9+ nguyên nhân đau họng buồn nôn và cách xử lý an toàn tại nhà

Nhiều bà con khi gặp tình trạng đau họng kèm theo cảm giác buồn nôn thường chỉ nghĩ đơn giản là do thời tiết thay đổi hoặc ăn uống không điều độ mà chủ quan bỏ qua. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của y học cổ truyền, đây không chỉ là sự khó chịu nhất thời mà còn là tín hiệu cho thấy sự mất cân bằng giữa các tạng phủ, đặc biệt là sự giao thoa bất ổn giữa hệ hô hấp và hệ tiêu hóa cần được quan tâm đúng mực.

Để giúp bà con hiểu rõ hơn về tình trạng này, phòng khám Đỗ Minh Đường (ĐMĐ) xin chia sẻ những kiến thức tổng quan nhất về các bệnh lý tiềm ẩn, dấu hiệu nhận biết cũng như cách chăm sóc sức khỏe an toàn tại nhà khi gặp phải hiện tượng đau họng buồn nôn.

Nhận diện triệu chứng đau họng buồn nôn thường gặp

Đau họng buồn nôn thực chất là một tổ hợp triệu chứng. Bà con sẽ cảm thấy vùng niêm mạc họng đau rát, sưng tấy, mỗi khi nuốt nước bọt hay ăn uống đều thấy vướng víu. Đi kèm với đó là cảm giác dạ dày co thắt, muốn đẩy thức ăn hoặc dịch vị lên trên (buồn nôn) nhưng không phải lúc nào cũng nôn thực sự.

Tùy vào cơ địa và nguyên nhân gốc rễ, mỗi người sẽ có những biểu hiện đi kèm khác nhau. Bà con cần lưu ý các dấu hiệu sau:

• Đau rát, ngứa ngáy cổ họng: Cảm giác như có vật cản hoặc bị kim châm, đau tăng lên khi nuốt.
• Sốt hoặc ớn lạnh: Đây là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi có sự tấn công của vi khuẩn, virus (ngoại tà).
• Cơ thể mệt mỏi: Người uể oải, tay chân không có lực, sắc mặt kém tươi nhuận.
• Ho khan hoặc ho có đờm: Dịch đờm ứ trệ tại họng không chỉ gây ho mà còn kích thích phản xạ buồn nôn.
• Ợ hơi, chướng bụng: Dấu hiệu cho thấy hệ tiêu hóa (tỳ vị) đang gặp trục trặc, khí bị đẩy ngược lên trên.

Đau họng buồn nôn là dấu hiệu của bệnh gì?

Trong y học, đau họng buồn nôn không đơn thuần là một bệnh mà là triệu chứng của nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau. Chúng tôi thường chia làm hai nhóm nguyên nhân chính để bà con dễ theo dõi:

1. Nhóm bệnh lý về đường hô hấp và tiêu hóa

Họng là cửa ngõ của cả đường ăn và đường thở, nên khi khu vực này “biểu tình”, bà con nên kiểm tra xem mình có đang mắc phải các bệnh lý sau không:

• Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Axit dạ dày trào ngược lên thực quản, tràn vào vùng họng gây bỏng rát niêm mạc họng và kích thích dây thần kinh gây buồn nôn. Bà con thường kèm theo ợ chua, nóng rát vùng thượng vị.
• Viêm họng, viêm amidan: Khi các tổ chức này bị sưng viêm, dịch mủ và vi khuẩn ứ đọng gây kích ứng họng cực độ, dẫn đến phản xạ nôn ói, đặc biệt là vào buổi sáng khi vừa ngủ dậy.
• Viêm xoang, viêm mũi: Dịch nhầy từ các xoang chảy xuống thành sau họng (chảy dịch sau mũi) khiến họng luôn trong tình trạng ẩm ướt, khó chịu, dễ gây buồn nôn khi bà con cố khạc nhổ đờm.
• Cảm cúm và nhiễm siêu vi: Virus tấn công làm cơ thể suy nhược, viêm nhiễm toàn bộ đường hô hấp trên dẫn đến đau họng, nhức mỏi và nôn nao trong người.
• Bệnh lý về phổi (Viêm phổi, hen suyễn): Những cơn ho kéo dài trong hen suyễn hoặc viêm phổi gây áp lực lớn lên vùng cổ họng và cơ hoành, dẫn đến cảm giác muốn nôn.

2. Các tác động từ lối sống và tâm lý

Đôi khi, đau họng buồn nôn không đến từ vi khuẩn hay virus mà do chính thói quen hàng ngày của chúng ta:

• Căng thẳng, áp lực kéo dài: Stress khiến hệ thống thần kinh thực vật bị rối loạn, làm tăng tiết axit dạ dày gây trào ngược và tạo cảm giác “nghẹn họng” giả tạo.
• Tác dụng phụ của thuốc Tây: Một số loại thuốc kháng sinh, giảm đau khi dùng lúc đói hoặc dùng kéo dài có thể làm hại niêm mạc dạ dày, gây buồn nôn và khô rát cổ họng.
• Chế độ ăn uống thiếu khoa học: Thói quen ăn quá cay, uống nhiều đá lạnh hoặc sử dụng rượu bia, thuốc lá thường xuyên khiến niêm mạc họng bị tổn thương mãn tính.

[Image of the human digestive and respiratory systems showing the connection at the throat]

Tình trạng này có thực sự nguy hiểm không?

