Mất ngủ ở người trẻ và 3 nhóm nguyên nhân gốc rễ theo Nam y

Nhiều anh em, chị em trẻ tuổi hiện nay thường xuyên rơi vào cảnh “mắt mở trao tráo” đến 2-3 giờ sáng, dù cơ thể đã mệt rã rời nhưng tâm trí vẫn không thể nghỉ ngơi. Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi hiểu rằng mất ngủ ở người trẻ không chỉ là chuyện thiếu ngủ đơn thuần, mà là tín hiệu cầu cứu từ bên trong cơ thể khi các tạng phủ đang mất đi sự cân bằng vốn có.

Đừng quá lo lắng hay vội vàng tìm đến các giải pháp cưỡng ép giấc ngủ, bởi phần lớn tình trạng này hoàn toàn có thể cải thiện nếu bà con hiểu đúng nguyên nhân và biết cách điều chỉnh từ gốc rễ sinh hoạt và tâm thế.

Mất ngủ ở người trẻ: Khi đồng hồ sinh học bị “lỗi nhịp”

Mất ngủ ở người trẻ thường không giống với người già. Nếu người cao tuổi mất ngủ do lão hóa tự nhiên, thì ở người trẻ, đây thường là hệ quả của lối sống cường độ cao, áp lực tâm lý và sự lạm dụng các thiết bị công nghệ. Theo góc nhìn của y học cổ truyền (YHCT), giấc ngủ được điều phối bởi sự cân bằng giữa âm và dương, giữa khí và huyết.

Khi ban ngày (thuộc Dương) chúng ta hoạt động quá mức mà không có sự nghỉ ngơi tương xứng, đến đêm (thuộc Âm), cơ thể không thể thu liễm dương khí vào bên trong, dẫn đến tình trạng trằn trọc. Việc thức khuya triền miên giống như việc bà con bắt một cỗ máy chạy quá công suất mà không bao giờ tra dầu mỡ, lâu dần “máy” sẽ nóng lên và hỏng hóc từ bên trong.

Hãy tưởng tượng cơ thể như một chiếc điện thoại. Việc ngủ đủ giấc chính là lúc cắm sạc. Nếu bà con chỉ sạc 10-20% rồi lại rút ra dùng tiếp, pin sẽ nhanh chai, máy sẽ nóng và đến một lúc nào đó, dù có cắm sạc thì máy cũng không vào điện nữa. Mất ngủ kéo dài chính là lúc “bộ sạc” tự nhiên của cơ thể gặp vấn đề.

Nguyên nhân gây mất ngủ dưới góc nhìn Nam y

Trong Nam y, chúng tôi không chỉ nhìn vào việc “thiếu ngủ”, mà nhìn vào sự vận hành của các tạng phủ. Có 3 nhóm nguyên nhân chính khiến người trẻ khó đi vào giấc ngủ:

• Tâm tỳ lưỡng hư: Do lo nghĩ quá nhiều, làm việc trí óc căng thẳng khiến huyết không đủ để nuôi dưỡng tâm (tim), tỳ (tiêu hóa) yếu đi khiến cơ thể mệt mỏi nhưng đầu óc vẫn suy nghĩ luẩn quẩn.
• Can khí uất kết: Thường gặp ở những người hay bị áp lực, stress hoặc dễ cáu gắt. Uất ức lâu ngày làm hỏa bốc lên, khiến tinh thần bứt rứt, khó ngủ, ngủ hay mơ thấy ác mộng.
• Thận âm hư: Thói quen thức khuya, ăn uống thiếu khoa học làm hao tổn phần âm, gây ra tình trạng “hư hỏa” bốc lên trên, khiến người nóng trong, bồn chồn về đêm.

Tinh thần cá nhân hóa trong YHCT rất quan trọng, bởi mỗi người trẻ có một cơ địa và thói quen sinh hoạt khác nhau, nên căn nguyên gây mất ngủ cũng không ai hoàn toàn giống ai.

Những tín hiệu đi kèm bà con chớ nên ngó lơ

Mất ngủ thường không đi một mình, nó luôn kéo theo những “người bạn đồng hành” khó chịu. Nếu anh em, chị em thấy mình có các biểu hiện sau, nghĩa là cơ thể đang thực sự quá tải:

• Hay quên, khó tập trung vào công việc buổi sáng.
• Tim đập nhanh, đôi khi cảm thấy hồi hộp vô cớ.
• Ăn uống kém ngon miệng, hay bị đầy hơi hoặc ợ chua.
• Da dẻ sạm đi, xuất hiện quầng thâm mắt và mụn nội tiết.
• Tâm trạng thất thường, dễ cáu gắt hoặc cảm thấy buồn bã không rõ lý do.

Cần lưu ý rằng, đôi khi biểu hiện khó ngủ chỉ là triệu chứng tạm thời do thay đổi múi giờ hoặc uống quá nhiều cà phê. Tuy nhiên, nếu tình trạng này lặp lại trên 3 lần/tuần và kéo dài trên 1 tháng, bà con cần thực sự nghiêm túc xem xét lại sức khỏe của mình.

