5 nhóm bệnh lý và 3 lưu ý vàng khi bị đau vùng xương ức

Đột nhiên dạo gần đây bà con thấy xuất hiện những cơn đau nhói ở vùng xương ức, có lúc âm ỉ lúc lại đau thắt khiến cơ thể mệt mỏi, bất an. Nhiều người lo lắng đây là dấu hiệu của bệnh tim mạch, nhưng thực tế đau xương ức còn là “tín hiệu” cảnh báo của rất nhiều vấn đề sức khỏe tiềm ẩn khác mà chúng ta không nên chủ quan.

Tại nhà thuốc Đỗ Minh Đường, chúng tôi đã tiếp nhận không ít bà con đến thăm khám với tình trạng tức ngực, khó thở. Việc hiểu rõ căn nguyên của cơn đau không chỉ giúp chúng ta bớt lo âu mà còn là chìa khóa để tìm ra hướng chăm sóc sức khỏe phù hợp nhất cho từng cơ địa.

Đau vùng xương ức là biểu hiện của bệnh gì?

Theo ghi nhận thực tế, những cơn đau vùng ức không hề hiếm gặp. Cho dù bà con ở bất kỳ độ tuổi nào, là nam hay nữ, người trẻ hay người cao tuổi thì cũng có thể xuất hiện triệu chứng đau tức ngực, khó thở. Một số trường hợp cơn đau không chỉ nằm tại chỗ mà còn lan tới cổ, sang hai bên cánh tay, hoặc đau ngược lên vùng hàm.

Nếu đang gặp các triệu chứng này, bà con cần hết sức cảnh giác với một số nhóm bệnh lý sau đây:

1. Nhóm nguyên nhân do bệnh lý tim mạch

Đây là nguyên nhân hàng đầu và cũng là mối lo ngại nhất của đa số mọi người khi bị đau tức ngực. Khi động mạch vành quá hẹp hoặc xuất hiện các mảng xơ vữa động mạch, quá trình lưu thông máu và oxy đến vùng này bị cản trở, gây ra các cơn đau thắt. Nếu không được phát hiện kịp thời, bệnh mạch vành có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như nhồi máu cơ tim.

2. Chấn thương tại lồng ngực

Nếu bà con mới trải qua một cú ngã, va chạm mạnh khi làm việc hoặc tai nạn vùng ngực thì những cơn đau xảy ra như một hệ quả tất yếu. Cơn đau dạng này thường được cảm nhận là đau nhói, cường độ đau tăng lên khi vận động, thay đổi tư thế hoặc khi hít thở sâu. Đôi khi, cơn đau còn lan sang dây thần kinh liên sườn và dọc theo chiều dài của xương sườn.

3. Bất thường ở các cơ quan khoang bụng

Ngay bên dưới lồng ngực là nơi tập trung các cơ quan quan trọng như dạ dày, gan, thận, bàng quang, ruột non… Bất kỳ tổn thương nào tại các cơ quan này cũng có thể tạo ra áp lực hoặc kích ứng gây ra hiện tượng đau tức vùng ngực dưới xương ức.

4. Các bệnh lý về đường tiêu hóa

Những người có tiền sử mắc bệnh dạ dày, tá tràng như viêm loét hoặc trào ngược dạ dày thực quản (GERD) thường xuyên gặp tình trạng đau sau xương ức. Dịch vị axit trào ngược lên thực quản không chỉ gây ợ chua mà còn tạo ra cảm giác nóng rát, đau tức ở khu vực lồng ngực.

5. Đau cơ hoành

Cơ hoành là cơ quan nằm xung quanh khoảng ngực, đóng vai trò quan trọng trong hô hấp. Nếu cơ hoành bị va đập hoặc tổn thương do hoạt động quá mức, bà con cũng sẽ cảm nhận rõ rệt thông qua các cơn đau thắt vùng xương ức.

Các nguyên nhân khác gây đau xương ức thường gặp

Ngoài các bệnh lý nghiêm trọng, đau vùng xương ức đôi khi bắt nguồn từ những yếu tố khách quan hoặc tâm lý. Những cơn đau này thường diễn ra trong thời gian ngắn và ít khi lặp lại thường xuyên:

• Côn trùng đốt: Một số loại côn trùng như kiến ba khoang hoặc các bệnh ngoài da như Zona thần kinh (giời leo) nếu xuất hiện đúng vị trí các dây thần kinh vùng ngực sẽ gây ra mụn nước và những cơn đau nhức nhối tại phần ức.
• Tâm trạng lo lắng, căng thẳng: Khi cơ thể trải qua cảm giác sợ hãi quá độ hoặc stress kéo dài, hệ thần kinh thực vật bị kích thích dẫn đến tim đập nhanh, hơi thở dốc, vã mồ hôi và cảm giác tức ngực dữ dội.
• Vận động sai tư thế: Việc mang vác vật nặng không đúng cách hoặc đột ngột xoay người cũng có thể gây căng cơ vùng ngực, dẫn đến cơn đau nhức tại xương ức.

