4 biểu hiện viêm khớp liên mấu và 3 bước xử lý an toàn tại nhà

Bà con thân mến, cảm giác đau mỏi thắt lưng âm ỉ mỗi khi cúi người hay cơn đau nhói dọc cột sống khi vừa thức dậy có thể không đơn thuần là do tuổi tác hay làm việc quá sức. Nhiều người trong chúng ta vẫn thường chủ quan, cho rằng chỉ cần nghỉ ngơi là khỏi, nhưng thực tế đó có thể là tiếng cầu cứu từ tình trạng viêm khớp liên mấu cột sống – một “thủ phạm” thầm lặng đang bào mòn sự dẻo dai của cơ thể.

Viêm khớp liên mấu cột sống dưới góc nhìn của Nam y

Trong y học hiện đại, khớp liên mấu được hiểu là các khớp nhỏ kết nối các đốt sống với nhau, giúp cột sống cử động linh hoạt. Khi các khớp này bị viêm hoặc thoái hóa, chúng gây ra những cơn đau cục bộ rất khó chịu. Tuy nhiên, với góc nhìn của Y học cổ truyền (YHCT), chúng tôi không chỉ nhìn vào sự tổn thương tại khớp mà nhìn vào sự vận hành tổng thể của cơ thể.

Phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi thường ví cột sống như một “trục xương sống” của ngôi nhà. Để ngôi nhà đứng vững, không chỉ cần gạch đá (xương) mà cần cả hệ thống dây chằng, cơ bắp và quan trọng nhất là nguồn dinh dưỡng nuôi dưỡng (khí huyết) phải lưu thông đều đặn. Khi tạng Thận hư suy (Thận chủ cốt tủy) kết hợp với các yếu tố bên ngoài như Phong – Hàn – Thấp xâm nhập, hoặc do khí huyết ứ trệ lâu ngày, các khớp liên mấu sẽ dần bị khô, viêm và yếu đi.

Ví dụ dễ hiểu: Bạn hãy tưởng tượng các khớp liên mấu cột sống giống như những chiếc bản lề cửa. Nếu bản lề không được tra dầu mỡ thường xuyên (khí huyết kém) lại gặp thời tiết ẩm thấp, rỉ sét (phong hàn thấp), thì khi đóng mở cửa sẽ phát ra tiếng kêu và bị kẹt. Cột sống của chúng ta cũng vậy, khi “dầu mỡ” bên trong cạn kiệt, các đốt sống sẽ cọ xát vào nhau gây viêm và đau.

Những dấu hiệu điển hình bà con cần lưu tâm

Tình trạng viêm khớp liên mấu thường bị nhầm lẫn với đau lưng thông thường hoặc thoát vị đĩa đệm. Để nhận diện đúng, anh em và bà con có thể chú ý một số biểu hiện sau:

• Đau tăng khi vận động: Cơn đau thường rõ rệt nhất khi bà con thực hiện các động tác ngửa người ra sau, xoay người hoặc nghiêng người sang hai bên.
• Cứng khớp buổi sáng: Cảm giác cột sống thắt lưng bị cứng đờ sau một đêm ngủ dậy, phải mất một khoảng thời gian xoa bóp hoặc đi lại mới thấy dễ chịu hơn.
• Đau tại chỗ: Khác với thoát vị thường đau lan xuống chân, viêm khớp liên mấu thường gây đau khu trú tại vùng cột sống bị ảnh hưởng, đôi khi đau lan sang vùng mông hoặc đùi nhưng hiếm khi quá đầu gối.
• Giảm đau khi cúi về phía trước: Khi cúi người, các khớp liên mấu được mở rộng ra, làm giảm áp lực nên người bệnh thường thấy dễ chịu hơn ở tư thế này.

Sự khác biệt cần phân biệt để tránh hiểu lầm

Chúng tôi gặp không ít trường hợp bà con cứ thấy đau lưng là nghĩ ngay đến thoát vị đĩa đệm rồi lo lắng quá mức. Thực tế, viêm khớp liên mấu và thoát vị đĩa đệm có những điểm khác biệt căn bản:

• Thoát vị đĩa đệm: Đau thường kèm theo tê bì, teo cơ và đau dọc theo đường đi của dây thần kinh tọa xuống tận bàn chân.
• Viêm khớp liên mấu: Đau chủ yếu do áp lực lên mặt khớp, không gây tê bì nhiều và cơn đau thường thuyên giảm khi ngồi nghỉ hoặc cúi người.

