10 bài tập thoát vị đĩa đệm cổ đơn giản giúp giảm đau tại nhà
Bà con thân mến, cảm giác đau mỏi, tê bì lan từ cổ xuống bả vai, thậm chí là dọc cánh tay mỗi khi vận động không chỉ là nỗi lo về sức khỏe mà còn là rào cản lớn trong sinh hoạt hàng ngày. Đỗ Minh Đường hiểu rằng, thay vì lo lắng hay lạm dụng các biện pháp can thiệp mạnh, việc kiên trì thực hiện những bài tập phù hợp chính là chìa khóa giúp cơ thể tự phục hồi và cân bằng từ bên trong. Vì sao bài tập vận động lại quan trọng với người thoát vị đĩa đệm cổ? Theo quan điểm của y học cổ truyền (YHCT), cơ thể con người là một khối thống nhất, nơi khí huyết phải lưu thông không ngừng nghỉ. Khi đĩa đệm vùng cổ bị thoát vị, nó giống như một điểm tắc nghẽn trên dòng chảy, khiến "thông bất bất thống" (khí huyết không thông gây ra đau nhức). [cite_start]Các bài tập vận động nhẹ nhàng không đơn thuần là rèn luyện thể chất, mà là cách chúng ta giúp "khơi thông" những điểm bế tắc này[cite: 82]. Việc vận động đúng cách mang lại những lợi ích thiết thực cho bà con như: [cite_start]Giải tỏa áp lực: Giúp kéo giãn các đốt sống cổ một cách tự nhiên, giảm bớt sự chèn ép lên các rễ thần kinh[cite: 3]. [cite_start]Tăng cường nuôi dưỡng: Khi chúng ta vận động, khí huyết được đưa đến vùng cổ nhiều hơn, cung cấp dưỡng chất để nuôi dưỡng đĩa đệm và các tổ chức xung quanh[cite: 83]. [cite_start]Linh hoạt khối cơ: Làm mềm các nhóm cơ cổ, vai, gáy đang bị co thắt, giúp cử động đầu cổ trở nên trơn tru hơn[cite: 58]. Hướng dẫn 10 bài tập thoát vị đĩa đệm cổ nhẹ nhàng tại nhà Dưới đây là các động tác được chúng tôi chắt lọc, phù hợp với hầu hết cơ địa của bà con. [cite_start]Lưu ý là mỗi người có một ngưỡng chịu đựng khác nhau, bà con hãy tập theo khả năng của mình, không nên gắng gượng quá mức[cite: 61, 87]. 1. Bài tập gập và duỗi cổ Đây là động tác cơ bản nhất giúp giải phóng sự căng cứng ở vùng phía sau và phía trước cổ. Bà con ngồi thẳng lưng, mắt nhìn về phía trước. Từ từ cúi đầu xuống sao cho cằm hướng về phía ngực, giữ trong 5 giây. Trở về vị trí trung tâm, sau đó nhẹ nhàng ngửa đầu ra sau (không ngửa quá sâu nếu thấy chóng mặt), giữ 5 giây. Lặp lại động tác này khoảng 5-10 lần. 2. Bài tập xoay cổ sang hai bên Động tác này hỗ trợ tăng cường biên độ xoay của đốt sống cổ. Giữ vai cố định, từ từ xoay đầu sang bên phải cho đến khi cảm thấy căng nhẹ ở cơ cổ trái. Giữ tư thế này trong 5-10 giây rồi chậm rãi xoay sang bên trái. Thực hiện mỗi bên 5 lần, lưu ý xoay chậm để tránh gây tổn thương đột ngột cho đĩa đệm. 3. Bài tập nghiêng đầu sang bên Bài tập này tập trung kéo giãn nhóm cơ hai bên cổ và vai. Ngồi thẳng, từ từ nghiêng tai phải về phía vai phải (không nâng vai lên để chạm tai). Cảm nhận sự kéo căng ở phía cổ bên trái, giữ trong 5-10 giây. Đổi bên và lặp lại 5 lần cho mỗi phía. 4. Động tác rút cằm (Tư thế cằm đôi) Đây là bài tập cực kỳ hiệu quả