Giảm cân bị mất ngủ và 3 nguyên nhân tạng phủ gây suy nhược cơ thể

Nhiều bà con khi bước vào hành trình lấy lại vóc dáng thường chỉ chú trọng đến con số trên bàn cân mà vô tình quên mất giấc ngủ, để rồi rơi vào tình cảnh cân nặng chưa giảm được bao nhiêu đã thấy cơ thể suy nhược, đêm nằm trằn trọc không yên. Tại phòng khám Đỗ Minh Đường (ĐMĐ), chúng tôi thấu hiểu rằng giảm cân bị mất ngủ không chỉ là sự mệt mỏi nhất thời, mà còn là lời cầu cứu của cơ thể khi các tạng phủ bị mất cân bằng trầm trọng.

Giảm cân bị mất ngủ – Góc nhìn từ căn nguyên tạng phủ

Trong quan niệm của Y học cổ truyền (YHCT), giấc ngủ được điều phối bởi sự cân bằng giữa âm và dương, giữa khí và huyết. Khi bà con thực hiện các chế độ giảm cân quá khắc nghiệt như nhịn ăn cực đoan hoặc tập luyện quá sức, vô tình chúng ta đang làm “lung lay” nền tảng sức khỏe bên trong.

Phòng khám ĐMĐ lý giải tình trạng này qua các cơ chế sau:

• Tâm tỳ lưỡng hư: Chế độ ăn kiêng thiếu chất khiến nguồn dinh dưỡng nuôi cơ thể (huyết) bị suy giảm. Tỳ không sinh được huyết, dẫn đến Tâm không có đủ máu để an định thần trí, gây nên tình trạng khó ngủ, ngủ hay mơ.
• Can khí uất kết: Áp lực về việc phải giảm cân nhanh chóng khiến tinh thần bà con luôn căng thẳng. Trong Đông y, sự lo âu này làm Can khí bị uất lại, hóa hỏa và “đốt cháy” tân dịch, khiến đêm về người nóng bừng, bồn chồn khó vào giấc.
• Thận tinh suy hao: Tập luyện cường độ cao khi cơ thể đang thiếu hụt năng lượng sẽ rút tỉa vào phần “tinh” của Thận. Khi Thận thủy không đủ để khắc chế Tâm hỏa, sự mất cân bằng âm dương này chính là thủ phạm khiến bà con tỉnh giấc giữa đêm.

Ví dụ đời thường: Hãy tưởng tượng cơ thể bà con như một chiếc đèn dầu. Giảm cân quá đà giống như việc chúng ta vừa rút bớt dầu (dinh dưỡng) lại vừa vặn bấc đèn lên thật cao (tập luyện quá sức). Khi dầu cạn mà lửa vẫn cố cháy, chiếc đèn sẽ bị nóng ran và rung rinh, không thể ổn định được – đó chính là lúc cơn mất ngủ ập đến.

Dấu hiệu nhận biết cơ thể đang “quá tải” khi giảm cân

Không chỉ đơn thuần là việc khó ngủ, bà con nên lưu ý những biểu hiện đi kèm sau đây để nhận biết tình trạng sức khỏe của mình:

• Người mệt mỏi, uể oải vào ban ngày nhưng đêm đến lại tỉnh táo lạ thường hoặc buồn ngủ nhưng không ngủ được.
• Hay bị hụt hơi, tim đập nhanh (đánh trống ngực) khi nằm xuống.
• Da dẻ khô sạm, sắc mặt nhợt nhạt, hay bị chóng mặt khi thay đổi tư thế.
• Dễ cáu gắt, khó tập trung vào công việc, trí nhớ giảm sút rõ rệt.

Bà con cần phân biệt rõ mất ngủ do thói quen (như uống trà, cà phê muộn) với mất ngủ do cơ thể suy nhược khi giảm cân. Mất ngủ do suy nhược thường đi kèm với cảm giác yếu sức, chân tay run hoặc ra mồ hôi trộm về đêm.

