3 giai đoạn viêm khớp vai đông cứng và cách nới lỏng khớp tại nhà

Nhiều bà con khi thấy khớp vai đau nhức, giơ tay không nổi, cứ nghĩ chỉ là trái gió trở trời thông thường mà không biết rằng mình đang đối mặt với viêm khớp vai thể đông cứng. Tình trạng này nếu không hiểu đúng bản chất để chăm sóc kịp thời sẽ khiến cánh tay ngày càng bó chặt, gây cản trở rất lớn đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống hàng ngày.

Viêm khớp vai thể đông cứng là gì dưới góc nhìn Nam y?

Viêm khớp vai thể đông cứng (hay còn gọi là viêm quanh khớp vai thể đông đặc) là tình trạng các tổ chức phần mềm quanh khớp vai bị viêm, dẫn đến bao khớp dày lên, co rút và “dính” chặt lấy chỏm xương cánh tay. Trong y học cổ truyền, chứng bệnh này thường được xếp vào phạm vi chứng “Kiên tý” hoặc “Kiên ngưng”.

Để bà con dễ hình dung, hãy tưởng tượng khớp vai của chúng ta giống như một chiếc bản lề cửa được bôi trơn đều đặn. Khi bị viêm thể đông cứng, chiếc bản lề này bị rỉ sét và bám đầy keo dính. Thay vì xoay chuyển trơn tru, nó bị khựng lại, càng cố mở thì càng đau và cuối cùng là cứng ngắc không thể cử động được. Nam y giải thích hiện tượng này dựa trên các yếu tố cốt lõi sau:

• Ngoại tà xâm nhập: Khi cơ thể suy yếu, các yếu tố Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (ẩm) thừa cơ xâm nhập vào kinh lạc vùng vai, làm khí huyết ứ trệ, không lưu thông được dẫn đến đau và cứng khớp.
• Khí huyết ứ trệ: “Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông” – Khí huyết lưu thông thì không đau, đau là do không thông. Tại vùng vai, khi máu huyết không nuôi dưỡng được gân cơ, lâu ngày sẽ gây nên tình trạng co rút, xơ cứng.
• Can thận hư tổn: Theo thuyết tạng phủ, Can chủ cân (gân), Thận chủ cốt (xương). Ở người lớn tuổi hoặc người có thể trạng kém, chức năng Can Thận suy giảm khiến gân xương không được nuôi dưỡng đầy đủ, dễ dẫn đến thoái hóa và viêm nhiễm.

Dấu hiệu nhận biết và các giai đoạn tiến triển của bệnh

Bệnh viêm khớp vai thể đông cứng thường tiến triển âm thầm qua các giai đoạn khác nhau. Bà con cần chú ý để nhận diện đúng tình trạng của mình, tránh nhầm lẫn với các cơn đau vai gáy thông thường:

1. Giai đoạn đóng băng (Đau tăng dần)

Đây là giai đoạn khởi đầu, thường kéo dài từ 2 đến 9 tháng. Bà con sẽ cảm thấy những cơn đau xuất hiện ở vùng vai, đau nhiều hơn về đêm hoặc khi thời tiết thay đổi. Lúc này, tầm vận động của vai bắt đầu bị hạn chế nhẹ, việc đưa tay ra sau lưng hoặc chải đầu bắt đầu thấy khó khăn.

2. Giai đoạn đông cứng (Cứng khớp chiếm ưu thế)

Giai đoạn này có thể kéo dài từ 4 đến 12 tháng. Lúc này, cơn đau có thể giảm nhẹ đi một chút nhưng tình trạng cứng khớp lại trở nên nghiêm trọng. Cánh tay gần như bị “khóa” lại, bà con không thể giơ tay cao quá đầu hoặc dang rộng tay. Mọi cử động đột ngột đều có thể gây ra cơn đau nhói dữ dội.

3. Giai đoạn tan băng (Phục hồi dần)

Khớp vai bắt đầu có dấu hiệu nới lỏng và tầm vận động cải thiện từ từ. Tuy nhiên, quá trình này diễn ra rất chậm, có khi mất từ 6 tháng đến 2 năm. Nếu không có sự can thiệp và tập luyện đúng cách, khớp vai khó có thể phục hồi lại 100% trạng thái ban đầu.

Lưu ý phân biệt: Nhiều bà con hay nhầm viêm khớp vai thể đông cứng với đau vai gáy do thoát vị đĩa đệm cổ. Đau vai gáy thường kèm theo tê bì lan xuống tay, trong khi viêm khớp vai đông cứng chủ yếu đau khu trú tại khớp và hạn chế vận động rõ rệt tại khớp vai đó.

