6 dấu hiệu và cách trị mất ngủ ở người trẻ hiệu quả tại nhà

Nhiều bạn trẻ hiện nay đang rơi vào cái bẫy “thức khuya để làm việc, trằn trọc để lo âu” khiến giấc ngủ mỗi đêm trở thành một cuộc chiến đầy mệt mỏi. Tại phòng khám Đỗ Minh Đường, chúng tôi hiểu rằng tình trạng mất ngủ ở người trẻ không chỉ đơn thuần là sự thiếu hụt về thời gian nghỉ ngơi, mà đó là những tín hiệu cảnh báo từ bên trong cơ thể đang bị quá tải và mất cân bằng.

Mất ngủ ở người trẻ: Khi áp lực cuộc sống lấn át đồng hồ sinh học

Khác với người cao tuổi thường mất ngủ do quá trình lão hóa tự nhiên, người trẻ gặp vấn đề về giấc ngủ chủ yếu do sự xáo trộn trong lối sống và tâm lý. Trong góc nhìn y học cổ truyền, giấc ngủ được điều phối bởi sự cân bằng giữa âm và dương, giữa khí và huyết. Khi các bạn thức đêm quá nhiều, sử dụng thiết bị điện tử liên tục hoặc chịu áp lực lớn từ công việc, phần “âm huyết” trong cơ thể dễ bị hao tổn, dẫn đến tình trạng tâm thần không yên, khó đi vào giấc ngủ.

Hãy tưởng tượng cơ thể bạn giống như một chiếc điện thoại. Việc nghỉ ngơi đúng giờ chính là lúc cắm sạc. Tuy nhiên, nếu bạn vừa dùng máy cho những tác vụ nặng (stress, suy nghĩ quá nhiều) vừa sạc chập chờn (ngủ không sâu, thức khuya), pin sẽ nhanh chai và máy sẽ nóng lên. Tương tự, sự căng thẳng kéo dài khiến “can khí uất kết” (gan bị ức chế), tạo ra nhiệt lượng trong cơ thể làm phiền nhiễu giấc ngủ của bạn.

Những dấu hiệu đi kèm không nên xem thường

Mất ngủ không chỉ là việc bạn nằm thao thức, nó thường đi kèm với một chuỗi các hệ lụy mà bà con và các bạn trẻ cần lưu ý để nhận diện sớm:

• Trạng thái lờ đờ, khó tập trung: Cảm giác đầu óc như có một lớp sương mù che phủ, phản ứng chậm chạp với các tình huống hằng ngày.
• Thay đổi tâm trạng thất thường: Dễ nổi nóng, hay lo âu vô cớ hoặc cảm thấy tinh thần xuống dốc, thiếu sức sống.
• Triệu chứng về thể chất: Thường xuyên đau đầu, mỏi cổ vai gáy, hoặc có cảm giác tim đập nhanh khi nằm xuống chuẩn bị ngủ.
• Rối loạn tiêu hóa: Ăn không ngon, đầy bụng, ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ dinh dưỡng của cơ thể.

Bên cạnh đó, các bạn cũng cần phân biệt giữa mất ngủ tạm thời do một sự kiện cụ thể (như trước kỳ thi, chuẩn bị họp quan trọng) với mất ngủ mãn tính kéo dài trên một tháng. Việc nhầm lẫn giữa sự mệt mỏi nhất thời và bệnh lý có thể khiến chúng ta chủ quan, bỏ qua “thời điểm vàng” để điều chỉnh lại cơ thể.

Góc nhìn Nam y về sự mất cân bằng bên trong

Phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi luôn quan niệm rằng: “Thân khỏe thì tâm mới an”. Trong y học cổ truyền, giấc ngủ có liên quan mật thiết đến các tạng phủ như Tâm, Can, Tỳ, Thận. Đối với người trẻ, có hai thể thường gặp nhất gây ra tình trạng này:

• Thể Tâm Tỳ lưỡng hư: Thường gặp ở những bạn làm việc trí óc quá độ, lo nghĩ nhiều làm tổn thương tỳ vị, dẫn đến huyết không đủ để nuôi dưỡng tâm thần. Biểu hiện là ngủ hay mơ, dễ giật mình, sắc mặt kém tươi nhuận.
• Thể Can khí uất kết: Xuất phát từ áp lực, stress kéo dài khiến khí huyết lưu thông không thuận lợi. Nhiệt uất tích tụ lâu ngày làm người bệnh cảm thấy bứt rứt, khó chịu và cực kỳ khó đi vào giấc ngủ đầu đêm.

Việc điều chỉnh từ gốc, tập trung vào việc bồi bổ tạng phủ và lưu thông khí huyết chính là chìa khóa để lấy lại giấc ngủ tự nhiên một cách bền vững nhất.

Hướng xử trí an toàn để cải thiện giấc ngủ ngay tại nhà

Để cải thiện tình trạng này, các bạn cần có một chiến lược cụ thể, đi từ những hành động nhỏ nhất hằng ngày đến việc xây dựng nền tảng sức khỏe lâu dài.