Hướng xử trí an toàn để vừa giảm cân vừa ngủ ngon

Tại ĐMĐ, chúng tôi luôn hướng bà con tới việc “giảm cân thuận tự nhiên”, tức là điều chỉnh để cơ thể khỏe từ bên trong rồi mới đẹp ra bên ngoài. Để cải thiện giấc ngủ, bà con có thể thực hiện theo lộ trình sau:

1. Thay đổi ngay trong hôm nay để giảm kích thích

Đầu tiên, bà con cần dừng ngay việc nhịn ăn hoàn toàn vào bữa tối. Một chút tinh bột chuyển hóa chậm (như khoai lang, gạo lứt) kết hợp với các loại rau xanh sẽ giúp ổn định đường huyết, tạo điều kiện cho não bộ tiết ra hoạt chất gây buồn ngủ tự nhiên.

Bên cạnh đó, hãy hạn chế tập luyện nặng sau 20h tối. Thay vì chạy bộ hay tập gym cường độ cao, bà con nên chuyển sang các động tác giãn cơ nhẹ nhàng để đưa cơ thể về trạng thái thư giãn.

2. Duy trì thói quen nền tảng trong 7 – 14 ngày

Để nuôi lại phần huyết và an thần, bà con có thể bổ sung các loại thảo dược thực phẩm phổ thông vào thực đơn hàng ngày:

• Trà hạt sen, tâm sen: Giúp thanh tâm, an thần, hỗ trợ giấc ngủ rất tốt cho người đang bị nóng trong do giảm cân.
• Long nhãn, đại táo: Đây là những vị thuốc quý giúp bổ huyết, kiện tỳ, cực kỳ phù hợp cho chị em phụ nữ giảm cân bị xanh xao, mất ngủ.
• Ngâm chân nước ấm: Trước khi ngủ 20 phút, bà con nên ngâm chân với nước ấm pha chút muối và gừng. Việc này giúp dẫn hỏa quy nguyên, lưu thông khí huyết xuống phía dưới, giúp đầu óc thanh thản hơn.

3. Nuôi dưỡng nền tảng sức khỏe lâu dài

Giảm cân là một quá trình bền bỉ, không nên nôn nóng. Hãy lắng nghe cơ thể để điều chỉnh chế độ ăn và tập luyện sao cho mức năng lượng nạp vào và tiêu hao cân bằng một cách từ từ. Một tinh thần thoải mái, không áp lực về cân nặng chính là “liều thuốc” quý nhất để có một giấc ngủ sâu.

Khi nào bà con nên tìm đến sự tư vấn từ chuyên gia?

Dù các biện pháp tại nhà có thể hỗ trợ, nhưng trong một số trường hợp, tình trạng mất ngủ đã ăn sâu vào gốc bệnh, bà con không nên chủ quan. Hãy đi thăm khám sớm nếu thấy:

• Mất ngủ trắng đêm liên tục trong vòng 1 tuần hoặc mất ngủ kéo dài trên 1 tháng.
• Cơ thể sụt cân quá nhanh đi kèm với biểu hiện kiệt sức, ngất xỉu.
• Tâm trạng rơi vào trạng thái trầm uất, lo âu quá độ không thể tự kiểm soát.
• Xuất hiện các cơn đau tức ngực hoặc khó thở về đêm.

Phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi luôn quan niệm rằng: “Thân có khỏe thì tâm mới an”. Việc điều chỉnh giấc ngủ khi giảm cân cần dựa trên sự thấu hiểu về cơ địa và thể trạng riêng biệt của mỗi người. Không có một công thức chung cho tất cả, vì vậy việc tìm ra căn nguyên thực sự của tình trạng mất ngủ là vô cùng quan trọng để có hướng chăm sóc đúng đắn.

*Lưu ý: Các thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo. Hiệu quả của các mẹo dân gian và phương pháp chăm sóc tại nhà có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và tình trạng sức khỏe thực tế của mỗi người.

Nếu bà con đang gặp khó khăn trong giấc ngủ khi đang thực hiện chế độ giảm cân và mong muốn có một hướng đi phù hợp nhất với thể trạng của mình, đừng ngần ngại để lại thông tin hoặc liên hệ với chúng tôi để được các chuyên gia Nam y tư vấn chi tiết hơn.