Thực tế, nếu đau họng buồn nôn chỉ xuất hiện vài ngày rồi hết khi bà con nghỉ ngơi, điều chỉnh ăn uống thì không đáng ngại. Tuy nhiên, bà con không được chủ quan nếu thấy các dấu hiệu “báo động” sau:

Nếu đau họng kèm buồn nôn kéo dài trên 2 tuần không thuyên giảm, hoặc đi kèm sốt cao dai dẳng, khó nuốt, sụt cân nhanh, ho ra máu… bà con cần đến ngay các cơ sở y tế để thăm khám chuyên sâu. Đây có thể là dấu hiệu của các biến chứng nặng như viêm loét thực quản, Barrett thực quản hoặc các khối u vùng vòm họng.

Các phương pháp chẩn đoán chuyên khoa

Để xác định chính xác “thủ phạm” gây ra tình trạng này, các bác sĩ thường thực hiện các bước kiểm tra bài bản:

• Thăm khám lâm sàng: Tìm hiểu bệnh sử, quan sát vùng họng và hạch cổ.
• Nội soi tai mũi họng: Sử dụng ống nội soi để nhìn rõ tình trạng sưng tấy, mủ hoặc các tổn thương ở niêm mạc.
• Nội soi dạ dày: Nếu nghi ngờ trào ngược, bác sĩ sẽ kiểm tra thực quản và dạ dày để tìm vết loét.
• Xét nghiệm bổ trợ: Xét nghiệm máu tìm dấu hiệu nhiễm trùng hoặc chụp X-quang phổi nếu có triệu chứng hô hấp nặng.

Hướng xử lý và chăm sóc an toàn tại nhà

Bên cạnh việc tuân thủ các chỉ định của bác sĩ chuyên khoa như dùng thuốc kháng sinh, thuốc giảm axit hay thuốc chống viêm, bà con có thể kết hợp các biện pháp hỗ trợ tại nhà để làm dịu cơn đau nhanh chóng:

1. Tận dụng thảo dược quanh nhà

Các nguyên liệu tự nhiên có tính kháng khuẩn, làm ấm rất tốt cho vùng họng:

• Trà gừng mật ong: Gừng có tính ấm, giúp giảm nôn và kháng viêm. Bà con dùng vài lát gừng tươi hãm nước sôi, thêm chút mật ong nhâm nhi khi còn ấm.
• Súc miệng nước muối: Giúp sát khuẩn vùng họng, làm loãng dịch đờm. Bà con nên dùng nước muối sinh lý hoặc pha nước muối ấm loãng súc miệng 3 lần mỗi ngày.
• Chanh đào ngâm: Một thìa nhỏ mật ong chanh giúp làm dịu cổ họng đang đau rát rất hiệu quả.

2. Thay đổi lối sống và chế độ ăn uống

Đây là yếu tố “then chốt” để ngăn ngừa bệnh tái phát lâu dài:

• Ăn đồ mềm, dễ tiêu: Ưu tiên cháo, súp, các loại rau củ hầm chín để họng không phải co bóp nhiều và dạ dày dễ hấp thụ.
• Chia nhỏ bữa ăn: Không nên ăn quá no trong một bữa, đặc biệt là không nằm ngay sau khi ăn để tránh axit trào ngược lên họng.
• Uống đủ nước ấm: Nước giúp giữ ẩm niêm mạc họng, hỗ trợ cơ thể thải độc tốt hơn.
• Giữ ấm vùng cổ: Đặc biệt là khi thời tiết giao mùa hoặc khi nằm ngủ trong phòng điều hòa.
• Tránh xa chất kích thích: Tuyệt đối hạn chế thuốc lá, rượu bia và các món ăn quá cay nồng, nhiều dầu mỡ.

Lời khuyên từ Đỗ Minh Đường để phòng ngừa từ sớm

Để “cửa ngõ” họng luôn khỏe mạnh và tỳ vị bình hòa, bà con nên xây dựng cho mình một nếp sống lành mạnh:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng để hạn chế vi khuẩn xâm nhập đường hô hấp.
• Tăng cường thực phẩm giàu Vitamin C để nâng cao sức đề kháng tự nhiên của cơ thể.
• Dành thời gian tập thể dục nhẹ nhàng (như đi bộ, yoga) để khí huyết lưu thông, giúp các tạng phủ hoạt động trơn tru.
• Giữ tâm lý thoải mái, tránh thức khuya gây áp lực cho hệ tiêu hóa và thần kinh.

Đau họng buồn nôn tuy không phải lúc nào cũng là bệnh hiểm nghèo nhưng lại gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống và sinh hoạt hàng ngày. Hy vọng những chia sẻ trên đây đã giúp bà con có cái nhìn thấu đáo hơn về tình trạng sức khỏe của mình. Hãy luôn lắng nghe cơ thể và chăm sóc bản thân đúng cách ngay từ những dấu hiệu nhỏ nhất!

Lưu ý: Các mẹo dân gian và hướng dẫn chăm sóc tại nhà chỉ mang tính chất tham khảo cho các trường hợp nhẹ. Bà con cần thận trọng, nếu cơ địa dị ứng với mật ong, gừng hoặc đang mắc các bệnh lý nền nghiêm trọng, hãy tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi áp dụng.

Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn lòng đồng hành cùng bà con trong hành trình chăm sóc sức khỏe bằng Nam y bền vững. Nếu bà con còn bất kỳ băn khoăn nào về tình trạng đau họng buồn nôn, đừng ngần ngại tìm hiểu kỹ hơn để có hướng xử lý kịp thời.