Bé 9 tuổi bị mất ngủ và 3 nguyên nhân cốt lõi bà con nên biết

Nhìn con nhỏ mới 9 tuổi đầu đã trằn trọc hàng đêm, đôi mắt thâm quầng vì thiếu ngủ khiến lòng làm cha làm mẹ nào chẳng xót xa như đứt từng khúc ruột. Đừng quá lo lắng bà con ạ, đa phần tình trạng này có thể cải thiện tốt nếu chúng ta hiểu đúng căn nguyên để điều chỉnh từ gốc rễ, giúp con tìm lại giấc ngủ ngon tự nhiên.

Bé 9 tuổi bị mất ngủ – Tín hiệu từ cơ thể con đang cần được thấu hiểu

Ở độ tuổi lên 9, cơ thể trẻ đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ về cả thể chất lẫn tâm sinh lý. Giấc ngủ lúc này không chỉ đơn thuần là nghỉ ngơi, mà còn là thời gian để não bộ xử lý thông tin và cơ thể tiết ra hormone tăng trưởng. Khi con bị mất ngủ, trằn trọc, đó thường là một “tín hiệu” cho thấy sự mất cân bằng bên trong mà bà con cần lưu ý.

Theo góc nhìn của y học cổ truyền (YHCT), giấc ngủ được điều phối bởi sự cân bằng giữa âm và dương, huyết và khí. Khi phần “âm” không đủ để bao bọc phần “dương”, hoặc khi tâm thần bị xao động, trẻ sẽ rất khó đi vào giấc ngủ hoặc ngủ không sâu giấc. Thay vì vội vã lo sợ về các bệnh lý nguy hiểm, chúng ta hãy cùng phân tích xem đâu là những nguyên nhân phổ biến nhất khiến con rơi vào tình trạng này.

Nguyên nhân khiến trẻ trằn trọc dưới góc nhìn Nam y

Trong Nam y, chúng tôi thường quan niệm “thân cường thì bệnh nhược”. Với các bé 9 tuổi, có một số nguyên nhân chính thường dẫn đến việc rối loạn giấc ngủ như sau:

• Tâm tỳ lưỡng hư: Đây là tình trạng thường gặp ở những trẻ ăn uống kém, hay lo âu chuyện học hành. Khi hệ tiêu hóa (tỳ) yếu, việc chuyển hóa thức ăn thành huyết dịch bị đình trệ, dẫn đến tâm không được nuôi dưỡng đầy đủ, gây ra tình trạng ngủ chập chờn, hay giật mình.
• Can khí uất kết: Trẻ nhỏ ngày nay đôi khi chịu áp lực vô hình từ việc học tập hoặc những thay đổi tâm lý tuổi lên 9. Điều này khiến khí không lưu thông tốt (uất lại ở tạng can), làm con hay gắt gỏng, bứt rứt và khó ngủ vào ban đêm.
• Thực tích (Tích trệ đồ ăn): Dân gian ta có câu “vị bất hòa thì ngọa bất an”. Nếu con ăn quá no vào buổi tối hoặc ăn nhiều đồ khó tiêu, thức ăn tích trệ lại trong dạ dày sẽ tạo ra nhiệt, khiến trẻ nóng nảy, bụng ấm ách dẫn đến mất ngủ.

Bà con cứ hình dung, cơ thể con như một bộ máy đang vận hành. Nếu nhiên liệu (huyết) thiếu hoặc các bánh răng (tạng phủ) bị kẹt, máy sẽ kêu và rung lắc, không thể “tắt máy” nghỉ ngơi êm ái được.

Dấu hiệu đi kèm thường thấy ở bé 9 tuổi khi mất ngủ

Bên cạnh việc khó đi vào giấc ngủ, bà con nên quan sát thêm các biểu hiện đi kèm để có cái nhìn tổng quan nhất về tình hình của con:

• Con thường xuyên trằn trọc, xoay người liên tục trên giường trước khi ngủ được.
• Dễ giật mình tỉnh giấc giữa đêm và rất khó để ngủ lại.
• Ban ngày con có biểu hiện lờ đờ, kém tập trung, hay ngáp vặt hoặc dễ cáu gắt vô cớ.
• Một số bé có thể bị ra mồ hôi trộm (đổ mồ hôi nhiều ở đầu, lưng dù trời không nóng).
• Hơi thở có mùi hoặc bụng hay bị đầy trướng (thường liên quan đến việc tích trệ đồ ăn).

Bà con cần lưu ý, đôi khi các dấu hiệu này dễ bị nhầm lẫn với tình trạng thiếu vi chất (như canxi, kẽm, magie) hoặc đơn thuần là do con đang trong kỳ thi căng thẳng. Việc phân biệt rõ sẽ giúp chúng ta có hướng chăm sóc phù hợp nhất.