giúp điều chỉnh lại trục cột sống cổ vốn thường bị đẩy về phía trước do thói quen dùng điện thoại hay máy tính. Bà con nhìn thẳng, từ từ thu cằm về phía sau như thể đang tạo "hai cằm", giữ cho đầu luôn thẳng. Bà con sẽ cảm thấy phần gáy được kéo giãn ra. Giữ trong 5 giây và thả lỏng. Thực hiện 10 lần mỗi hiệp. 5. Bài tập xoay bả vai Khí huyết vùng cổ và vai có mối liên hệ mật thiết, xoay vai giúp giảm tải áp lực cho vùng cổ rất tốt. Thả lỏng hai tay, nâng hai vai lên phía tai rồi xoay vòng tròn từ trước ra sau. Lặp lại 10 lần theo chiều xuôi và 10 lần theo chiều ngược lại. 6. Bài tập kéo giãn cơ thang Cơ thang thường xuyên bị bó cứng khi bà con đau cổ kéo dài. Ngồi thẳng, đưa tay phải vòng qua đầu đặt lên tai trái. Nhẹ nhàng dùng tay kéo đầu nghiêng sang phải, đồng thời tay trái thả lỏng hoặc đặt ra sau lưng để tăng độ căng. Giữ 10-15 giây rồi đổi bên. 7. Bài tập tư thế "con mèo - con bò" (biến thể ngồi) Giúp chuyển động nhịp nhàng cho toàn bộ trục cột sống từ cổ đến lưng. Đặt hai tay lên đầu gối. Hít vào, đẩy ngực về phía trước, hơi ngửa cổ nhìn lên. Thở ra, cuộn lưng lại, cúi đầu nhìn về phía bụng. Thực hiện nhịp nhàng theo hơi thở khoảng 5-7 lần. 8. Bài tập luồn kim (biến thể) Giúp mở rộng lồng ngực và giảm áp lực cho phần cổ vai gáy. Ngồi hoặc đứng thẳng, đưa cánh tay phải vắt ngang qua ngực sang trái. Dùng tay trái ép nhẹ cánh tay phải vào sát cơ thể, giữ cổ thẳng. Cảm nhận vùng bả vai phải được kéo giãn, giữ 10 giây rồi đổi bên. 9. Bài tập ép vai sau lưng Mục đích là mở rộng lồng ngực và củng cố các nhóm cơ hỗ trợ cột sống cổ. Đan hai tay ra sau lưng, từ từ đẩy tay ra xa cơ thể và nâng nhẹ lên. Ưỡn ngực, giữ đầu thẳng, cảm nhận hai bả vai ép vào nhau. Giữ trong 10 giây và lặp lại 5 lần. 10. Bài tập tư thế đứng tựa tường Giúp định hình lại tư thế chuẩn cho người bệnh thoát vị đĩa đệm. Đứng tựa lưng vào tường sao cho gót chân, mông, vai và đầu đều chạm tường. Thu nhẹ cằm (như bài tập số 4) để phần gáy cũng hướng về phía tường. Giữ tư thế này trong 30 giây đến 1 phút để cơ thể ghi nhớ tư thế thẳng. Lưu ý an toàn khi luyện tập cho bà con [cite_start]Mặc dù vận động là tốt, nhưng bà con cần ghi nhớ những nguyên tắc "vàng" sau để đảm bảo an toàn cho đĩa đệm và cột sống[cite: 66]: [cite_start]Không tập khi đang đau cấp: Nếu vùng cổ đang sưng tấy hoặc đau dữ dội không thể cử động, bà con nên nghỉ ngơi và tham khảo ý kiến chuyên gia thay vì cố tập[cite: 68]. [cite_start]Luôn lắng nghe cơ thể: Nếu trong quá trình tập mà cơn đau tăng lên, tê bì tay nhiều hơn hoặc thấy chóng mặt, hãy dừng lại ngay lập tức[cite: 31]. [cite_start]Đều đặn hơn mạnh mẽ: Việc tập luyện cần sự bền bỉ hàng ngày chứ không phải tập quá nặng trong một buổi rồi bỏ bẵng[cite: 86]. [cite_start]Kết hợp thói quen sinh hoạt: Tránh cúi đầu quá lâu khi dùng điện thoại, không gối đầu quá cao khi ngủ và giữ ấm vùng cổ khi