Giải mã 3 nguyên nhân gây mất ngủ và cách lấy lại giấc ngủ ngon

Bà con thân mến, cảm giác trằn trọc suốt đêm, nhìn đồng hồ tích tắc trôi mà mắt vẫn ráo hoảnh chắc hẳn là nỗi ám ảnh cực kỳ mệt mỏi. Nhiều người tìm đến chúng tôi với nỗi lo lắng không biết “mất ngủ bị gì”, liệu đây chỉ là do áp lực nhất thời hay là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng nào đó bên trong cơ thể.

Mất ngủ bị gì – Góc nhìn từ các vấn đề sức khỏe phổ biến

Thực tế, mất ngủ không đơn thuần là một trạng thái khó đi vào giấc ngủ, mà nó thường là “tiếng chuông” cảnh báo cho nhiều vấn đề khác nhau. Để hiểu rõ mất ngủ bị gì, chúng ta cần xem xét dưới nhiều góc độ từ sinh hoạt hằng ngày đến những thay đổi bên trong cơ thể.

1. Những áp lực về tinh thần và tâm lý

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất mà bà con thường gặp phải. Khi tâm trí quá tải bởi những lo toan trong cuộc sống, công việc hay các mối quan hệ, hệ thần kinh luôn trong trạng thái hưng phấn, khó có thể “tắt công tắc” để nghỉ ngơi. Các tình trạng tâm lý như lo âu, trầm cảm thường đi kèm với biểu hiện mất ngủ kéo dài, khiến người bệnh rơi vào vòng xoáy mệt mỏi không dứt.

2. Rối loạn nhịp sinh học và thói quen sinh hoạt

Cơ thể chúng ta có một chiếc đồng hồ sinh học tự nhiên. Nếu bà con thường xuyên thức quá khuya, sử dụng điện thoại trước khi ngủ, hoặc lạm dụng các chất kích thích như trà, cà phê vào buổi tối, chiếc đồng hồ này sẽ bị lệch nhịp. Khi đó, cơ thể không còn nhận diện được thời điểm cần nghỉ ngơi, dẫn đến tình trạng dù rất mệt nhưng vẫn không thể ngủ được.

3. Các vấn đề về bệnh lý thực thể

Trong nhiều trường hợp, mất ngủ là hệ quả của các cơn đau hoặc sự khó chịu do bệnh lý gây ra. Chẳng hạn như:

• Các bệnh về xương khớp: Đau nhức lưng, cổ vai gáy thường tăng nặng về đêm khiến người bệnh khó xoay trở, dẫn đến mất ngủ.
• Bệnh đường hô hấp: Tình trạng viêm xoang gây nghẹt mũi hoặc các cơn ho kéo dài cũng là “kẻ thù” của giấc ngủ.
• Vấn đề tiêu hóa: Đầy bụng, khó tiêu hoặc trào ngược dạ dày thực quản thường gây cảm giác nóng rát, khó chịu khi nằm xuống.

Mất ngủ dưới góc nhìn Y học cổ truyền: Khi tạng phủ mất cân bằng

Trong Đông y, giấc ngủ có mối quan hệ mật thiết với sự điều hòa của khí huyết và chức năng của các tạng phủ. Khi bà con thắc mắc mất ngủ bị gì, chúng tôi thường giải thích dựa trên sự mất cân bằng giữa Âm và Dương, giữa Khí và Huyết bên trong cơ thể.

Mất ngủ do Tâm Tỳ lưỡng hư

Đây là tình trạng thường gặp ở những người suy nghĩ quá nhiều, lao lực cả về thể chất lẫn tinh thần. Khi tạng Tỳ bị suy yếu, việc chuyển hóa thức ăn thành huyết dịch bị đình trệ, dẫn đến tạng Tâm không được nuôi dưỡng đầy đủ (Tâm huyết hư). Người bệnh thường có biểu hiện khó ngủ, dễ giật mình, ăn uống kém, hay quên và thường xuyên mệt mỏi, sắc mặt nhợt nhạt.

Mất ngủ do Can khí uất kết

Bà con nào hay nóng nảy, hay bị áp lực tinh thần đè nén thường rơi vào thể này. Tạng Can có chức năng điều đạt khí huyết, khi bị uất ức sẽ sinh hỏa, làm nhiễu loạn tinh thần. Biểu hiện đặc trưng là mất ngủ đi kèm với cảm giác căng tức ngực sườn, hay thở dài, tính tình dễ cáu gắt hoặc buồn bực vô cớ.

Mất ngủ do Thận âm hư, Tâm thận bất giao

Theo quy luật tự nhiên, “thủy” của Thận phải đi lên để làm mát “hỏa” của Tâm. Khi Thận âm suy yếu, Thận thủy không đủ để kiềm chế Tâm hỏa, dẫn đến tình trạng Tâm hỏa vượng lên. Những người này thường bị mất ngủ kèm theo cảm giác nóng trong người, hay ra mồ hôi trộm, ù tai hoặc đau mỏi lưng gối.

Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, giấc ngủ chính là sự biểu hiện của một cơ thể khỏe mạnh, nơi âm dương hòa hợp, khí huyết lưu thông thuận lợi. Mất ngủ chính là dấu hiệu cho thấy một hoặc nhiều tạng phủ đang cần được chăm sóc và cân bằng lại.

Những hệ lụy đáng lo ngại khi mất ngủ kéo dài

Mất ngủ không chỉ dừng lại ở cảm giác mệt mỏi vào sáng hôm sau. Nếu tình trạng này kéo dài, nó có thể bào mòn sức khỏe của bà con một cách thầm lặng nhưng cực kỳ nguy hiểm.

Ảnh hưởng đến hệ thần kinh và trí não

Giấc ngủ là thời gian não bộ “dọn dẹp” các độc tố và tái tạo năng lượng. Thiếu ngủ khiến khả năng tập trung giảm sút, trí nhớ suy giảm và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý về suy giảm nhận thức sau này. Nhiều bà con chia sẻ rằng sau vài đêm mất ngủ, họ cảm thấy đầu óc mông lung, xử lý công việc chậm chạp hẳn đi.

Nguy cơ đối với hệ tim mạch và chuyển hóa

Khi ngủ không đủ giấc, cơ thể luôn trong trạng thái căng thẳng, làm tăng nhịp tim và huyết áp. Đây là tiền đề dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng như cao huyết áp, rối loạn mỡ máu hay thậm chí là nguy cơ đột quỵ. Ngoài ra, mất ngủ còn làm rối loạn các hormone kiểm soát sự thèm ăn, dễ dẫn đến tăng cân và tiểu đường.

Suy giảm hệ miễn dịch

Một cơ thể thiếu ngủ sẽ có sức đề kháng yếu hơn hẳn. Bà con sẽ dễ bị cảm cúm, nhiễm trùng và các vết thương cũng lâu lành hơn bình thường do hệ miễn dịch không đủ thời gian để phục hồi và sản sinh các tế bào phòng vệ.

Hướng chăm sóc và cải thiện giấc ngủ tại nhà cho bà con

Để cải thiện tình trạng “mất ngủ bị gì”, bên cạnh việc xác định đúng nguyên nhân, bà con có thể áp dụng một số phương pháp chăm sóc tự nhiên tại nhà để giúp tinh thần thư thái hơn.

Thiết lập vệ sinh giấc ngủ khoa học

Hãy cố gắng đi ngủ và thức dậy vào một khung giờ cố định, kể cả ngày nghỉ. Phòng ngủ nên được giữ thoáng mát, tối và yên tĩnh. Đặc biệt, bà con nên hạn chế dùng điện thoại ít nhất 30 phút trước khi ngủ vì ánh sáng xanh sẽ ức chế hormone gây ngủ.

Sử dụng các loại trà thảo mộc nhẹ nhàng

Một số loại thảo dược gần gũi trong đời sống có tác dụng an thần rất tốt. Bà con có thể dùng một tách trà tâm sen, trà hoa cúc hoặc nước sắc từ lá vông nem, lạc tiên trước khi ngủ. Những vị thuốc nam này giúp làm dịu hệ thần kinh, hỗ trợ bà con đi vào giấc ngủ dễ dàng hơn mà không gây mệt mỏi vào sáng hôm sau.

Thực hiện các bài tập thư giãn

Trước khi đi ngủ, bà con có thể ngâm chân bằng nước ấm pha chút muối và gừng. Việc này giúp lưu thông khí huyết, làm ấm cơ thể và giúp tâm trí được thả lỏng. Các bài tập thở sâu hoặc thiền nhẹ nhàng cũng rất hiệu quả trong việc giải tỏa áp lực sau một ngày làm việc.

Chế độ dinh dưỡng hỗ trợ giấc ngủ

Bà con nên ưu tiên các thực phẩm chứa nhiều magie và tryptophan như chuối, hạt sen, hạnh nhân hay mật ong. Đồng thời, cần tránh ăn quá no hoặc thực phẩm quá nhiều dầu mỡ vào bữa tối để dạ dày không phải làm việc quá tải, gây khó ngủ.

Bà con lưu ý, những thông tin trên đây mang tính chất tham khảo dựa trên kiến thức y học chung. Hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa, thể trạng và mức độ mất ngủ của mỗi người.

Nếu tình trạng mất ngủ diễn ra thường xuyên, kéo dài trên 1 tháng hoặc đi kèm với các triệu chứng bất thường khác như đau đầu dữ dội, tức ngực, lo âu quá mức, bà con không nên chủ quan tự ý điều trị tại nhà mà cần tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám. Việc xác định đúng thể bệnh và căn nguyên sâu xa là chìa khóa quan trọng để lấy lại giấc ngủ ngon một cách bền vững.

Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn lòng đồng hành và lắng nghe những chia sẻ về tình trạng sức khỏe của bà con. Nếu anh em, chị em cần được tư vấn cụ thể hơn về tình trạng mất ngủ của mình theo góc nhìn Y học cổ truyền, đừng ngần ngại để lại câu hỏi hoặc liên hệ để được các chuyên gia hỗ trợ định hướng cách chăm sóc phù hợp nhất với thể trạng cá nhân.