3 lý do và 3 thói quen cần thay đổi để không nằm ngay sau khi ăn

Bữa cơm gia đình luôn là khoảng thời gian hạnh phúc nhất sau một ngày làm việc mệt mỏi, nhưng thói quen “ăn xong đặt lưng nằm ngay” lại đang vô tình bào mòn sức khỏe của rất nhiều bà con. Phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi đã tiếp nhận không ít trường hợp anh chị em gặp các vấn đề về tiêu hóa, mệt mỏi kéo dài chỉ vì một thói quen tưởng chừng như vô hại này.

Tại sao không nên nằm ngay sau khi ăn dưới góc nhìn Nam y?

Trong y học cổ truyền, quá trình tiêu hóa thức ăn được vận hành bởi sự phối hợp nhịp nhàng của các tạng phủ, đặc biệt là Tỳ và Vị. Vị (dạ dày) có nhiệm vụ thu nạp và làm nhừ thức ăn, trong khi Tỳ (lách) phụ trách vận hóa, chuyển thức ăn thành tinh chất để nuôi cơ thể. Quá trình này đòi hỏi một nguồn năng lượng lớn (khí) và sự lưu thông huyết dịch thuận lợi.

Khi bà con vừa ăn xong, cơ thể cần tập trung “khí huyết” dồn về hệ tiêu hóa để làm việc. Nếu chúng ta nằm ngay, tư thế này khiến thức ăn trong dạ dày không được lắng xuống theo trọng lực tự nhiên, gây ra sự ứ trệ. Theo quan niệm của ĐMĐ, sự ứ trệ này lâu ngày dẫn đến tình trạng “Tỳ vị hư hàn” hoặc “thực tích”, làm cản trở dòng chảy của khí công, gây ra cảm giác đầy trướng, khó tiêu.

Hãy tưởng tượng dạ dày của chúng ta như một chiếc túi đựng nước, nếu bà con dựng đứng túi thì nước sẽ ở đáy, nhưng nếu đặt nằm ngang khi túi đang đầy, nước sẽ dễ dàng tràn ra ở phần miệng túi. Đó chính là lý do tại sao thói quen nằm ngay sau khi ăn thường đi kèm với các triệu chứng khó chịu mà bà con hay gặp phải.

Những tín hiệu cơ thể cảnh báo thói quen sinh hoạt chưa đúng

Cơ thể chúng ta rất thông minh, khi thói quen nằm ngay sau khi ăn bắt đầu gây quá tải cho tạng phủ, nó sẽ phát ra những tín hiệu “cầu cứu” sau đây:

• Trào ngược và ợ hơi: Đây là biểu hiện rõ rệt nhất khi dịch vị và thức ăn chưa kịp tiêu hóa bị đẩy ngược lên thực quản do tư thế nằm, gây cảm giác nóng rát ở vùng ngực và cổ họng.
• Đầy bụng, khó tiêu: Bà con sẽ thấy bụng lúc nào cũng lình sình, óc ách như chứa đầy hơi, ngay cả khi chỉ ăn một lượng nhỏ.
• Mệt mỏi, nặng nề sau khi ngủ dậy: Thay vì cảm thấy sảng khoái sau giấc ngủ ngắn, bà con lại thấy đầu óc choáng váng, chân tay rã rời do quá trình vận hóa tinh chất bị gián đoạn, “khí” không được lưu thông đều khắp cơ thể.
• Rối loạn giấc ngủ: Dạ dày phải làm việc vất vả trong tư thế không thuận lợi khiến hệ thần kinh không được nghỉ ngơi hoàn toàn, dẫn đến ngủ chập chờn hoặc hay mơ.

Nếu anh em, chị em thường xuyên gặp phải tổ hợp các triệu chứng trên, hãy bắt đầu xem xét lại thời điểm nghỉ ngơi sau bữa ăn của mình để có hướng điều chỉnh kịp thời.

