Hội chứng thận hư: 4 biến chứng và cách chăm sóc bảo vệ tạng thận

Bỗng nhiên thấy cơ thể mệt mỏi rã rời, đôi mắt húp híp hay bàn chân sưng phù, không ít bà con lo lắng chẳng biết mình đang mắc phải chứng bệnh gì. Thực tế, đây là những tín hiệu “cầu cứu” điển hình của hội chứng thận hư – một tình trạng tổn thương thận nghiêm trọng mà nếu không thấu hiểu rõ để can thiệp kịp thời, sức khỏe của chúng ta sẽ xuống dốc rất nhanh.

Hôm nay, Phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi sẽ cùng bà con tìm hiểu chi tiết từ A đến Z về hội chứng này dưới góc nhìn y khoa thực tế, giúp mọi người có cái nhìn đúng đắn để bảo vệ tạng thận của mình và người thân.

Hội chứng thận hư là bệnh gì và tại sao lại nguy hiểm?

Để bà con dễ hình dung, thận giống như một “bộ lọc” tinh vi của cơ thể. Bình thường, bộ lọc này chỉ cho phép chất thải và nước dư thừa đi qua để tạo thành nước tiểu, đồng thời giữ lại các dưỡng chất quan trọng, đặc biệt là Protein (đạm).

Hội chứng thận hư xảy ra khi bộ lọc này bị hỏng hóc hoặc viêm nhiễm nặng, khiến các lỗ lọc mở rộng quá mức. Khi đó, Protein – vốn là nguồn năng lượng nuôi cơ thể – bị “rò rỉ” và đào thải ra ngoài theo đường nước tiểu. Điều này dẫn đến một loạt các rối loạn dây chuyền: nồng độ đạm trong máu giảm thấp, mỡ máu tăng cao và cơ thể bắt đầu tích tụ nước gây phù nề.

Tình trạng này không chỉ dừng lại ở việc mệt mỏi mà còn là “ngòi nổ” cho nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được kiểm soát tốt:

• Hình thành cục máu đông: Do mất các protein ngăn đông máu qua nước tiểu, bà con dễ đối mặt với nguy cơ tắc nghẽn mạch máu.
• Suy giảm miễn dịch: Các kháng thể cũng bị thất thoát, khiến cơ thể yếu ớt, dễ bị nhiễm trùng, viêm phổi, viêm màng não.
• Suy thận cấp và mãn tính: Khi thận phải làm việc trong tình trạng tổn thương quá lâu, nó sẽ mất dần chức năng lọc hoàn toàn.
• Huyết áp cao và bệnh tim mạch: Sự xáo trộn về dịch và mỡ máu gây áp lực cực lớn lên hệ thống tim mạch.

Điểm mặt những nguyên nhân khiến thận bị “hư”

Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi thường chia sẻ với bà con rằng việc tìm ra gốc rễ gây bệnh là bước quan trọng nhất. Hội chứng thận hư thường xuất phát từ hai nhóm nguyên nhân chính:

1. Nhóm nguyên nhân nguyên phát (Tại thận)

Đây là những bệnh lý phát sinh trực tiếp ngay tại các đơn vị lọc của thận (cầu thận):

• Bệnh cầu thận thay đổi tối thiểu (MCD): Loại này rất hay gặp ở trẻ nhỏ. Dù nhìn dưới kính hiển vi bình thường có vẻ ổn nhưng chức năng lọc lại bị rối loạn nghiêm trọng.
• Xơ hóa cầu thận khu trú (FSGS): Các mô sẹo hình thành tại cầu thận, thường gặp ở người lớn và có xu hướng tiến triển phức tạp.
• Viêm cầu thận màng: Khiến màng lọc của thận dày lên bất thường và rò rỉ đạm, hay gặp ở độ tuổi trung niên từ 30 – 50 tuổi.

2. Nhóm nguyên nhân thứ phát (Do bệnh lý khác tác động)

Thận bị ảnh hưởng bởi những tác nhân bên ngoài hoặc các bệnh lý toàn thân khác tấn công vào:

• Biến chứng tiểu đường: Lượng đường trong máu cao lâu ngày sẽ tàn phá các mạch máu nhỏ trong thận.
• Bệnh tự miễn (Lupus ban đỏ): Hệ miễn dịch tự tấn công vào tế bào thận gây viêm và tổn thương.
• Tác dụng phụ của thuốc: Lạm dụng thuốc giảm đau không steroid (NSAIDs), một số loại thuốc kháng sinh hoặc thuốc chứa kim loại nặng mà không có chỉ định chuyên môn.
• Nhiễm trùng: Các bệnh như viêm gan B, C, HIV hay sốt rét cũng có thể là thủ phạm gián tiếp.

Dấu hiệu nhận biết: Đừng chủ quan với hiện tượng “Phù”

Làm sao để bà con nhận biết mình có nguy cơ mắc hội chứng thận hư? Hãy chú ý đến những biểu hiện thay đổi của cơ thể sau đây:

• Phù nề rõ rệt: Đây là triệu chứng điển hình nhất. Lúc đầu bà con có thể thấy nặng mắt vào buổi sáng, sau đó sưng phù ở bàn chân, mắt cá chân. Nếu ấn tay vào vùng sưng sẽ thấy vết lõm lâu mới đầy lại.
• Nước tiểu có bọt: Do chứa quá nhiều Protein, nước tiểu thường có rất nhiều bọt lâu tan, giống như xà phòng.
• Ăn uống kém, mệt mỏi: Cơ thể mất đạm khiến bà con luôn cảm thấy kiệt sức, ăn không ngon miệng, da dẻ xanh xao.
• Tăng cân đột ngột: Không phải do béo lên mà do cơ thể đang bị tích nước trầm trọng.

