Thoát vị đĩa đệm L5-S1: 5 dấu hiệu, 3 nguyên nhân và cách phục hồi

L5 – S1 vốn được coi là “bản lề” quan trọng nhất của cột sống, giúp bà con mình cúi ngửa, xoay người linh hoạt trong mọi sinh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên, cũng chính vì phải gánh vác áp lực lớn nhất của cơ thể mà vị trí này rất dễ bị tổn thương, dẫn đến tình trạng thoát vị đĩa đệm gây đau nhức dai dẳng, tê bì chân tay, thậm chí là đe dọa khả năng vận động nếu không được chăm sóc đúng cách.

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng L5 – S1 là gì?

Trong cấu trúc cột sống, L5 là đốt sống thắt lưng cuối cùng và S1 là đốt sống đầu tiên của xương cùng. Đĩa đệm nằm giữa hai đốt sống này đóng vai trò như một “lớp đệm” đàn hồi, giúp giảm xóc và phân tán lực khi chúng ta vận động.

Thoát vị đĩa đệm L5 – S1 xảy ra khi bao xơ bên ngoài đĩa đệm bị rách hoặc nứt, khiến nhân nhầy bên trong thoát ra ngoài. Khối nhân nhầy này thường chèn ép trực tiếp vào ống sống hoặc các rễ thần kinh xung quanh, gây ra những cơn đau nhức đặc thù từ vùng thắt lưng lan xuống tận bàn chân.

Dấu hiệu nhận biết sớm thoát vị đĩa đệm L5 – S1 cho bà con

Bà con cần đặc biệt lưu tâm nếu cơ thể xuất hiện những biểu hiện bất thường dưới đây, bởi đây có thể là tiếng cầu cứu từ đoạn cột sống “bản lề” L5 – S1:

• Đau thắt lưng cục bộ: Những cơn đau thường xuất hiện ở vùng thấp nhất của lưng, đau tăng khi bà con cúi người, bê vác vật nặng hoặc thậm chí chỉ là ho, hắt hơi mạnh.
• Đau lan xuống chân (đau dây thần kinh tọa): Đây là dấu hiệu điển hình nhất. Cơn đau không chỉ dừng lại ở lưng mà bắt đầu chạy dọc xuống mông, đùi, bắp chân và có thể lan tới các ngón chân.
• Tê bì và châm chích: Cảm giác như có kiến bò hoặc bị kim châm ở vùng chân, bàn chân, khiến việc di chuyển trở nên khó khăn, thiếu cảm giác thật.
• Yếu cơ: Chân bên bị thoát vị có thể yếu hơn bình thường, bà con sẽ thấy khó khăn khi kiễng gót hoặc đứng bằng mũi chân.
• Hạn chế vận động: Các động tác đơn giản như cúi xuống buộc dây giày hay xoay người cũng trở nên khó khăn và đau đớn.

Nguyên nhân vì sao đoạn L5 – S1 lại dễ bị thoát vị?

Theo kinh nghiệm đồng hành cùng nhiều bà con tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi nhận thấy có 3 nhóm nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này:

1. Quy luật lão hóa tự nhiên

Theo thời gian, đĩa đệm bị mất nước và trở nên xơ cứng, không còn độ đàn hồi tốt như trước. Quá trình này khiến bao xơ dễ bị giòn rách dù chỉ chịu một tác động nhỏ, đây là lý do vì sao người cao tuổi thường chiếm tỷ lệ mắc bệnh cao.

2. Sai tư thế trong sinh hoạt và lao động

Đây là nguyên nhân rất phổ biến ở những người trẻ tuổi hoặc người trong độ tuổi lao động. Việc bê vác vật nặng sai cách (cúi lưng thay vì gập gối), ngồi làm việc quá lâu ở một tư thế hoặc các chấn thương đột ngột khi chơi thể thao, tai nạn đều có thể khiến đĩa đệm L5 – S1 bị “văng” ra khỏi vị trí.

3. Yếu tố cơ địa và bệnh lý nền

Những người có tiền sử bị thoái hóa cột sống, gai đôi hoặc cong vẹo cột sống bẩm sinh sẽ có cấu trúc xương khớp yếu hơn, khiến đĩa đệm chịu áp lực không đều và dễ dẫn đến thoát vị.

Biến chứng nguy hiểm nếu chủ quan không xử lý kịp thời

Nhiều bà con thường có tâm lý “đau thì chịu, khi nào không đi được mới khám”, điều này cực kỳ nguy hiểm. Thoát vị đĩa đệm L5 – S1 nếu để lâu có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng:

• Teo cơ: Do dây thần kinh bị chèn ép lâu ngày không thể truyền tín hiệu nuôi dưỡng cơ bắp, khiến chân bị nhỏ lại, yếu dần.
• Hội chứng chùm đuôi ngựa: Gây rối loạn kiểm soát đại tiểu tiện, mất cảm giác vùng yên ngựa, đây là tình trạng cấp cứu cần can thiệp ngay lập tức.
• Nguy cơ tàn phế: Trong trường hợp nặng nhất, người bệnh có thể mất hoàn toàn khả năng vận động đôi chân, phải phụ thuộc vào xe lăn hoặc người chăm sóc.

Hướng dẫn chăm sóc và hỗ trợ phục hồi tại nhà

Bên cạnh việc tuân thủ các chỉ dẫn chuyên môn, việc thay đổi lối sống và thực hiện các bài tập bổ trợ đóng vai trò then chốt giúp bà con cải thiện tình trạng bệnh:

Bài tập kéo giãn nhẹ nhàng

Bà con có thể áp dụng tư thế nằm sấp, dùng hai khuỷu tay chống xuống sàn để nâng phần thân trên lên cao (tư thế nhân sư). Giữ tư thế này trong khoảng 30 giây kết hợp hít thở sâu để giúp giảm áp lực cho đoạn cột sống thắt lưng. Lưu ý: Chỉ thực hiện khi không cảm thấy đau chói.

Điều chỉnh thói quen hằng ngày

• Khi cần nhấc vật nặng từ dưới đất lên, hãy gập đầu gối và giữ lưng thẳng, tuyệt đối không cúi lưng để nhấc.
• Không nên ngồi một chỗ quá 45 phút, hãy đứng dậy đi lại nhẹ nhàng để cột sống được thư giãn.
• Lựa chọn đệm có độ cứng vừa phải, không nên nằm đệm quá lún sẽ khiến cột sống bị võng, gây đau nhiều hơn.

Lời khuyên từ Đỗ Minh Đường: Thoát vị đĩa đệm là một hành trình cần sự kiên trì. Mỗi người có một cơ địa và tình trạng thoát vị khác nhau, do đó không có một công thức chung cho tất cả mọi người. Khi thấy các dấu hiệu đau lan xuống chân hoặc tê bì, bà con nên tìm đến các chuyên gia xương khớp để được thăm khám và có hướng dẫn phù hợp nhất với bản thân.

Hy vọng những chia sẻ trên đây đã giúp bà con hiểu rõ hơn về tình trạng thoát vị đĩa đệm L5 – S1. Việc hiểu đúng bệnh chính là bước đầu tiên để chúng ta bảo vệ đôi chân và giữ cho cột sống luôn vững vàng.