trời lạnh[cite: 86]. Bà con cần lưu ý, mỗi tình trạng thoát vị đĩa đệm đều có những đặc điểm riêng về mức độ chèn ép và cơ địa từng người. [cite_start]Những bài tập trên mang tính chất tham khảo giúp hỗ trợ cải thiện tính linh hoạt và giảm căng thẳng cơ bắp phổ thông[cite: 67]. [cite_start]Nếu tình trạng đau nhức kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ hay sinh hoạt, hoặc bà con cảm thấy teo cơ, yếu sức ở tay, Đỗ Minh Đường khuyên bà con nên tìm đến những cơ sở chuyên khoa để được kiểm tra kỹ lưỡng[cite: 68]. [cite_start]Chúng tôi luôn sẵn lòng lắng nghe và đưa ra những định hướng chăm sóc phù hợp nhất với thể trạng riêng biệt của từng người, giúp bà con sớm lấy lại sự thoải mái trong cuộc sống[cite: 69]. [cite_start]Mọi thắc mắc về tình trạng sức khỏe hoặc cần tư vấn thêm về cách chăm sóc cột sống theo Nam y, bà con có thể để lại thông tin hoặc đặt câu hỏi để được đội ngũ chuyên gia hỗ trợ tận tình[cite: 17, 72]. [cite_start]Lưu ý: Nội dung này chỉ mang tính chất tham khảo, hiệu quả có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và mức độ bệnh của mỗi người[cite: 12, 67].
Bà con thân mến, cảm giác đau mỏi, tê bì lan từ cổ xuống bả vai, thậm chí là dọc cánh tay mỗi khi vận động không chỉ là nỗi lo về sức khỏe mà còn là rào cản lớn trong sinh hoạt hàng ngày. Đỗ Minh Đường hiểu rằng, thay vì lo lắng hay lạm dụng các biện pháp can thiệp mạnh, việc kiên trì thực hiện những bài tập phù hợp chính là chìa khóa giúp cơ thể tự phục hồi và cân bằng từ bên trong.
Vì sao bài tập vận động lại quan trọng với người thoát vị đĩa đệm cổ?
Theo quan điểm của y học cổ truyền (YHCT), cơ thể con người là một khối thống nhất, nơi khí huyết phải lưu thông không ngừng nghỉ. Khi đĩa đệm vùng cổ bị thoát vị, nó giống như một điểm tắc nghẽn trên dòng chảy, khiến “thông bất bất thống” (khí huyết không thông gây ra đau nhức). [cite_start]Các bài tập vận động nhẹ nhàng không đơn thuần là rèn luyện thể chất, mà là cách chúng ta giúp “khơi thông” những điểm bế tắc này[cite: 82].
Việc vận động đúng cách mang lại những lợi ích thiết thực cho bà con như:
-
[cite_start]
- Giải tỏa áp lực: Giúp kéo giãn các đốt sống cổ một cách tự nhiên, giảm bớt sự chèn ép lên các rễ thần kinh[cite: 3].
- Tăng cường nuôi dưỡng: Khi chúng ta vận động, khí huyết được đưa đến vùng cổ nhiều hơn, cung cấp dưỡng chất để nuôi dưỡng đĩa đệm và các tổ chức xung quanh[cite: 83].
- Linh hoạt khối cơ: Làm mềm các nhóm cơ cổ, vai, gáy đang bị co thắt, giúp cử động đầu cổ trở nên trơn tru hơn[cite: 58].
[cite_start]
[cite_start]
Hướng dẫn 10 bài tập thoát vị đĩa đệm cổ nhẹ nhàng tại nhà
Dưới đây là các động tác được chúng tôi chắt lọc, phù hợp với hầu hết cơ địa của bà con. [cite_start]Lưu ý là mỗi người có một ngưỡng chịu đựng khác nhau, bà con hãy tập theo khả năng của mình, không nên gắng gượng quá mức[cite: 61, 87].
