6 biểu hiện mất ngủ và cách lấy lại giấc ngủ ngon sau 11 giờ đêm

Nhiều bà con tâm sự với chúng tôi rằng, cảm giác đáng sợ nhất không phải là làm việc mệt mỏi cả ngày, mà là nằm xuống giường nhưng đôi mắt cứ thao láo, hoặc giật mình tỉnh giấc lúc 2-3 giờ sáng rồi thức trắng đến tận bình minh. Những cơn mất ngủ ngủ chập chờn không sâu hay tình trạng mất ngủ nhưng buồn ngủ ban ngày không chỉ bào mòn sức khỏe mà còn khiến tinh thần chúng ta kiệt quệ, dễ cáu gắt và mất tập trung trong cuộc sống.

Giải mã hiện tượng mất ngủ dưới góc nhìn Y học cổ truyền

Trong Đông y, giấc ngủ không đơn thuần là sự nghỉ ngơi của cơ thể mà là sự giao hòa giữa âm và dương, là lúc khí huyết được thu nhiếp về tạng phủ để phục hồi. Khi bà con gặp tình trạng mất ngủ tỉnh lúc 2–3 giờ sáng hay mất ngủ càng về sáng càng tỉnh, điều này thường phản ánh sự mất cân bằng sâu sắc bên trong cơ thể, đặc biệt là sự rối loạn chức năng của các tạng Tâm, Can, Tỳ, Thận.

Chúng tôi thường ví cơ thể như một bộ máy vận hành theo nhịp điệu của tự nhiên. Nếu ban ngày là lúc dương khí phát tiết để làm việc, thì ban đêm là lúc âm huyết làm chủ để nuôi dưỡng cơ thể. Khi âm huyết hao tổn hoặc hỏa vượng (nóng trong), tâm thần sẽ không có nơi trú ngụ, dẫn đến tình trạng mất ngủ ngủ được nhưng hay mơ hoặc ngủ chập chờn.

Vì sao bà con hay tỉnh giấc vào khung giờ “hiểm” 2-3 giờ sáng?

Theo học thuyết kinh lạc, mỗi khung giờ trong ngày sẽ có một tạng phủ tương ứng hoạt động mạnh nhất. Khung giờ từ 1 giờ đến 3 giờ sáng là thời điểm của kinh Can (gan) làm việc để thải độc và điều huyết. Nếu Can khí bị uất kết (do lo âu, stress kéo dài) hoặc Can huyết hư suy, bà con rất dễ bị giật mình tỉnh giấc vào đúng tầm này và cực kỳ khó ngủ lại.

Hiện tượng mất ngủ không buồn ngủ nhưng mệt

Đây là dấu hiệu của tình trạng “tâm tỳ lưỡng hư”. Khi tạng Tỳ yếu, việc chuyển hóa thức ăn thành huyết dịch kém đi, khiến Tâm không đủ máu để nuôi dưỡng. Kết quả là dù cơ thể mệt rã rời, hệ thần kinh vẫn luôn trong trạng thái “báo động giả”, khiến bà con không thấy buồn ngủ nhưng người lại vô cùng uể oải, hụt hơi.

Những biểu hiện mất ngủ điển hình và tín hiệu từ cơ thể

Mất ngủ không chỉ có một dạng, mỗi kiểu mất ngủ lại ngầm báo hiệu những vấn đề khác nhau về sức khỏe mà bà con cần lưu ý:

• Mất ngủ ngủ chập chờn không sâu: Người bệnh có cảm giác như mình chưa hề ngủ, chỉ cần một tiếng động nhỏ cũng tỉnh giấc. Điều này thường do tâm thần bất ổn, hư hỏa quấy nhiễu.
• Mất ngủ ngủ được nhưng hay mơ: Những giấc mơ kỳ quái, giật mình thon thót thường liên quan đến tình trạng can đởm yếu hoặc tâm huyết không đủ.
• Mất ngủ càng về sáng càng tỉnh: Thường gặp ở người lớn tuổi hoặc người bị suy nhược thần kinh, khi thận khí đã bắt đầu hao mòn, không đủ sức giữ ấm và nuôi dưỡng cơ thể vào giai đoạn dương khí bắt đầu chớm nở.
• Buồn ngủ ban ngày nhưng tối lại thức: Đây là biểu hiện của việc đảo lộn nhịp sinh học âm dương, khí huyết lưu thông không đúng lộ trình.