Hướng xử trí an toàn tại nhà cho người bệnh

Khi mới chớm có những cơn đau khó chịu, thay vì lo lắng, bà con có thể áp dụng lộ trình chăm sóc cá nhân hóa theo từng giai đoạn như sau:

1. Thay đổi ngay để giảm tải cho cột sống

• Điều chỉnh tư thế ngủ: Nên nằm nghiêng và đặt một chiếc gối nhỏ giữa hai đầu gối, hoặc nằm ngửa và kê gối dưới khoeo chân để làm phẳng cột sống lưng, giảm áp lực lên các diện khớp.
• Hạn chế mang vác nặng: Tuyệt đối không nhấc vật nặng ở tư thế cúi lưng. Nếu cần nhấc vật gì đó, hãy hạ thấp đầu gối, giữ lưng thẳng rồi mới từ từ đứng lên.
• Chườm ấm: Sử dụng túi chườm ấm hoặc muối rang gừng chườm nhẹ lên vùng đau khoảng 15-20 phút mỗi tối để giúp giãn cơ và lưu thông khí huyết.

2. Duy trì thói quen trong 7 – 14 ngày

• Tập các bài kéo giãn nhẹ nhàng: Bà con có thể thực hiện tư thế “ôm gối sát ngực” khi nằm trên giường để kéo mở diện khớp liên mấu, giúp giảm áp lực tức thì.
• Bổ sung thực phẩm tính ấm: Trong bữa ăn nên thêm gừng, tỏi, nghệ hoặc các loại rau xanh đậm để hỗ trợ giảm tình trạng viêm tự nhiên từ bên trong.

3. Nuôi dưỡng nền tảng lâu dài

• Vận động đúng cách: Đi bộ nhẹ nhàng trên nền phẳng hoặc bơi lội là những môn thể thao cực kỳ tốt cho người bị bệnh lý cột sống.
• Giữ ấm cơ thể: Tránh để quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào vùng lưng, đặc biệt là khi trời lạnh hoặc khi ngủ về đêm để tránh hàn tà xâm nhập vào kinh lạc.
• Giữ tinh thần thoải mái: Stress và căng thẳng thần kinh có thể làm tăng cảm giác đau và khiến cơ bắp co cứng hơn.

Khi nào bà con cần đi thăm khám sớm?

Dù các mẹo chăm sóc tại nhà có thể giúp giảm nhẹ triệu chứng, nhưng Đỗ Minh Đường chúng tôi khuyên bà con không nên chủ quan nếu thấy các dấu hiệu sau:

• Cơn đau kéo dài trên 2 tuần mà không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi.
• Đau mức độ nặng, ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt hàng ngày.
• Có biểu hiện tê bì lan xuống mông hoặc chân kèm theo cảm giác yếu sức cơ.
• Đau kèm theo sốt hoặc sút cân không rõ nguyên nhân.

Mỗi người có một cơ địa và tình trạng bệnh lý khác nhau, không có một công thức chung nào hoàn hảo cho tất cả mọi người. Việc hiểu đúng bản chất của bệnh và có hướng xử lý kịp thời ngay từ giai đoạn sớm sẽ giúp bà con bảo vệ được cột sống dẻo dai, tránh những biến chứng không đáng có về sau.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Hiệu quả cải thiện sẽ phụ thuộc vào cơ địa, thể trạng và mức độ tuân thủ lối sống của từng người.

Nếu bà con đang gặp khó khăn với những cơn đau cột sống và cần một hướng dẫn chăm sóc chuyên sâu, cá nhân hóa theo đúng tình trạng của mình, đừng ngần ngại để lại câu hỏi hoặc thông tin bên dưới để được các bác sĩ tại Phòng khám Đỗ Minh Đường hỗ trợ tư vấn tận tâm.