Bà con cần đặc biệt lưu ý: Nếu thấy hiện tượng khó thở (do tràn dịch màng phổi) hoặc bụng trướng to (cổ trướng), cần đến ngay các cơ sở y tế uy tín để kiểm tra, tránh để biến chứng chuyển biến xấu.

Chẩn đoán hội chứng thận hư tại cơ sở y tế

Để khẳng định chắc chắn một người có mắc hội chứng thận hư hay không, các bác sĩ sẽ cần thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu nhằm đánh giá “sức khỏe” của bộ lọc thận:

• Xét nghiệm nước tiểu: Kiểm tra lượng Protein niệu trong 24 giờ. Nếu chỉ số này tăng cao vượt mức cho phép, đó là dấu hiệu khẳng định thận đang bị rò rỉ.
• Xét nghiệm máu: Đo nồng độ Albumin (thường giảm mạnh) và Cholesterol (thường tăng cao). Ngoài ra, các chỉ số Creatinine và Urê sẽ cho biết thận còn hoạt động tốt bao nhiêu phần trăm.
• Sinh thiết thận: Trong một số trường hợp phức tạp, bác sĩ sẽ lấy một mẩu mô nhỏ ở thận để quan sát dưới kính hiển vi, giúp xác định chính xác kiểu tổn thương.

Nguyên tắc hỗ trợ điều trị và chăm sóc an toàn

Hội chứng thận hư là một bệnh lý đòi hỏi sự kiên trì và tuân thủ nghiêm ngặt theo hướng dẫn của chuyên gia. Mục tiêu cốt lõi là kiểm soát triệu chứng, ngăn chặn rò rỉ đạm và bảo vệ chức năng thận còn lại.

1. Sử dụng thuốc theo chỉ định

Thông thường, các loại thuốc sẽ được bác sĩ kê đơn dựa trên tình trạng cụ thể của mỗi người, bao gồm:

• Thuốc kiểm soát huyết áp và bảo vệ thận.
• Thuốc lợi tiểu để giảm bớt tình trạng sưng phù, khó chịu.
• Thuốc ức chế miễn dịch cho các trường hợp do bệnh tự miễn.
• Thuốc kiểm soát mỡ máu và chống đông máu để phòng biến chứng.

2. Chế độ dinh dưỡng – “Chìa khóa” đồng hành cùng thận

Chế độ ăn uống đóng vai trò cực kỳ quan trọng, có thể giúp thận “dễ thở” hơn hoặc ngược lại, gây thêm áp lực cho nó. Bà con nên lưu ý:

• Cắt giảm muối: Tuyệt đối không ăn mặn. Muối làm cơ thể giữ nước và gây phù nặng hơn. Hãy ưu tiên các món luộc, hấp.
• Kiểm soát lượng đạm (Protein): Không nên ăn quá nhiều đạm nhưng cũng không được kiêng khem tuyệt đối. Nên dùng đạm từ thịt nạc, cá, trứng với lượng vừa phải theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Hạn chế chất béo xấu: Tránh xa nội tạng động vật, mỡ lợn, đồ chiên rán vì lúc này mỡ máu đang rất cao.
• Theo dõi lượng nước uống: Khi đang bị phù nặng, bà con cần uống nước theo nhu cầu cơ thể hoặc theo lượng nước tiểu hàng ngày, tránh uống quá nhiều gây áp lực lên hệ tuần hoàn.

Lời khuyên từ Đỗ Minh Đường để phòng ngừa bệnh

Dù có những nguyên nhân do cơ địa hay di truyền khó phòng tránh, nhưng bà con hoàn toàn có thể giảm thiểu nguy cơ mắc hội chứng thận hư bằng lối sống khoa học:

• Kiểm soát tốt các bệnh nền như tiểu đường và cao huyết áp – đây là hai “kẻ thù” số 1 của thận.
• Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh hay các loại lá cây lạ không rõ nguồn gốc khi chưa có sự tư vấn chuyên môn.
• Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt là xét nghiệm nước tiểu để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường ngay từ khi bệnh mới chớm.
• Giữ lối sống lành mạnh, uống đủ nước (khi thận còn khỏe), hạn chế rượu bia và thuốc lá.

Hội chứng thận hư tuy phức tạp nhưng nếu được phát hiện sớm và có lộ trình chăm sóc đúng đắn, tiên lượng bệnh thường khá tốt. Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi đã giúp bà con có thêm kiến thức hữu ích để chăm sóc bản thân và gia đình. Nếu có bất kỳ dấu hiệu phù nề hay bất thường nào về nước tiểu, bà con đừng ngần ngại đi kiểm tra ngay nhé!

Bà con có muốn chúng tôi tư vấn kỹ hơn về chế độ ăn uống cụ thể cho người bệnh thận hay các bài tập vận động phù hợp không?