Hành động ngay hôm nay: Giảm tải cho hệ thần kinh

Điều đầu tiên cần làm là ngắt các kích thích khiến não bộ phải thức tỉnh:

• Rời xa màn hình xanh: Trước khi ngủ ít nhất 30-60 phút, hãy bỏ điện thoại và máy tính qua một bên. Ánh sáng xanh là kẻ thù số một làm ức chế hormone gây ngủ tự nhiên của cơ thể.
• Làm mát không gian ngủ: Một căn phòng thoáng đãng, nhiệt độ hơi mát một chút sẽ giúp cơ thể dễ dàng đi vào trạng thái nghỉ ngơi hơn.
• Thư giãn cơ bắp: Bạn có thể áp dụng bài tập thở bụng nhẹ nhàng hoặc ngâm chân bằng nước ấm trước khi đi ngủ để giúp máu huyết lưu thông xuống dưới, giảm áp lực cho vùng đầu.

Duy trì trong 7 – 14 ngày: Thiết lập lại đồng hồ sinh học

Cơ thể chúng ta rất thích sự đều đặn. Việc tạo ra một thói quen cố định sẽ giúp bộ não hiểu rằng đã đến giờ cần tắt máy:

• Cố định giờ thức – ngủ: Dù là ngày nghỉ hay ngày đi làm, hãy cố gắng đi ngủ và thức dậy vào một khung giờ nhất định.
• Kiểm soát giấc ngủ trưa: Chỉ nên chợp mắt khoảng 20-30 phút vào buổi trưa. Ngủ trưa quá lâu sẽ khiến bạn “thừa năng lượng” vào buổi tối, dẫn đến khó ngủ.
• Hạn chế chất kích thích sau 2 giờ chiều: Trà, cà phê hay thuốc lá nên được hạn chế tối đa vào buổi chiều tối để tránh làm thần kinh bị hưng phấn quá mức.

Nuôi dưỡng nền tảng lâu dài: Ăn – Ngủ – Vận động – Tinh thần

Để không còn bị mất ngủ ghé thăm thường xuyên, người trẻ cần chú trọng đến việc nuôi dưỡng cơ thể từ bên trong:

• Chế độ ăn “an tâm”: Bổ sung các loại thực phẩm có tính chất an thần nhẹ nhàng như hạt sen, tâm sen, táo đỏ, long nhãn hay các loại rau màu xanh đậm.
• Vận động vừa sức: Tập luyện thể thao thường xuyên giúp giải phóng stress, nhưng hãy nhớ tránh tập nặng trước giờ ngủ 2 tiếng.
• Cân bằng cảm xúc: Học cách quản lý công việc và cảm xúc thông qua thiền định, đọc sách hoặc chia sẻ khó khăn với người thân để tránh tích tụ lo âu.

Lưu ý: Các mẹo dân gian như uống trà tâm sen hay ngâm chân chỉ mang tính chất hỗ trợ cho những trường hợp nhẹ. Hiệu quả có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và mức độ mất ngủ của mỗi người.

Khi nào bạn nên tìm đến sự giúp đỡ của chuyên gia?

Chúng tôi luôn khuyến khích bà con và các bạn trẻ tự điều chỉnh lối sống trước. Tuy nhiên, nếu gặp phải những tình trạng sau đây, việc thăm khám sớm là điều cần thiết để bảo vệ sức khỏe:

1. Tình trạng mất ngủ kéo dài liên tục trên 3 tuần dù đã áp dụng nhiều biện pháp điều chỉnh.
2. Thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm và không thể ngủ lại được, gây mệt mỏi rã rời vào sáng hôm sau.
3. Mất ngủ kèm theo các triệu chứng lo âu trầm trọng, sụt cân nhanh hoặc suy giảm trí nhớ rõ rệt.
4. Bạn phải phụ thuộc vào các loại thuốc ngủ mới có thể chợp mắt được.

Việc thăm khám tại các cơ sở Y học cổ truyền uy tín sẽ giúp bạn xác định rõ mình đang gặp vấn đề ở tạng phủ nào, từ đó có hướng chăm sóc cá nhân hóa phù hợp nhất với thể trạng riêng biệt của mình.

Lời khuyên từ Đỗ Minh Đường

Giấc ngủ chính là món quà quý giá nhất mà bạn có thể tặng cho chính mình sau một ngày dài làm việc. Đừng để những lo toan của tuổi trẻ đánh cắp đi sự bình yên mỗi đêm. Hãy nhớ rằng, mỗi cơ địa là một bản thể duy nhất, không có một công thức chung nào tuyệt đối cho tất cả mọi người.

Tại phòng khám Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn trên hành trình phục hồi sức khỏe tự nhiên. Nếu bạn đang gặp khó khăn về giấc ngủ và muốn được tư vấn kỹ hơn về cách chăm sóc cơ thể theo đúng thể trạng của mình, đừng ngần ngại chia sẻ với chúng tôi.

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị chuyên môn. Để có kết quả tốt nhất, bạn nên được bác sĩ thăm khám trực tiếp để đưa ra lời khuyên chính xác nhất cho tình trạng sức khỏe của mình.

Bà con và các bạn nếu cần hỗ trợ thêm thông tin hoặc muốn được tư vấn cách chăm sóc giấc ngủ phù hợp với cơ địa cá nhân, hãy để lại thông tin hoặc câu hỏi tại đây, đội ngũ chuyên gia của Đỗ Minh Đường sẽ liên hệ hỗ trợ sớm nhất.