1. Bài tập gập và duỗi cổ
Đây là động tác cơ bản nhất giúp giải phóng sự căng cứng ở vùng phía sau và phía trước cổ.
- Bà con ngồi thẳng lưng, mắt nhìn về phía trước.
- Từ từ cúi đầu xuống sao cho cằm hướng về phía ngực, giữ trong 5 giây.
- Trở về vị trí trung tâm, sau đó nhẹ nhàng ngửa đầu ra sau (không ngửa quá sâu nếu thấy chóng mặt), giữ 5 giây.
- Lặp lại động tác này khoảng 5-10 lần.
2. Bài tập xoay cổ sang hai bên
Động tác này hỗ trợ tăng cường biên độ xoay của đốt sống cổ.
- Giữ vai cố định, từ từ xoay đầu sang bên phải cho đến khi cảm thấy căng nhẹ ở cơ cổ trái.
- Giữ tư thế này trong 5-10 giây rồi chậm rãi xoay sang bên trái.
- Thực hiện mỗi bên 5 lần, lưu ý xoay chậm để tránh gây tổn thương đột ngột cho đĩa đệm.
3. Bài tập nghiêng đầu sang bên
Bài tập này tập trung kéo giãn nhóm cơ hai bên cổ và vai.
- Ngồi thẳng, từ từ nghiêng tai phải về phía vai phải (không nâng vai lên để chạm tai).
- Cảm nhận sự kéo căng ở phía cổ bên trái, giữ trong 5-10 giây.
- Đổi bên và lặp lại 5 lần cho mỗi phía.
4. Động tác rút cằm (Tư thế cằm đôi)
Đây là bài tập cực kỳ hiệu quả giúp điều chỉnh lại trục cột sống cổ vốn thường bị đẩy về phía trước do thói quen dùng điện thoại hay máy tính.
- Bà con nhìn thẳng, từ từ thu cằm về phía sau như thể đang tạo “hai cằm”, giữ cho đầu luôn thẳng.
- Bà con sẽ cảm thấy phần gáy được kéo giãn ra. Giữ trong 5 giây và thả lỏng.
- Thực hiện 10 lần mỗi hiệp.
5. Bài tập xoay bả vai
Khí huyết vùng cổ và vai có mối liên hệ mật thiết, xoay vai giúp giảm tải áp lực cho vùng cổ rất tốt.
- Thả lỏng hai tay, nâng hai vai lên phía tai rồi xoay vòng tròn từ trước ra sau.
- Lặp lại 10 lần theo chiều xuôi và 10 lần theo chiều ngược lại.
6. Bài tập kéo giãn cơ thang
Cơ thang thường xuyên bị bó cứng khi bà con đau cổ kéo dài.
- Ngồi thẳng, đưa tay phải vòng qua đầu đặt lên tai trái.
- Nhẹ nhàng dùng tay kéo đầu nghiêng sang phải, đồng thời tay trái thả lỏng hoặc đặt ra sau lưng để tăng độ căng.
- Giữ 10-15 giây rồi đổi bên.
7. Bài tập tư thế “con mèo – con bò” (biến thể ngồi)
Giúp chuyển động nhịp nhàng cho toàn bộ trục cột sống từ cổ đến lưng.
- Đặt hai tay lên đầu gối. Hít vào, đẩy ngực về phía trước, hơi ngửa cổ nhìn lên.
- Thở ra, cuộn lưng lại, cúi đầu nhìn về phía bụng.
- Thực hiện nhịp nhàng theo hơi thở khoảng 5-7 lần.
8. Bài tập luồn kim (biến thể)
Giúp mở rộng lồng ngực và giảm áp lực cho phần cổ vai gáy.
- Ngồi hoặc đứng thẳng, đưa cánh tay phải vắt ngang qua ngực sang trái.
- Dùng tay trái ép nhẹ cánh tay phải vào sát cơ thể, giữ cổ thẳng.
- Cảm nhận vùng bả vai phải được kéo giãn, giữ 10 giây rồi đổi bên.
9. Bài tập ép vai sau lưng
Mục đích là mở rộng lồng ngực và củng cố các nhóm cơ hỗ trợ cột sống cổ.