Hướng xử trí an toàn tại nhà cho con giấc ngủ ngon

Để giúp con cải thiện giấc ngủ một cách tự nhiên và bền vững, Đỗ Minh Đường gợi ý bà con thực hiện theo lộ trình 3 lớp chăm sóc như sau:

1. Làm ngay hôm nay: Giảm kích thích thần kinh

• Tắt thiết bị điện tử: Tuyệt đối không cho con dùng điện thoại, ipad hay xem tivi ít nhất 1 tiếng trước khi đi ngủ. Ánh sáng xanh từ các thiết bị này là “kẻ thù” số một phá hủy hormone giấc ngủ của con.
• Tạo không gian ngủ lý tưởng: Phòng ngủ của con cần thoáng mát, yên tĩnh và ánh sáng dịu nhẹ. Bà con có thể cho con mặc quần áo cotton thấm hút mồ hôi tốt để con cảm thấy thoải mái nhất.
• Tránh ăn quá muộn: Bữa tối nên kết thúc trước giờ đi ngủ ít nhất 2-3 tiếng và hạn chế đồ chiên rán, nước ngọt có gas vào buổi tối.

2. Duy trì trong 7-14 ngày: Thiết lập nhịp sinh học

• Ngâm chân bằng nước ấm: Trước khi ngủ khoảng 20 phút, bà con có thể cho con ngâm chân bằng nước ấm pha chút muối hạt và gừng. Việc này giúp dẫn huyết xuống dưới, làm ấm kinh mạch và thư giãn thần kinh rất tốt.
• Cố định giờ đi ngủ: Kể cả ngày nghỉ, bà con cũng nên nhắc con đi ngủ và thức dậy đúng giờ để tạo thành một “chiếc đồng hồ sinh học” ổn định cho cơ thể.
• Vận động nhẹ nhàng: Khuyến khích con tham gia các hoạt động ngoài trời vào buổi chiều như đi bộ, đạp xe để giải phóng năng lượng dư thừa.

3. Nuôi dưỡng nền tảng lâu dài: Cân bằng tạng phủ

• Chế độ ăn bổ huyết, an thần: Bổ sung vào thực đơn các món ăn có tính bình, hỗ trợ giấc ngủ như hạt sen, long nhãn, đậu đen, rau nhót… giúp nuôi dưỡng tâm tỳ.
• Kết nối cảm xúc: Dành thời gian trò chuyện, lắng nghe những chuyện ở trường lớp của con để giải tỏa các uất ức về tâm lý, giúp con có tâm thế thoải mái trước khi ngủ.
• Tư duy cá nhân hóa: Mỗi đứa trẻ là một thực thể riêng biệt với cơ địa khác nhau. Có bé mất ngủ do nhiệt, có bé do hư hàn. Vì vậy, việc quan sát tỉ mỉ để điều chỉnh lối sống sao cho “vừa vặn” với con là điều quan trọng nhất.

Khi nào bà con cần đưa con đi thăm khám sớm?

Mặc dù mất ngủ ở trẻ 9 tuổi đa phần có thể cải thiện bằng cách điều chỉnh sinh hoạt, nhưng trong một số trường hợp, bà con không nên chủ quan. Hãy đưa con đi gặp chuyên gia khi thấy các dấu hiệu sau:

• Tình trạng mất ngủ kéo dài trên 1 tháng dù đã áp dụng nhiều biện pháp chăm sóc tại nhà.
• Con có biểu hiện lo âu quá mức, hoảng loạn hoặc gặp ác mộng thường xuyên.
• Mất ngủ kèm theo sụt cân, xanh xao hoặc chậm phát triển thể chất so với bạn bè đồng trang lứa.
• Con có những cơn ngừng thở ngắn hoặc ngáy to, thở bằng miệng khi ngủ.

Việc thăm khám sớm sẽ giúp xác định chính xác thể trạng của con (ví dụ con thuộc thể tâm tỳ hư hay can uất hóa hỏa), từ đó có hướng điều chỉnh chuyên sâu và an toàn hơn cho sự phát triển của trẻ.

Mất ngủ ở trẻ nhỏ không chỉ là chuyện của một đêm, mà là câu chuyện của cả một quá trình trưởng thành. Hy vọng với những chia sẻ trên, bà con đã có cái nhìn thấu đáo hơn để cùng con vượt qua giai đoạn này một cách nhẹ nhàng nhất.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên nghiệp. Hiệu quả của các biện pháp chăm sóc tại nhà có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và thể trạng thực tế của mỗi bé. Nếu bà con đang băn khoăn về tình trạng của con, hãy liên hệ trực tiếp với Phòng khám Đỗ Minh Đường để chúng tôi có thể hỗ trợ tư vấn hướng chăm sóc phù hợp nhất cho từng cháu.

Nếu bà con có bất kỳ thắc mắc nào về sức khỏe của con trẻ, đừng ngần ngại để lại câu hỏi hoặc thông tin tại form bên dưới, các chuyên gia của chúng tôi luôn sẵn lòng đồng hành cùng gia đình mình.