Viêm họng mất tiếng: 2 nhóm nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả

Viêm họng mất tiếng khiến người bệnh không thể giao tiếp như bình thường, ảnh hưởng lớn đến công việc và cuộc sống. Nếu không điều trị kịp thời, tình trạng này có thể kéo dài và gây ra nhiều biến chứng khó chịu, thậm chí làm tổn thương dây thanh âm vĩnh viễn.

Viêm họng mất tiếng là gì? Góc nhìn từ chuyên gia

Chào bà con, viêm họng mất tiếng là tình trạng dây thanh âm bị ảnh hưởng do viêm nhiễm vùng hầu họng, khiến âm thanh phát ra yếu, khàn hoặc mất hẳn tiếng. Đây là biểu hiện thường gặp khi lớp niêm mạc họng và thanh quản bị kích ứng hoặc tổn thương, làm gián đoạn khả năng phát âm tự nhiên của chúng ta.

Tuy là triệu chứng phổ biến nhưng mất tiếng do viêm họng không nên xem nhẹ. Tình trạng này không chỉ gây trở ngại trong giao tiếp mà còn là dấu hiệu cảnh báo những vấn đề nghiêm trọng hơn như viêm thanh quản cấp, trào ngược dạ dày thực quản hoặc tổn thương sâu ở dây thanh.

Trên thực tế, nhiều người nhầm lẫn giữa viêm họng thông thường với hiện tượng viêm họng mất tiếng. Sự khác biệt nằm ở mức độ ảnh hưởng đến thanh quản – bộ phận đóng vai trò chính trong việc tạo ra âm thanh. Khi thanh quản bị viêm, giọng nói sẽ thay đổi rõ rệt, đôi khi mất hẳn trong vài ngày. Việc nhận diện đúng nguyên nhân sẽ giúp chúng ta có hướng xử trí hiệu quả và ngăn ngừa tái phát.

Nguyên nhân gây viêm họng tắt tiếng thường gặp

Bị viêm họng tắt tiếng có thể bắt nguồn từ nhiều yếu tố khác nhau, không chỉ đơn thuần do cảm lạnh hay nói nhiều. Đỗ Minh Đường chúng tôi thường phân loại thành hai nhóm nguyên nhân chính để bà con dễ theo dõi:

1. Nguyên nhân bệnh lý

• Viêm họng do vi khuẩn: Viêm họng liên cầu khuẩn nhóm A có thể gây đau rát họng dữ dội, kèm theo mất tiếng do viêm lan đến vùng thanh quản.
• Trào ngược dạ dày – thực quản (GERD): Dịch axit trào ngược làm kích ứng niêm mạc hầu họng và thanh quản, dẫn đến khàn tiếng kéo dài, nhất là vào buổi sáng.
• Nhiễm virus cảm lạnh, cảm cúm: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi virus tấn công niêm mạc hầu họng và lan đến thanh quản, người bệnh dễ bị rát họng tắt tiếng kèm theo triệu chứng ho, nghẹt mũi.
• Dị ứng thời tiết hoặc hô hấp: Phấn hoa, lông động vật hoặc không khí ô nhiễm kích thích niêm mạc cổ họng và làm khô thanh quản, khiến giọng nói khàn đi nhanh chóng.
• Bệnh tuyến giáp và ung thư thanh quản: Các khối u hoặc tổn thương tại vùng cổ có thể chèn ép dây thanh, gây mất tiếng kéo dài và sụt cân không rõ nguyên nhân.

2. Các yếu tố sinh hoạt và môi trường

• Lạm dụng giọng nói: Nói nhiều, la hét, hát sai kỹ thuật là nỗi ám ảnh của giáo viên, ca sĩ, MC khi dây thanh âm phải làm việc quá sức.
• Thời tiết thay đổi: Không khí lạnh và khô dễ làm khô niêm mạc họng, gây rát họng tắt tiếng tạm thời.
• Chất kích thích: Hút thuốc lá, uống rượu thường xuyên làm tổn thương trực tiếp lớp lót thanh quản.
• Ô nhiễm và căng thẳng: Môi trường khói bụi kết hợp với tâm lý mệt mỏi làm hệ miễn dịch suy giảm, khiến bệnh viêm họng mất tiếng kéo dài hơn.

Triệu chứng nhận biết viêm họng mất tiếng

Tình trạng này không chỉ đơn thuần là khàn giọng. Bà con cần chú ý các biểu hiện từ nhẹ đến nặng để có hướng thăm khám kịp thời.

Dấu hiệu thường gặp

• Rát họng kéo dài, cổ họng khô và nóng ran.
• Giọng trở nên rè, yếu hoặc mất hẳn âm lượng sau một thời gian giao tiếp.
• Tắt tiếng tạm thời, đặc biệt là vào sáng sớm mới ngủ dậy.
• Ho nhẹ hoặc ho khan từng cơn do cổ họng bị kích thích.
• Cảm giác nghẹn, vướng ở họng, luôn muốn hắng giọng cho thông.