Lộ trình phục hồi giấc ngủ tự nhiên tại nhà

Thay vì loay hoay tìm kiếm các loại thuốc an thần mạnh, chúng tôi khuyến khích bà con thực hiện các bước điều chỉnh nền tảng để cơ thể tự tìm lại nhịp sinh học vốn có.

Làm ngay hôm nay: Giảm tải cho hệ thần kinh

Mục tiêu là tạo ra một môi trường “thân thiện” với giấc ngủ ngay lập tức:

• Ngắt kết nối xanh: Tắt điện thoại, máy tính ít nhất 45 phút trước khi ngủ. Ánh sáng xanh là “kẻ thù” ngăn cản não bộ tiết ra hormone gây ngủ.
• Hạ nhiệt cơ thể: Có thể ngâm chân bằng nước ấm với một chút muối và gừng trong 15 phút. Việc này giúp dẫn huyết xuống dưới, làm ấm đôi bàn chân và làm dịu cái đầu đang “nóng” vì công việc.
• Làm sạch tâm trí: Viết hết những việc cần làm của ngày mai ra giấy để bộ não không còn phải “ghi nhớ” và lo lắng khi nằm xuống giường.

Duy trì trong 7 – 14 ngày: Thiết lập thói quen nền tảng

Cơ thể cần thời gian để làm quen với nhịp điệu mới:

• Cố định giờ thức dậy: Dù đêm trước ngủ ít hay nhiều, hãy cố gắng dậy đúng một khung giờ vào sáng hôm sau. Điều này giúp định hình lại đồng hồ sinh học.
• Tiếp xúc ánh nắng buổi sáng: Dành ít nhất 15 phút đón nắng sớm để cơ thể nhận biết chu kỳ sáng – tối rõ ràng hơn.
• Hạn chế chất kích thích: Tuyệt đối không dùng trà, cà phê sau 14 giờ chiều. Thay vào đó, hãy dùng các loại nước mát, thảo mộc nhẹ nhàng.

Nuôi dưỡng nền tảng lâu dài: Ăn – Ngủ – Vận động

Để giấc ngủ bền vững, bà con cần chăm sóc từ bên trong:

• Vận động vừa sức: Các bài tập nhẹ nhàng như Yoga, đi bộ hoặc bơi lội vào buổi chiều giúp khí huyết lưu thông, giải tỏa uất trệ. Tránh tập nặng sát giờ đi ngủ.
• Dinh dưỡng “an thần”: Bổ sung các thực phẩm có tính bình, hỗ trợ giấc ngủ như hạt sen, tâm sen, long nhãn, đậu xanh vào thực đơn hàng ngày.
• Học cách buông bỏ: Dành thời gian thiền định hoặc tập thở sâu mỗi ngày để ổn định tâm lý, tránh để những áp lực công việc lấn át không gian nghỉ ngơi.

Khi nào mất ngủ trở thành báo động cần thăm khám?

Chúng tôi luôn mong muốn bà con có thể tự điều chỉnh tại nhà, nhưng trong một số trường hợp, việc can thiệp chuyên môn là cần thiết để tránh những hệ lụy dài hạn cho sức khỏe. Hãy cân nhắc thăm khám khi:

• Tình trạng mất ngủ kéo dài liên tục dù đã thay đổi lối sống.
• Mất ngủ kèm theo các cơn đau đầu dữ dội, chóng mặt hoặc suy giảm trí nhớ nghiêm trọng.
• Cơ thể sụt cân nhanh, mệt mỏi rã rời không có sức sống.
• Cảm thấy có những bất ổn về tâm lý như lo âu quá mức hoặc trầm cảm.

Tại Phòng khám Đỗ Minh Đường, chúng tôi không chỉ tập trung vào việc giúp bà con “ngủ được”, mà quan trọng hơn là điều chỉnh sự cân bằng của tạng phủ, bồi bổ khí huyết để giấc ngủ đến một cách tự nhiên và tỉnh dậy với một cơ thể sảng khoái nhất.

Lời khuyên từ Đỗ Minh Đường

Mất ngủ ở người trẻ là một bài toán về sự cân bằng. Đừng coi thường những đêm thức trắng, nhưng cũng đừng quá áp lực với việc phải ngủ ngay lập tức. Tư duy đúng về giấc ngủ là bước đầu tiên để xử lý đúng vấn đề.

Mỗi cơ địa, mỗi thể trạng sẽ có những nguyên nhân sâu xa khác nhau. Việc hiểu rõ bản thân đang ở “thể” nào (nóng trong, khí hư hay uất trệ) sẽ giúp hành trình tìm lại giấc ngủ ngắn lại và hiệu quả hơn. Nam y luôn đi theo hướng điều chỉnh nền tảng, giúp cơ thể tự phục hồi sức mạnh vốn có.

Lưu ý: Nội dung trên chỉ mang tính chất tham khảo. Hiệu quả của các phương pháp hỗ trợ tại nhà có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và tình trạng sức khỏe cụ thể của mỗi người.

Nếu bà con đang gặp khó khăn với giấc ngủ và muốn được định hướng cách chăm sóc phù hợp với thể trạng cá nhân, đừng ngần ngại để lại thông tin hoặc đặt câu hỏi. Đội ngũ bác sĩ tại Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn sàng lắng nghe và đồng hành cùng bà con.