyên nhận được câu hỏi: “Tôi bị ho thế này có sao không bác sĩ?”. Câu trả lời phụ thuộc vào mức độ và các dấu hiệu đi kèm:

Trường hợp ít lo ngại: Nếu cơn ho chỉ xuất hiện thoáng qua khi thời tiết thay đổi, người bệnh vẫn ăn ngon, ngủ được và không có triệu chứng lạ thì thường chỉ cần điều chỉnh lối sống là ổn.

Trường hợp cần đi khám ngay: Bà con tuyệt đối không được chủ quan nếu thấy các dấu hiệu sau:

• Ho kéo dài trên 3 tuần không thuyên giảm.
• Ho kèm theo khó thở, đau tức ngực dữ dội.
• Người mệt mỏi, sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân.
• Trong đờm có lẫn máu hoặc bị sốt cao về chiều tối.

Phương pháp chẩn đoán ho đêm ở người già tại các cơ sở y tế

Để xác định chính xác “ho nhiều về đêm ở người lớn tuổi là bệnh gì”, các bác sĩ sẽ cần thực hiện một số bước thăm khám chuyên sâu:

• Khám lâm sàng: Tìm hiểu tiền sử bệnh tim mạch, hô hấp và thói quen sinh hoạt.
• Chụp X-quang hoặc CT phổi: Hình ảnh giúp bác sĩ quan sát rõ tình trạng phổi và tim.
• Xét nghiệm máu: Kiểm tra chỉ số viêm nhiễm trong cơ thể.
• Đo chức năng hô hấp: Đánh giá mức độ thông khí của phổi, đặc biệt quan trọng trong chẩn đoán hen suyễn hoặc COPD.
• Nội soi dạ dày: Thực hiện nếu nghi ngờ nguyên nhân do trào ngược axit.

Hướng dẫn cách chăm sóc và cải thiện tình trạng ho đêm cho bà con

Dưới đây là những lời khuyên thực tế mà phòng khám Đỗ Minh Đường tổng hợp giúp bà con có thể áp dụng ngay tại nhà để làm dịu cơn ho:

1. Lưu ý về lối sống và tư thế

• Kê cao đầu khi ngủ: Bà con nên dùng gối cao hơn một chút (khoảng 15-20cm) để hạn chế dịch nhầy ứ đọng và giảm trào ngược axit.
• Giữ ấm cổ và ngực: Dù là mùa hè hay mùa đông, khi đi ngủ nên quàng một chiếc khăn mỏng hoặc mặc áo kín cổ.
• Duy trì độ ẩm trong phòng: Nếu dùng điều hòa, hãy đặt thêm một chậu nước hoặc dùng máy phun sương để không khí không bị quá khô.

2. Sử dụng các nguyên liệu tự nhiên làm dịu họng

Bà con có thể tận dụng những thứ có sẵn trong bếp để giúp người cao tuổi dễ chịu hơn:

• Nước mật ong gừng ấm: Một ly nước ấm pha mật ong và vài lát gừng tươi trước khi đi ngủ sẽ giúp làm ấm đường hô hấp và kháng khuẩn rất tốt.
• Súc miệng bằng nước muối: Thói quen súc miệng nước muối loãng trước khi đi ngủ giúp loại bỏ vi khuẩn và dịch nhầy ở cổ họng.
• Uống đủ nước: Hãy nhắc các cụ uống nước ấm thường xuyên trong ngày để làm loãng đờm.

Lưu ý quan trọng: Khi áp dụng các mẹo dân gian, nếu thấy tình trạng ho không giảm hoặc người bệnh có cơ địa dị ứng với mật ong, gừng… thì nên dừng lại và hỏi ý kiến chuyên gia.

Phòng ngừa ho đêm cho người lớn tuổi: Chủ động để sống khỏe

Để người cao tuổi không còn phải “vật lộn” với những cơn ho đêm, chúng ta nên xây dựng một chế độ dự phòng khoa học:

• Dinh dưỡng hợp lý: Tăng cường thực phẩm giàu Vitamin C, kẽm để nâng cao đề kháng. Tránh ăn quá no hoặc ăn các món cay nóng, nhiều dầu mỡ vào buổi tối.
• Vận động nhẹ nhàng: Các bài tập dưỡng sinh, đi bộ hoặc hít thở sâu hằng ngày giúp chức năng phổi được cải thiện rõ rệt.
• Vệ sinh môi trường sống: Giữ phòng ngủ luôn sạch sẽ, thoáng mát, tránh bụi bẩn và lông thú vật.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Nên đưa các cụ đi khám sức khỏe tổng quát 6 tháng một lần để tầm soát sớm các bệnh lý tim mạch, hô hấp.

Ho nhiều về đêm ở người lớn tuổi là một tình trạng phổ biến nhưng không vì thế mà chúng ta được phép lơ là. Việc tìm hiểu đúng nguyên nhân và có cách chăm sóc kịp thời chính là chìa khóa để bảo vệ giấc ngủ và sức khỏe cho cha mẹ, ông bà. Hy vọng những chia sẻ trên từ phòng khám Đỗ Minh Đường đã giúp bà con có thêm kiến thức hữu ích để đồng hành cùng người thân vượt qua những cơn ho đêm dai dẳng.