Phân loại 3 thể bệnh sỏi tiết niệu theo Đông y và cách chăm sóc tại nhà

Sỏi tiết niệu không đơn thuần chỉ là những “viên đá” gây đau buốt, mà theo góc nhìn của Nam y, đây là hệ quả của việc cơ thể bị mất cân bằng từ bên trong. Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi quan niệm rằng để xử lý hiệu quả, bà con cần hiểu rõ mình đang thuộc “thể bệnh” nào để có hướng chăm sóc đúng cách, tránh để bệnh tình dây dưa gây ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.

Sỏi tiết niệu dưới góc nhìn của Y học cổ truyền

Trong Đông y, sỏi tiết niệu thường được gọi là chứng “Thạch lâm”. Nguyên nhân cốt lõi không chỉ nằm ở việc ăn uống hay nguồn nước, mà còn do sự suy giảm chức năng của các tạng phủ, đặc biệt là tạng Thận và Bàng quang. Khi khí hóa trong cơ thể bị rối loạn, thấp nhiệt (nhiệt độc và độ ẩm) tích tụ lâu ngày sẽ làm cho các cặn bẩn trong nước tiểu ngưng kết lại thành sỏi.

Bà con có thể hình dung cơ thể mình như một dòng sông, nếu dòng nước luôn lưu thông mạnh mẽ thì rác thải sẽ bị cuốn đi hết. Nhưng khi “dòng sông” ấy bị ứ trệ, nước chảy chậm và bị nung nấu bởi nhiệt độ cao, các chất cặn sẽ lắng xuống, bám vào nhau và lớn dần thành những viên sỏi gây tắc nghẽn.

Phân loại sỏi tiết niệu theo các thể bệnh Đông y phổ biến

Tùy theo biểu hiện lâm sàng và cơ địa của mỗi người, Đông y chia sỏi tiết niệu thành các thể bệnh chính sau đây để có hướng xử trí phù hợp:

1. Thể Thấp nhiệt (Sỏi đang trong giai đoạn cấp tính)

Đây là thể bệnh thường gặp nhất khi bà con thấy xuất hiện các cơn đau đột ngột. Thể này hình thành do thói quen ăn uống đồ cay nóng, uống nhiều rượu bia hoặc sống trong môi trường ẩm thấp lâu ngày khiến nhiệt độc tích tụ tại bàng quang.

• Biểu hiện: Đi tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu có màu vàng đậm hoặc đỏ, đôi khi kèm theo sốt hoặc cảm giác rạo rực trong người. Cơn đau thường xuất hiện dữ dội ở vùng thắt lưng rồi lan xuống bụng dưới.
• Cơ chế: Nhiệt và thấp kết hợp làm “chưng thối” nước tiểu, khiến các chất khoáng nhanh chóng kết tủa thành sỏi.

2. Thể Huyết ứ (Sỏi gây tổn thương, chảy máu)

Khi viên sỏi di chuyển hoặc có cạnh sắc nhọn cọ xát vào niêm mạc đường tiết niệu, nó gây ra tình trạng bế tắc khí huyết.

• Biểu hiện: Bà con sẽ thấy đau nhói cố định tại một vị trí, tiểu ra máu (nước tiểu màu hồng nhạt hoặc đỏ tươi). Cảm giác đau thường tăng lên khi vận động mạnh hoặc đi lại nhiều.
• Cơ chế: Sỏi ngăn trở đường vận hành của máu (huyết), gây ra tình trạng ứ trệ và vỡ các mạch máu nhỏ trong đường hành thủy.

3. Thể Thận hư (Sỏi mãn tính, người suy nhược)

Thể này thường gặp ở những người bị sỏi lâu năm hoặc người cao tuổi có nền tảng sức khỏe yếu. Lúc này, vấn đề không chỉ là viên sỏi mà là tạng Thận đã bị tổn thương nghiêm trọng.

• Biểu hiện: Đau lưng âm ỉ, mỏi gối, người hay mệt mỏi, tiểu đêm nhiều lần nhưng nước tiểu lại nhạt màu. Cơn đau không dữ dội như thể Thấp nhiệt nhưng kéo dài dai dẳng, khiến bà con ăn ngủ kém.
• Cơ chế: Thận hư không còn đủ sức để khí hóa nước tiểu và tống xuất cặn bã ra ngoài, khiến sỏi dễ hình thành và tái phát liên tục.

Lưu ý trong sinh hoạt và hướng chăm sóc tại nhà

Dù thuộc thể bệnh nào, việc điều chỉnh lối sống luôn là “chìa khóa” quan trọng để hỗ trợ cơ thể tự đào thải sỏi và ngăn chặn sỏi mới hình thành:

Chế độ ăn uống và vận động

• Uống đủ nước: Đây là nguyên tắc vàng. Bà con nên uống từ 2-2.5 lít nước mỗi ngày, chia nhỏ lượng nước để giữ cho “dòng sông” cơ thể luôn được lưu thông.
• Giảm muối và đạm động vật: Ăn quá mặn hoặc quá nhiều thịt đỏ sẽ làm tăng áp lực cho Thận, khiến nồng độ canxi trong nước tiểu tăng cao, dễ tạo sỏi.
• Tăng cường rau xanh: Các loại rau như rau ôm (ngổ), kim tiền thảo (dưới dạng trà) có tác dụng lợi tiểu rất tốt cho người bị sỏi.
• Vận động nhẹ nhàng: Các bài tập như đi bộ, yoga giúp cơ thể dẻo dai và hỗ trợ viên sỏi nhỏ di chuyển xuống dưới để thoát ra ngoài theo đường tự nhiên.

Cảnh báo an toàn

Bà con cần đặc biệt lưu ý: Các mẹo dân gian hay bài tập hỗ trợ chỉ nên áp dụng khi sỏi còn nhỏ (thường dưới 5-7mm) và chưa gây biến chứng. Nếu thấy các dấu hiệu như sốt cao, tiểu ra máu cục, đau quặn bụng không thể chịu nổi, bà con cần đến ngay cơ sở y tế để được can thiệp kịp thời.

Tại Phòng khám Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn thấu hiểu rằng mỗi bệnh nhân là một cá thể riêng biệt. Việc xác định đúng thể bệnh là bước đầu tiên và quan trọng nhất để xây dựng một lộ trình chăm sóc cá nhân hóa, giúp bồi bổ tạng phủ và phục hồi chính khí từ bên trong.

Lưu ý: Thông tin trên đây chỉ mang tính chất tham khảo để bà con hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe của mình theo góc nhìn Y học cổ truyền. Hiệu quả và tiến triển của mỗi người sẽ khác nhau tùy thuộc vào cơ địa, thể trạng và kích thước sỏi. Để có hướng xử lý chính xác và an toàn nhất, bà con nên thăm khám trực tiếp cùng chuyên gia.

Nếu bà con đang băn khoăn về tình trạng sỏi tiết niệu của mình thuộc thể bệnh nào hoặc cần tư vấn cách chăm sóc phù hợp với thể trạng, hãy liên hệ với chúng tôi để được các chuyên gia tư vấn chi tiết hơn.