Hướng dẫn chăm sóc và xử trí an toàn tại nhà cho bà con

Tùy theo từng giai đoạn và cơ địa mỗi người, việc chăm sóc cần có sự linh hoạt. Dưới đây là những hướng dẫn cơ bản mang tính chất đồng hành giúp bà con cải thiện tình trạng tại nhà:

Nhóm việc cần làm ngay để giảm áp lực cho khớp vai

• Giữ ấm vùng vai: Tránh để gió lạnh, hơi điều hòa thổi trực tiếp vào vai. Khi ngủ nên quàng khăn mỏng hoặc mặc áo kín cổ để tránh hàn tà xâm nhập sâu hơn.
• Nghỉ ngơi hợp lý: Tránh các động tác mang vác nặng, kéo lê đồ vật bằng tay đau. Tuy nhiên, không nên bất động hoàn toàn vì sẽ khiến khớp càng nhanh đông cứng.
• Sử dụng nhiệt đúng cách: Bà con có thể dùng túi chườm ấm (khoảng 40-50 độ) đặt lên vùng vai đau khoảng 15-20 phút mỗi tối để giúp giãn cơ và tăng cường lưu thông máu.

Xây dựng thói quen nền tảng trong 2 tuần đầu

Sau khi cơn đau cấp tính dịu bớt, bà con nên bắt đầu thực hiện các bài tập vận động nhẹ nhàng để “mở” khớp:

1. Bài tập con lắc: Đứng khom người, tay lành bám vào cạnh bàn làm điểm tựa, tay đau thả lỏng xuôi xuống. Đu đưa tay đau nhẹ nhàng theo vòng tròn hoặc theo chiều trước sau, trái phải để nới lỏng bao khớp.
2. Bài tập bò tường: Đứng đối diện tường, dùng các ngón tay của bên vai đau “bò” dần lên cao trên mặt tường đến mức chịu đựng được, sau đó giữ lại vài giây rồi hạ xuống.
3. Điều chỉnh tư thế ngủ: Tránh nằm nghiêng đè lên vai đau. Nên nằm ngửa và kê một chiếc gối mỏng dưới cánh tay đau để giảm áp lực lên bao khớp vai.

Nuôi dưỡng nền tảng sức khỏe lâu dài

YHCT quan niệm “nhân cường tật nhược”, sức khỏe tổng thể tốt thì bệnh tật mới nhanh lui. Bà con cần chú ý:

• Chế độ dinh dưỡng: Tăng cường các thực phẩm giàu canxi và collagen tự nhiên từ xương hầm, rau xanh đậm, các loại hạt. Hạn chế đồ ăn quá chua, quá mặn hoặc các chất kích thích vì chúng dễ làm nặng thêm tình trạng viêm.
• Giữ tinh thần lạc quan: Sự lo lắng, stress quá mức có thể làm cơ bắp căng cứng hơn. Hãy dành thời gian thư giãn, tập hít thở sâu để khí huyết điều hòa.
• Vận động toàn thân: Đi bộ nhẹ nhàng hoặc tập dưỡng sinh giúp lưu thông khí huyết toàn cơ thể, hỗ trợ cho quá trình hồi phục tại chỗ của khớp vai.

Khi nào bà con cần đi thăm khám sớm?

Mặc dù việc chăm sóc tại nhà rất quan trọng, nhưng bà con tuyệt đối không nên chủ quan nếu thấy xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Cơn đau kéo dài liên tục trên 2 tuần mà không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi.
• Đau dữ dội khiến bà con mất ngủ trắng đêm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh thần.
• Vùng khớp vai có dấu hiệu sưng nóng, đỏ hoặc sốt nhẹ (cần loại trừ viêm khớp nhiễm khuẩn).
• Cánh tay bên đau có dấu hiệu teo cơ, yếu sức rõ rệt so với bên còn lại.

Tại Phòng khám Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn thấu hiểu nỗi khổ của bà con khi cánh tay – “cần câu cơm” của mình bị bó buộc. Tuy nhiên, việc hồi phục viêm khớp vai thể đông cứng cần một lộ trình bài bản, cá nhân hóa dựa trên thể trạng và mức độ đông cứng của từng người. Không có một phương pháp nào là duy nhất đúng cho tất cả mọi người.

Thông báo miễn trừ trách nhiệm: Nội dung bài viết mang tính chất chia sẻ kiến thức y học cổ truyền và hướng dẫn chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ tại nhà có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và mức độ bệnh của mỗi người. Thông tin này không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chỉ định chuyên môn từ bác sĩ.

Nếu bà con đang gặp khó khăn với khớp vai đông cứng và mong muốn được tư vấn một hướng chăm sóc phù hợp nhất với thể trạng riêng của mình, đừng ngần ngại để lại thông tin hoặc đặt câu hỏi ngay dưới đây để đội ngũ chuyên gia của chúng tôi hỗ trợ kịp thời.