- Đan hai tay ra sau lưng, từ từ đẩy tay ra xa cơ thể và nâng nhẹ lên.
- Ưỡn ngực, giữ đầu thẳng, cảm nhận hai bả vai ép vào nhau.
- Giữ trong 10 giây và lặp lại 5 lần.
10. Bài tập tư thế đứng tựa tường
Giúp định hình lại tư thế chuẩn cho người bệnh thoát vị đĩa đệm.
- Đứng tựa lưng vào tường sao cho gót chân, mông, vai và đầu đều chạm tường.
- Thu nhẹ cằm (như bài tập số 4) để phần gáy cũng hướng về phía tường.
- Giữ tư thế này trong 30 giây đến 1 phút để cơ thể ghi nhớ tư thế thẳng.
Lưu ý an toàn khi luyện tập cho bà con
[cite_start]
Mặc dù vận động là tốt, nhưng bà con cần ghi nhớ những nguyên tắc “vàng” sau để đảm bảo an toàn cho đĩa đệm và cột sống[cite: 66]:
-
[cite_start]
- Không tập khi đang đau cấp: Nếu vùng cổ đang sưng tấy hoặc đau dữ dội không thể cử động, bà con nên nghỉ ngơi và tham khảo ý kiến chuyên gia thay vì cố tập[cite: 68].
- Luôn lắng nghe cơ thể: Nếu trong quá trình tập mà cơn đau tăng lên, tê bì tay nhiều hơn hoặc thấy chóng mặt, hãy dừng lại ngay lập tức[cite: 31].
- Đều đặn hơn mạnh mẽ: Việc tập luyện cần sự bền bỉ hàng ngày chứ không phải tập quá nặng trong một buổi rồi bỏ bẵng[cite: 86].
- Kết hợp thói quen sinh hoạt: Tránh cúi đầu quá lâu khi dùng điện thoại, không gối đầu quá cao khi ngủ và giữ ấm vùng cổ khi trời lạnh[cite: 86].
[cite_start]
[cite_start]
[cite_start]
Bà con cần lưu ý, mỗi tình trạng thoát vị đĩa đệm đều có những đặc điểm riêng về mức độ chèn ép và cơ địa từng người. [cite_start]Những bài tập trên mang tính chất tham khảo giúp hỗ trợ cải thiện tính linh hoạt và giảm căng thẳng cơ bắp phổ thông[cite: 67].
[cite_start]
Nếu tình trạng đau nhức kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ hay sinh hoạt, hoặc bà con cảm thấy teo cơ, yếu sức ở tay, Đỗ Minh Đường khuyên bà con nên tìm đến những cơ sở chuyên khoa để được kiểm tra kỹ lưỡng[cite: 68]. [cite_start]Chúng tôi luôn sẵn lòng lắng nghe và đưa ra những định hướng chăm sóc phù hợp nhất với thể trạng riêng biệt của từng người, giúp bà con sớm lấy lại sự thoải mái trong cuộc sống[cite: 69].
[cite_start]
Mọi thắc mắc về tình trạng sức khỏe hoặc cần tư vấn thêm về cách chăm sóc cột sống theo Nam y, bà con có thể để lại thông tin hoặc đặt câu hỏi để được đội ngũ chuyên gia hỗ trợ tận tình[cite: 17, 72].
[cite_start]
Lưu ý: Nội dung này chỉ mang tính chất tham khảo, hiệu quả có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và mức độ bệnh của mỗi người[cite: 12, 67].
Lương Y Đỗ Minh Tuấn
Tiến sĩ/Thầy thuốc ưu tú, Bác sĩ CKII
Hơn 40 năm
- Da liễu ,
- Nam khoa ,
- Tai - Mũi - Họng ,
- Thần kinh ,
- Tiêu hoá ,
- Xương khớp
- Được Nhà nước phong tặng danh hiệu Thầy thuốc Ưu tú
- Nguyên PGĐ kiêm bác sĩ tại Bệnh viện YHCT Hà Đông
- Nguyên Uy viên Hội Đông Y Hà Nội
- Tham gia nhiều chương trình sức khỏe VTV2, VTC6....