5 món ăn làm ấm đường hô hấp giúp cơ thể dễ chịu khi trời lạnh

Những ngày thời tiết chuyển lạnh, mưa nhiều hoặc ngồi điều hòa thường xuyên, không ít bà con cảm thấy cổ họng khô rát, dễ ho, khàn tiếng, ngực nặng và hay nhiễm lạnh đường hô hấp. Bên cạnh việc giữ ấm và nghỉ ngơi, các món ăn hằng ngày nếu lựa chọn đúng cũng có thể góp phần làm ấm đường thở, giúp cơ thể dễ chịu hơn từ bên trong. Dưới góc nhìn của Phòng khám Đỗ Minh Đường, ăn uống không chỉ để no mà còn là một phần quan trọng trong dưỡng sinh và phòng bệnh.

Vì sao nên chú trọng món ăn làm ấm đường hô hấp?

Theo y học cổ truyền, đường hô hấp gắn liền mật thiết với tạng Phế. Phế chủ khí, chủ bì mao và rất nhạy cảm với các yếu tố bên ngoài như gió lạnh, ẩm thấp, khói bụi. Khi cơ thể bị nhiễm hàn hoặc chính khí suy yếu, Phế dễ bị tổn thương, từ đó sinh ra các biểu hiện như ho, sổ mũi, nghẹt mũi, rát họng.

Trong sinh hoạt hằng ngày, việc ăn uống đồ lạnh, nước đá, thức ăn sống hoặc cay nóng quá mức cũng có thể làm rối loạn cân bằng âm dương, khiến đường hô hấp thêm nhạy cảm. Vì vậy, các món ăn có tính ấm, dễ tiêu, phù hợp thể trạng sẽ giúp:

• Làm ấm cơ thể từ bên trong, hỗ trợ Phế khí.
• Giảm cảm giác lạnh ngực, lạnh cổ họng.
• Hỗ trợ long đờm, làm dịu đường thở ở mức độ nhẹ.
• Nuôi dưỡng nền tảng khí huyết, tăng sức đề kháng tự nhiên.

Nguyên tắc chọn món ăn làm ấm theo góc nhìn Nam y

Phòng khám Đỗ Minh Đường thường nhấn mạnh rằng, không phải cứ ăn cay, ăn nóng là tốt cho đường hô hấp. Món ăn muốn “hợp” cần dựa trên nguyên tắc điều hòa, vừa đủ và phù hợp cơ địa.

• Ưu tiên món nấu chín, dạng canh, cháo, súp để dễ tiêu.
• Sử dụng gia vị có tính ấm vừa phải, không quá nồng.
• Ăn ấm, tránh để nguội hoặc dùng kèm đồ lạnh.
• Kết hợp nghỉ ngơi, giữ ấm cổ – ngực để hiệu quả bền hơn.

Gợi ý các món ăn giúp làm ấm đường hô hấp

Cháo gừng hành

Cháo gừng hành là món quen thuộc trong dân gian, thường được dùng khi cơ thể nhiễm lạnh nhẹ. Gừng có tính ấm, hành giúp thông khí, khi nấu cùng cháo sẽ tạo thành món ăn nhẹ bụng, dễ hấp thu.

Món này phù hợp khi bà con cảm thấy lạnh người, hơi rát họng, mới chớm ho. Nên dùng khi còn ấm, ăn chậm để cơ thể thích nghi dần.

Canh gà nấu gừng

Thịt gà có tính ôn, bổ khí huyết, khi nấu cùng gừng giúp tăng tác dụng làm ấm. Đây là món ăn thích hợp cho người thể trạng yếu, dễ mệt, hay bị lạnh ngực và ho khi thay đổi thời tiết.

Theo Nam y, món canh này không chỉ hỗ trợ đường hô hấp mà còn giúp bồi bổ cơ thể sau ốm, đúng với tinh thần “công bổ kiêm trị” – vừa hỗ trợ triệu chứng, vừa nuôi nền tảng.

Canh củ cải trắng nấu ấm

Củ cải trắng thường được ví như “nhân sâm mùa đông” trong dân gian. Khi nấu chín kỹ, ăn ấm sẽ giúp hỗ trợ tiêu đờm, làm dịu cổ họng và dễ thở hơn.

Món canh này phù hợp với những người hay có cảm giác vướng họng, nhiều đờm nhẹ, nhất là vào sáng sớm.

Cháo tía tô

Tía tô có tính ấm, thường được dùng trong các món giải cảm dân gian. Cháo tía tô ăn nóng giúp cơ thể toát mồ hôi nhẹ, từ đó làm giảm cảm giác lạnh và hỗ trợ đường thở thông thoáng hơn.

Món này thích hợp khi cơ thể vừa nhiễm lạnh, còn mệt mỏi, chưa nên dùng cho người đang sốt cao hoặc khô họng do nhiệt.

Súp rau củ nấu ấm

Các loại súp từ cà rốt, bí đỏ, khoai tây nấu chín kỹ, ăn khi còn ấm sẽ giúp cơ thể dễ tiêu, không tạo gánh nặng cho tỳ vị. Khi tỳ vị khỏe, khí huyết sinh tốt, đường hô hấp cũng được nuôi dưỡng gián tiếp.

Đây là lựa chọn an toàn cho nhiều đối tượng, đặc biệt là người lớn tuổi hoặc người có hệ tiêu hóa kém.

Vì sao có người ăn thấy dễ chịu, có người lại không hợp?

Trong thực tế thăm khám, Đỗ Minh Đường nhận thấy cùng một món ăn nhưng hiệu quả ở mỗi người có thể rất khác nhau. Nguyên nhân thường nằm ở cơ địa và nền tảng sức khỏe:

• Người thiên hàn, dễ lạnh thường hợp món ấm, nấu kỹ.
• Người có nền nhiệt, hay khô họng cần thận trọng với gia vị quá cay.
• Tỳ vị yếu nếu ăn nhiều món dầu mỡ sẽ dễ đầy bụng, sinh đờm.

Nam y không đi theo hướng “một món cho tất cả”, mà luôn coi trọng sự cá nhân hóa theo từng thể trạng.

Ai nên ưu tiên các món ăn làm ấm đường hô hấp?

• Bà con hay bị ho, sổ mũi khi trời lạnh.
• Người làm việc trong môi trường điều hòa nhiều.
• Người thể trạng yếu, sức đề kháng kém.
• Người đang trong giai đoạn phục hồi sau cảm lạnh nhẹ.

Với các trường hợp triệu chứng kéo dài, tái đi tái lại, việc chỉ điều chỉnh ăn uống thường chưa đủ, cần được thăm khám để hiểu rõ căn nguyên.

Kết hợp ăn uống và sinh hoạt để hiệu quả bền hơn

Để các món ăn phát huy tác dụng, bà con nên kết hợp thêm một số thói quen đơn giản:

• Giữ ấm cổ, ngực, đặc biệt vào sáng sớm và ban đêm.
• Uống nước ấm rải rác trong ngày.
• Ngủ đủ giấc, tránh thức khuya kéo dài.
• Hạn chế đồ lạnh, nước đá khi đang có biểu hiện đường hô hấp.

Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo, hiệu quả có thể khác nhau tùy cơ địa và thể trạng mỗi người. Nếu các biểu hiện về đường hô hấp kéo dài, nặng dần hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, bà con nên chủ động thăm khám để được tư vấn hướng chăm sóc phù hợp. Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn sàng đồng hành, định hướng giải pháp chăm sóc sức khỏe theo thể trạng riêng của từng người.