Dấu hiệu nghiêm trọng cần đi khám ngay

Nếu bà con thấy xuất hiện những dấu hiệu sau, tuyệt đối không được chủ quan:

• Mất tiếng kéo dài trên 5 ngày mà không có dấu hiệu phục hồi.
• Sốt cao kèm theo đau họng dữ dội, nuốt khó.
• Sưng hạch ở cổ, nuốt đau lan lên tận tai.
• Khó thở, có tiếng khò khè khi nói chuyện.
• Ho ra máu hoặc sụt cân bất thường.

Chẩn đoán và các phương pháp điều trị hiện nay

Để xác định chính xác tình trạng bị viêm họng tắt tiếng, các bác sĩ thường thực hiện khai thác triệu chứng lâm sàng và nội soi thanh quản để kiểm tra trực tiếp dây thanh âm.

1. Chăm sóc tại nhà trong giai đoạn nhẹ

Với các trường hợp mới khởi phát do virus hoặc thay đổi thời tiết, bà con có thể áp dụng các cách sau:

• Để dây thanh nghỉ ngơi: Hạn chế tối đa việc nói chuyện, kể cả nói thì thầm.
• Duy trì độ ẩm: Uống nhiều nước ấm và sử dụng máy tạo ẩm trong phòng ngủ.
• Súc họng: Sử dụng nước muối sinh lý ấm 2-3 lần mỗi ngày để làm sạch vùng viêm.
• Viên ngậm thảo dược: Có thể dùng các loại kẹo ngậm mật ong, gừng để làm dịu cổ họng.

2. Điều trị bằng thuốc

Tùy vào nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc như kháng sinh (nếu do vi khuẩn), thuốc hạ sốt giảm đau, thuốc long đờm hoặc thuốc chống trào ngược dạ dày. Bà con lưu ý chỉ sử dụng thuốc theo đơn, không tự ý mua thuốc về uống để tránh tác dụng phụ không mong muốn.

3. Can thiệp phẫu thuật

Đây là lựa chọn cuối cùng khi tình trạng mất tiếng do các tổn thương vật lý như polyp, u nang dây thanh hoặc u ác tính. Việc phẫu thuật giúp loại bỏ nguyên nhân cản trở phát âm và phục hồi chức năng giọng nói.

Những sai lầm khiến bệnh dai dẳng mãi không khỏi

Nhiều bà con khi bị rát họng tắt tiếng thường mắc phải những lỗi sau khiến bệnh tình nặng thêm:

• Cố gắng nói thì thầm: Nhiều người nghĩ nói nhỏ sẽ đỡ đau, nhưng thực tế việc thì thầm còn gây áp lực lên dây thanh nhiều hơn là nói bình thường.
• Lạm dụng kẹo ngậm quá cay: Các loại kẹo có tinh dầu bạc hà quá mạnh có thể làm khô niêm mạc họng, khiến cảm giác rát tăng lên.
• Tự ý dùng kháng sinh: Kháng sinh không có tác dụng với virus. Việc dùng sai thuốc chỉ làm cơ thể mệt mỏi và tăng nguy cơ kháng thuốc.
• Chủ quan không đi khám: Để tình trạng khàn tiếng kéo dài nhiều tuần mà không tìm hiểu nguyên nhân gốc rễ.

Chế độ dinh dưỡng cho người bị viêm họng mất tiếng

Chế độ ăn uống hợp lý sẽ giúp niêm mạc họng nhanh hồi phục hơn.

• Nên ăn: Thức ăn mềm, ấm như cháo, súp; uống nước mật ong ấm; bổ sung vitamin C từ trái cây ít chua như đu đủ, cam chín.
• Nên kiêng: Đồ uống có đá lạnh; thực phẩm cay nóng, chiên rán; các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá; thức ăn quá cứng hoặc khô dễ gây trầy xước họng.

Cách phòng ngừa và bảo vệ giọng nói

Đỗ Minh Đường khuyên bà con nên xây dựng những thói quen tốt để bảo vệ “tài sản” giọng nói của mình:

• Luôn giữ ấm vùng cổ khi thời tiết chuyển lạnh hoặc đi ra đường sớm.
• Uống nước ấm đều đặn để niêm mạc họng không bị khô.
• Học cách phát âm và thở đúng kỹ thuật, nhất là với những người làm nghề phải nói nhiều.
• Điều trị triệt để các bệnh liên quan như trào ngược dạ dày hay viêm mũi dị ứng để tránh ảnh hưởng đến thanh quản.

Viêm họng mất tiếng tuy là bệnh phổ biến nhưng nếu chủ quan có thể dẫn đến những hệ lụy lâu dài cho giọng nói. Hy vọng những chia sẻ trên từ Đỗ Minh Đường sẽ giúp bà con có thêm kiến thức để chăm sóc bản thân và gia đình tốt hơn.

“`