Bà con cần hiểu rằng, mỗi người có một cơ địa và thể trạng khác nhau, nên biểu hiện mất ngủ cũng không ai giống ai. Việc lắng nghe những tín hiệu nhỏ nhất từ giấc ngủ chính là chìa khóa để điều chỉnh lại gốc rễ vấn đề.

Hướng dẫn chăm sóc và cải thiện giấc ngủ an toàn tại nhà

Để giúp cơ thể dần lấy lại nhịp sinh học tự nhiên, Đỗ Minh Đường gợi ý bà con một số giải pháp chăm sóc nền tảng có thể thực hiện ngay:

1. Thiết lập lại “giờ giới nghiêm” cho cơ thể

Bà con nên cố gắng đi ngủ trước 11 giờ đêm để tạo điều kiện cho tạng Can và Đởm nghỉ ngơi. Việc duy trì một khung giờ ngủ và thức cố định, kể cả ngày nghỉ, sẽ giúp đồng hồ sinh học của cơ thể hoạt động trơn tru hơn. Hãy hạn chế sử dụng điện thoại ít nhất 30 phút trước khi ngủ vì ánh sáng xanh khiến não bộ lầm tưởng vẫn là ban ngày, gây ức chế sản sinh hormone ngủ.

2. Điều chỉnh thực đơn hằng ngày

Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc nuôi dưỡng huyết và an thần. Bà con có thể bổ sung các loại thực phẩm có tính bình, dưỡng tâm như:

• Hạt sen, long nhãn: Giúp bổ tâm tỳ, an thần tốt cho người hay lo âu.
• Đậu xanh, rau má: Giúp thanh nhiệt cho người bị mất ngủ do nóng trong.
• Hạn chế trà đặc, cà phê hoặc các món quá cay nóng vào buổi chiều tối để tránh kích thích hệ thần kinh.

3. Liệu pháp thư giãn tinh thần

Trước khi đi ngủ, bà con có thể áp dụng mẹo ngâm chân bằng nước ấm (khoảng 40 độ) kết hợp với một chút muối hoặc gừng. Việc này giúp dẫn hỏa quy nguyên, lưu thông khí huyết xuống phía dưới, làm ấm thận và giúp đầu óc thư thái hơn. Ngoài ra, các bài tập thở bụng sâu hoặc nghe nhạc không lời nhẹ nhàng cũng là cách rất tốt để “tắt” đi những suy nghĩ miên man trong đầu.

Khi nào tình trạng mất ngủ cần được thăm khám chuyên sâu?

Dù các mẹo tại nhà có thể hỗ trợ phần nào, nhưng nếu bà con gặp phải những dấu hiệu sau đây, việc tìm đến sự tư vấn của chuyên gia là điều cần thiết:

• Mất ngủ kéo dài liên tục trên 1 tháng không rõ nguyên nhân.
• Tình trạng mất ngủ đi kèm với đau đầu dữ dội, tức ngực, hụt hơi hoặc hay quên trầm trọng.
• Mất ngủ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng làm việc và an toàn khi tham gia giao thông (do ngủ gật ban ngày).
• Bà con đã thử nhiều cách dân gian nhưng không thấy chuyển biến hoặc tình trạng ngày càng nặng hơn.

Việc thăm khám sớm sẽ giúp xác định đúng thể bệnh (như Tâm tỳ hư, Can khí uất kết hay Thận âm hư…), từ đó mới có hướng điều chỉnh gốc bệnh một cách bài bản và hiệu quả nhất cho từng cá nhân.

Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn quan niệm rằng “thân cường thì bệnh nhược”. Giấc ngủ ngon chính là nền tảng của một sức khỏe vững chắc. Chúng tôi không chỉ giúp bà con hiểu về bệnh mà còn luôn sẵn lòng đồng hành để tìm lại những đêm ngon giấc, giúp tinh thần sảng khoái và cơ thể tràn đầy năng lượng mỗi sớm mai.

Lưu ý: Các thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên nghiệp. Hiệu quả cải thiện có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và tình trạng sức khỏe cụ thể của mỗi người.

Nếu bà con đang trăn trở về giấc ngủ của mình và muốn được tư vấn hướng chăm sóc phù hợp theo đúng thể trạng cá nhân, đừng ngần ngại để lại câu hỏi hoặc thông tin tại form bên dưới. Đội ngũ bác sĩ tại Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn lòng lắng nghe và hỗ trợ bà con tận tâm.