Viêm họng liên cầu khuẩn nhóm A: 3 nguyên nhân và 5 biến chứng nguy hiểm

Viêm họng liên cầu khuẩn nhóm A là một trong những nỗi lo thường trực của bà con vì bệnh không chỉ gây đau đớn dữ dội mà còn tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm lên tim và thận nếu không được xử lý đúng cách. Để giúp bà con hiểu rõ hơn về tác nhân gây bệnh cũng như cách nhận biết và chăm sóc sức khỏe an toàn, phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi đã tổng hợp những kiến thức y khoa quan trọng nhất trong bài viết dưới đây.

Bệnh viêm họng liên cầu khuẩn nhóm A là gì?

Khác với các tình trạng viêm họng thông thường do virus (chiếm khoảng 70-80% các ca bệnh), viêm họng liên cầu khuẩn nhóm A là một bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp do vi khuẩn Streptococcus pyogenes gây ra. Đây là loại vi khuẩn thuộc nhóm A trong chi Streptococcus, có khả năng tấn công mạnh mẽ vào niêm mạc họng và amidan.

Phòng khám chúng tôi xin lưu ý với bà con rằng, loại vi khuẩn này có tốc độ lây lan rất nhanh trong cộng đồng. Chỉ cần tiếp xúc gần với người bệnh hoặc vô tình hít phải các giọt bắn chứa vi khuẩn khi họ ho, hắt hơi là mầm bệnh đã có thể xâm nhập vào cơ thể. Bệnh thường phổ biến hơn ở trẻ em từ 5 đến 15 tuổi, tuy nhiên người lớn vẫn có nguy cơ mắc phải, đặc biệt là những người có hệ miễn dịch kém hoặc thường xuyên làm việc trong môi trường đông đúc.

Nguyên nhân và con đường lây truyền phổ biến

Bệnh xảy ra khi liên cầu khuẩn nhóm A xâm nhập và phát triển mạnh mẽ tại vùng cổ họng, gây ra tình trạng viêm nhiễm, sưng tấy và đau rát. Qua quá trình thăm khám, Đỗ Minh Đường nhận thấy có 3 con đường lây nhiễm chính mà bà con cần đặc biệt chú ý:

• Tiếp xúc trực tiếp: Vi khuẩn lây truyền qua các giọt bắn từ mũi và họng của người đang mắc bệnh khi họ nói chuyện, ho hoặc hắt hơi.
• Lây nhiễm gián tiếp: Bà con vô tình chạm tay vào các bề mặt có dính dịch tiết chứa vi khuẩn, sau đó đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng.
• Dùng chung đồ dùng: Ăn uống chung, dùng chung bát đũa, cốc uống nước hoặc bàn chải đánh răng với người bệnh là con đường ngắn nhất dẫn đến lây nhiễm.

Bên cạnh đó, một số yếu tố nguy cơ khiến bệnh dễ bùng phát bao gồm: vệ sinh răng miệng kém tạo điều kiện cho vi khuẩn trú ngụ; hệ miễn dịch suy yếu (đặc biệt là trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người lớn tuổi); hoặc sống trong môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi khiến niêm mạc họng dễ bị tổn thương.

Dấu hiệu nhận biết viêm họng liên cầu khuẩn nhóm A

Mức độ nghiêm trọng của bệnh có thể khác nhau tùy theo cơ địa và sức đề kháng của mỗi người. Tuy nhiên, anh em và bà con có thể nhận diện bệnh thông qua các triệu chứng điển hình dưới đây:

• Đau họng đột ngột: Cơn đau thường đến rất nhanh, cảm giác đau rát dữ dội khiến việc nuốt nước bọt hay ăn uống trở nên cực kỳ khó khăn.
• Sốt cao: Người bệnh thường sốt trên 38°C, kèm theo cảm giác ớn lạnh, đau đầu và mệt mỏi rã rời.
• Biểu hiện tại họng: Khi soi gương, bà con sẽ thấy niêm mạc họng đỏ rực, sưng tấy. Một số trường hợp xuất hiện các mảng trắng hoặc chấm mủ trên bề mặt amidan.
• Sưng hạch cổ: Các hạch bạch huyết ở vùng cổ có thể sưng to, khi chạm vào thấy đau và cứng.
• Triệu chứng đi kèm: Một số trường hợp có thể bị phát ban đỏ trên da, đau bụng hoặc buồn nôn (thường gặp ở trẻ nhỏ).

Bà con cần lưu ý: Nếu chỉ bị ho, sổ mũi, khàn tiếng mà không kèm theo sốt cao hay sưng hạch, khả năng cao là do virus. Tuy nhiên, nếu thấy đau họng đột ngột kèm sốt, hãy chủ động đi kiểm tra để xác định chính xác sự hiện diện của liên cầu khuẩn.

Viêm họng liên cầu khuẩn có nguy hiểm không?