Xây dựng lối sống “Dưỡng Tỳ Vị” mỗi ngày

Để bảo vệ sức khỏe tiêu hóa và cải thiện nền tảng thể trạng, phòng khám ĐMĐ khuyến khích bà con thực hiện lộ trình thay đổi thói quen theo các bước sau:

Thay đổi ngay từ hôm nay để giảm quá tải tiêu hóa

• Ngồi nghỉ ngơi tối thiểu 30 phút: Sau khi dùng bữa, bà con nên ngồi thư giãn, trò chuyện cùng gia đình thay vì đi nằm ngay. Tư thế ngồi thẳng giúp dạ dày co bóp thuận lợi hơn.
• Đi bộ nhẹ nhàng: Các cụ xưa có câu “sau ăn trăm bước, sống lâu tới già”. Việc đi lại chậm rãi trong nhà khoảng 10-15 phút giúp kích thích nhu động ruột, hỗ trợ Tỳ vị vận hóa thức ăn tốt hơn.
• Tránh mặc quần quá chật: Áp lực lên vùng bụng khi nằm cộng với quần áo chật sẽ càng làm tăng nguy cơ trào ngược.

Duy trì thói quen nền tảng trong 14 ngày

• Quy tắc ăn chậm nhai kỹ: Khi thức ăn được nghiền nhỏ ở miệng, dạ dày sẽ giảm bớt được gánh nặng, từ đó rút ngắn thời gian tiêu hóa cần thiết trước khi bà con có thể nghỉ ngơi.
• Không ăn quá no: Chỉ nên ăn no khoảng 7-8 phần dạ dày. Việc ăn quá đầy khiến dạ dày bị căng giãn quá mức, khi nằm xuống áp lực sẽ rất lớn.
• Cố định giờ ăn và giờ ngủ: Hãy cố gắng kết thúc bữa ăn tối ít nhất 2-3 tiếng trước khi đi ngủ chính thức để đảm bảo dạ dày đã hoàn thành phần lớn công việc của mình.

Nuôi dưỡng nền tảng sức khỏe lâu dài

Bên cạnh việc điều chỉnh tư thế, bà con cũng cần chú ý đến yếu tố tinh thần và vận động tổng thể. Một tinh thần thoải mái khi ăn giúp “Can khí” sơ tiết tốt, hỗ trợ đắc lực cho “Tỳ vị”. Anh em cũng có thể bổ sung các loại thực phẩm có tính ấm, tốt cho tiêu hóa như gừng, nghệ vào thực đơn hàng ngày để làm ấm trung tiêu.

Lưu ý: Mỗi người có một cơ địa khác nhau, có người tỳ vị khỏe, có người tỳ vị vốn đã suy hàn. Do đó, thời gian cần thiết để tiêu hóa thức ăn cũng sẽ khác nhau. Bà con nên lắng nghe cơ thể để tìm ra khoảng thời gian nghỉ ngơi phù hợp nhất với bản thân mình.

Khi nào bà con cần lưu tâm thăm khám sớm?

Thói quen sinh hoạt đóng vai trò quan trọng, nhưng đôi khi các triệu chứng kéo dài có thể là dấu hiệu cho thấy tạng phủ bên trong đã suy yếu sâu sắc. Bà con nên cân nhắc thăm khám nếu thấy các biểu hiện sau:

• Tình trạng trào ngược, nóng rát cổ họng diễn ra hàng ngày, kể cả khi đã thay đổi tư thế nằm.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân kèm theo chán ăn, sợ mỡ.
• Cảm giác đau tức vùng thượng vị âm ỉ hoặc dữ dội thường xuyên.
• Các triệu chứng ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ và chất lượng công việc hàng ngày.

Việc thăm khám sớm sẽ giúp các chuyên gia xác định được chính xác thể trạng của bà con là “Hàn” hay “Nhiệt”, từ đó đưa ra lời khuyên về chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt cá nhân hóa nhất.

Phòng khám Đỗ Minh Đường hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp bà con hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc không nằm ngay sau khi ăn. Một thay đổi nhỏ trong lối sống hôm nay chính là nền tảng cho một sức khỏe bền vững mai sau. Những thông tin trên mang tính chất tham khảo, hiệu quả cải thiện thói quen có thể khác nhau tùy vào cơ địa và tình trạng sức khỏe thực tế của mỗi người. Nếu bà con cần được tư vấn kỹ hơn về cách chăm sóc sức khỏe tiêu hóa theo góc nhìn Nam y, đừng ngần ngại để lại câu hỏi để được các chuyên gia của chúng tôi hỗ trợ tận tình.