Cách xử trí khi xuất hiện cơn đau vùng xương ức đột ngột

Khi thấy cơn đau xuất hiện đột ngột, điều quan trọng nhất bà con cần nhớ là không được hoảng loạn. Hãy thực hiện các bước sơ cứu tại chỗ sau:

Nên tạm dừng mọi công việc đang làm, tìm một nơi thoáng mát để nằm xuống nghỉ ngơi. Việc giữ cơ thể ở trạng thái thả lỏng sẽ giúp giảm bớt áp lực lên lồng ngực và tim. Nếu sau khi nghỉ ngơi khoảng 15-30 phút mà cơn đau vẫn không thuyên giảm, hoặc có dấu hiệu nặng hơn, cần gọi ngay cho người thân hoặc cơ sở y tế gần nhất.

Trong trường hợp cơn đau kéo dài và cần thăm khám chuyên sâu, các bác sĩ thường sẽ chỉ định thực hiện một số xét nghiệm cận lâm sàng để tìm chính xác nguyên nhân:

• Điện tâm đồ (ECG): Đây là xét nghiệm đầu tiên cần làm. Điện tâm đồ giúp ghi lại hoạt động điện của tim, từ đó bác sĩ có thể biết tim có đang gặp trục trặc hay không.
• Xét nghiệm máu: Nhằm kiểm tra nồng độ các enzyme tim. Sự gia tăng bất thường của các chỉ số này là dấu hiệu cảnh báo cơ tim đang bị tổn thương.
• Chụp X-quang lồng ngực: Giúp quan sát tình trạng của phổi và bóng tim, phát hiện các khối u, tình trạng viêm phổi hoặc tràn khí màng phổi.
• Siêu âm tim: Sử dụng sóng âm để tạo ra hình ảnh chuyển động của tim, giúp kiểm tra van tim và khả năng co bóp của cơ tim.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc MRI: Cung cấp hình ảnh chi tiết hơn về cấu trúc mạch máu, xương ức và các mô mềm xung quanh để phát hiện xơ vữa hoặc viêm nhiễm.
• Nội soi thực quản, dạ dày: Sử dụng camera nhỏ để kiểm tra xem cơn đau có phải do các vết loét thực quản hay trào ngược gây ra hay không.

Góc nhìn Y học cổ truyền về chứng đau vùng ngực (Hung thống)

Trong Đông y, chứng đau vùng xương ức và ngực được gọi chung là “Hung thống”. Theo quan điểm của các bác sĩ tại Đỗ Minh Đường, nguyên nhân không chỉ nằm ở bản thân vùng ngực mà thường liên quan mật thiết đến sự mất cân bằng của các tạng phủ như Tâm, Can, Tỳ, Thận.

Khí và Huyết là hai yếu tố chủ chốt. Khi khí huyết lưu thông kém (khí trệ huyết ứ) hoặc do ngoại tà (như hàn thấp) xâm nhập vào lồng ngực sẽ gây ra tình trạng đau nhức. “Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông” – nghĩa là nếu thông suốt thì không đau, nếu đau tức là đang có chỗ bị tắc nghẽn.

Bên cạnh đó, yếu tố tình chí (cảm xúc) đóng vai trò rất lớn. Người hay lo âu, giận dữ khiến Can khí bị uất kết, không sơ tiết được, dẫn đến khí dồn nén ở vùng ngực gây đau tức.

Chế độ sinh hoạt và phòng ngừa đau xương ức tại nhà

Để bảo vệ lồng ngực và giảm thiểu các cơn đau không mong muốn, bà con nên xây dựng cho mình một lối sống khoa học, thuận theo tự nhiên:

• Giữ tâm lý thoải mái: Hạn chế thức khuya, tránh làm việc quá sức. Có thể áp dụng các bài tập hít thở sâu, thiền định hoặc đi bộ nhẹ nhàng để giúp khí huyết lưu thông, giải tỏa căng thẳng.
• Chế độ ăn uống lành mạnh: Hạn chế các thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ gây áp lực cho dạ dày (tránh trào ngược). Tăng cường rau xanh, trái cây và các loại thực phẩm tốt cho tim mạch.
• Vận động hợp lý: Tránh các bài tập quá nặng ảnh hưởng trực tiếp đến cơ ngực khi đang có cơn đau. Nên tập các động tác giãn cơ nhẹ nhàng để làm linh hoạt lồng ngực.
• Giữ ấm cơ thể: Đặc biệt vào mùa lạnh, hàn tà xâm nhập rất dễ gây co thắt mạch máu và đau nhức xương khớp vùng ngực.

Bà con cần lưu ý, nếu cơn đau vùng xương ức diễn ra thường xuyên, cường độ đau tăng dần hoặc đi kèm với các triệu chứng như vã mồ hôi lạnh, choáng váng, hãy đi thăm khám sớm tại các cơ sở chuyên khoa. Việc phát hiện sớm và can thiệp đúng cách theo đúng cơ địa mỗi người là yếu tố tiên quyết để bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Chúng tôi luôn hy vọng bà con có cái nhìn đúng đắn về sức khỏe của mình, không chủ quan nhưng cũng không quá hoang mang. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về các triệu chứng đau nhức, bà con có thể lắng nghe cơ thể mình nhiều hơn và tìm đến những lời khuyên chuyên môn tin cậy.