Đây là câu hỏi mà phòng khám Đỗ Minh Đường nhận được rất nhiều từ các bậc phụ huynh. Chúng tôi xin khẳng định rằng: Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng hướng bằng kháng sinh, bệnh sẽ thuyên giảm nhanh chóng. Tuy nhiên, nếu chủ quan hoặc tự ý dùng thuốc không đủ liều, vi khuẩn có thể lan rộng và gây ra những biến chứng khó lường:

• Biến chứng tại chỗ: Gây viêm amidan có mủ, áp xe quanh amidan hoặc viêm tai giữa, viêm xoang.
• Biến chứng toàn thân: Vi khuẩn đi vào máu gây nhiễm trùng huyết – đây là tình trạng cực kỳ nguy hiểm.
• Biến chứng hậu liên cầu: Đây là điều đáng lo ngại nhất. Sau khi khỏi viêm họng, người bệnh có thể đối mặt với viêm cầu thận cấp ảnh hưởng đến chức năng lọc của thận, hoặc sốt thấp khớp (thấp tim) gây tổn thương van tim, đau khớp và ảnh hưởng đến hệ thần kinh.

Phương pháp điều trị viêm họng liên cầu khuẩn nhóm A

Vì tác nhân gây bệnh là vi khuẩn, nên phương pháp điều trị chủ đạo hiện nay là sử dụng kháng sinh kết hợp với các loại thuốc hỗ trợ triệu chứng. Mục tiêu là tiêu diệt vi khuẩn hoàn toàn và ngăn ngừa biến chứng thấp tim.

Sử dụng thuốc kháng sinh

Kháng sinh là chìa khóa để ức chế hoạt động và tiêu diệt liên cầu khuẩn. Thông thường, các nhóm thuốc như Penicillin hoặc Amoxicillin sẽ được ưu tiên sử dụng. Trong trường hợp người bệnh dị ứng với nhóm này, bác sĩ sẽ thay thế bằng các loại kháng sinh khác phù hợp hơn.

Lưu ý quan trọng từ phòng khám:

• Bà con tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh về dùng khi chưa có chỉ định.
• Phải uống đủ liều, đúng thời gian theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Ngay cả khi các triệu chứng đau họng, sốt đã hết sau 2-3 ngày, bà con vẫn phải dùng hết liệu trình để đảm bảo vi khuẩn bị tiêu diệt sạch, tránh tình trạng kháng thuốc và tái phát biến chứng về sau.

Thuốc giảm đau và hạ sốt

Để giảm bớt sự khó chịu cho bà con, các loại thuốc giảm đau hạ sốt như Paracetamol (Acetaminophen) hoặc Ibuprofen có thể được sử dụng. Chúng giúp hạ nhiệt độ cơ thể và làm dịu cơn đau rát họng, giúp người bệnh dễ chịu hơn trong quá trình điều trị.

Riêng với trẻ em, Đỗ Minh Đường đặc biệt nhắc nhở các bậc cha mẹ không được sử dụng Aspirin để hạ sốt cho trẻ do nguy cơ gây ra hội chứng Reye – một hội chứng hiếm gặp nhưng có thể gây tử vong.

Chăm sóc và hỗ trợ phục hồi tại nhà

Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ điều trị, chế độ chăm sóc tại nhà đóng vai trò quan trọng giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi sức khỏe. Dưới đây là những lời khuyên hữu ích cho bà con:

• Nghỉ ngơi đầy đủ: Khi bị nhiễm khuẩn, cơ thể rất mệt mỏi. Hãy dành thời gian nghỉ ngơi tuyệt đối để hệ miễn dịch tập trung chống lại vi khuẩn.
• Bổ sung nước: Uống nhiều nước ấm, nước trái cây để giữ ẩm cho cổ họng và bù lại lượng nước đã mất do sốt cao.
• Chế độ dinh dưỡng: Nên ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo, súp để tránh gây tổn thương thêm cho niêm mạc họng đang sưng đỏ.
• Vệ sinh họng: Súc miệng bằng nước muối ấm hàng ngày là cách đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả để sát khuẩn và làm dịu cơn đau.
• Giữ ẩm không khí: Sử dụng máy tạo ẩm trong phòng ngủ để tránh không khí quá khô gây kích ứng cổ họng.

Cách phòng ngừa tái phát cho cả gia đình

Để bảo vệ bản thân và những người xung quanh khỏi liên cầu khuẩn nhóm A, Đỗ Minh Đường khuyến nghị bà con thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa sau:

• Vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt là sau khi ho, hắt hơi hoặc trước khi ăn.
• Tránh lây nhiễm chéo: Tuyệt đối không dùng chung vật dụng cá nhân như bàn chải, ly nước, bát đũa với người đang có triệu chứng viêm họng.
• Nâng cao đề kháng: Xây dựng chế độ ăn uống giàu Vitamin C (cam, bưởi, rau xanh) và tập thể dục đều đặn để củng cố “hàng rào” bảo vệ cơ thể.
• Bảo vệ đường hô hấp: Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc khi ra đường để tránh hít phải khói bụi và giọt bắn mang mầm bệnh.
• Vệ sinh không gian sống: Giữ nhà cửa thông thoáng, sạch sẽ, thường xuyên khử khuẩn các bề mặt hay chạm tay vào như nắm cửa, điện thoại, điều khiển tivi.

Viêm họng liên cầu khuẩn nhóm A tuy diễn biến nhanh và tiềm ẩn rủi ro nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu chúng ta có kiến thức và sự chủ động. Hy vọng những chia sẻ trên đây đã giúp bà con có thêm hành trang để chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình. Nếu thấy các triệu chứng sốt cao, đau họng kéo dài không thuyên giảm, bà con hãy chủ động tới các cơ sở y tế uy tín để được kiểm tra kịp thời.

Có thể bà con quan tâm:

• Viêm họng cấp ở người lớn: Chi tiết cách xử lý hiệu quả
• Viêm họng xung huyết có nguy hiểm không?