3 lý do lạm dụng trà an thần gây mất ngủ nặng và 3 lớp bảo vệ tự nhiên

Nhiều bà con khi rơi vào cảnh trằn trọc hàng đêm thường tìm đến các loại trà thảo mộc an thần như một cứu cánh tự nhiên và lành tính. Tuy nhiên, thực tế tại Đỗ Minh Đường chúng tôi đã gặp không ít trường hợp “tiền mất tật mang”, càng uống trà lại càng thức trắng đêm do lạm dụng quá mức hoặc dùng sai cách theo thể trạng của mình.

Vì sao trà an thần lại khiến cơn mất ngủ trở nên trầm trọng hơn?

Trong quan điểm của y học cổ truyền (YHCT), giấc ngủ không đơn thuần là việc nhắm mắt nghỉ ngơi mà là sự chuyển giao nhịp nhàng giữa hai trạng thái Âm và Dương. Khi màn đêm buông xuống, Âm khí làm chủ, đưa cơ thể vào trạng thái tĩnh. Việc lạm dụng trà an thần vô tội vạ giống như việc chúng ta cố tình “cưỡng ép” cơ thể phải tĩnh lại bằng ngoại lực mà quên mất việc điều chỉnh gốc rễ bên trong.

Phòng khám ĐMĐ chúng tôi thường giải thích cho bà con bằng một ví dụ đời thường: Cơ thể giống như một chiếc xe đang bị nóng máy (nội nhiệt), thay vì bảo dưỡng động cơ, bà con lại dội nước đá trực tiếp vào bên ngoài. Lúc đầu xe có thể hạ nhiệt nhanh, nhưng về lâu dài, sự thay đổi đột ngột và liên tục này sẽ làm hỏng hoàn toàn hệ thống vận hành tự nhiên.

Việc sử dụng quá nhiều thảo dược có tính an thần mạnh trong thời gian dài sẽ khiến các tạng phủ bị “nhờn”, làm mất đi khả năng tự cân bằng và điều tiết giấc ngủ tự nhiên. Đặc biệt, nhiều loại trà có tính lợi tiểu, nếu uống sát giờ đi ngủ sẽ khiến bà con phải thức giấc nhiều lần để đi vệ sinh, từ đó làm gián đoạn chu kỳ ngủ và dẫn đến mất ngủ nặng hơn.

Dấu hiệu cho thấy bà con đang lạm dụng trà an thần sai cách

Mỗi cơ địa có một ngưỡng tiếp nhận khác nhau, tuy nhiên nếu anh em, chị em thấy xuất hiện các tín hiệu sau đây, cần xem xét lại thói quen dùng trà của mình ngay lập tức:

• Phải tăng liều lượng: Lúc đầu chỉ cần 1 tách trà nhỏ là ngủ được, nhưng sau một thời gian phải uống đặc hơn, nhiều hơn mới thấy có tác dụng.
• Cảm giác lờ đờ, mệt mỏi sau khi thức dậy: Mặc dù có ngủ được nhưng sáng dậy đầu óc nặng nề, không tỉnh táo, cơ thể uể oải như vừa trải qua một trận ốm.
• Lệ thuộc tâm lý: Cảm thấy lo lắng, bồn chồn và chắc chắn rằng nếu không có trà thì đêm đó sẽ không thể nào chợp mắt được.
• Rối loạn tiêu hóa: Nhiều loại trà thảo dược có tính hàn (lạnh), dùng nhiều khiến tỳ vị hư hàn dẫn đến đau bụng, đầy hơi hoặc đi ngoài phân lỏng.
• Mất ngủ trắng đêm khi dừng trà: Đây là tín hiệu báo động đỏ cho thấy cơ thể đã mất hoàn toàn khả năng tự điều tiết nhịp sinh học.

Góc nhìn Nam y về nguồn cơn của giấc ngủ không trọn vẹn

Tại ĐMĐ, chúng tôi không nhìn nhận mất ngủ là một bệnh lý độc lập, mà đó là tiếng cầu cứu của các tạng phủ khi bị mất cân bằng. Nam y đi sâu vào việc điều chỉnh nền tảng để cơ thể tự phục hồi chức năng nghỉ ngơi tự nhiên. Có 3 trạng thái phổ biến mà bà con thường gặp phải:

“Mất ngủ không chỉ ở cái đầu, mà còn ở cái bụng và dòng máu.”

1. Tâm tỳ lưỡng hư: Thường gặp ở người hay suy nghĩ, lo âu quá mức khiến huyết không đủ nuôi tâm, tỳ không sinh được huyết. Người bệnh thường ăn ngủ kém, hay quên, sắc mặt nhợt nhạt.

2. Can khí uất kết: Phổ biến ở anh em thường xuyên áp lực công việc, chị em trong giai đoạn tiền mãn kinh. Uất ức lâu ngày hóa hỏa, nhiễu loạn tâm thần khiến giấc ngủ trập trùng, hay mơ thấy ác mộng.

3. Thận âm hư: Người thường xuyên thấy nóng trong người, hay ra mồ hôi trộm, đau lưng mỏi gối. Khi thận thủy không đủ để kìm hãm tâm hỏa, ngọn lửa này sẽ bốc lên làm tâm thần bất định, khó vào giấc.

Hướng xử trí an toàn để lấy lại giấc ngủ tự nhiên

Thay vì vội vàng tìm đến một loại “thần dược” nào đó, bà con nên kiên nhẫn điều chỉnh lại thói quen sinh hoạt theo 3 lớp bảo vệ dưới đây mà ĐMĐ gợi ý:

Lớp 1: Làm ngay hôm nay để giảm tải cho hệ thần kinh

• Cắt giảm trà sau 16h chiều: Tuyệt đối không uống các loại trà (kể cả trà thảo mộc) vào buổi tối muộn để tránh áp lực cho thận và bàng quang.
• Tắt thiết bị điện tử: Ánh sáng xanh từ điện thoại là “kẻ thù” của hormone gây ngủ. Hãy thay thế bằng việc đọc một cuốn sách nhẹ nhàng hoặc nghe nhạc không lời.
• Ngâm chân nước ấm: Sử dụng nước ấm khoảng 40 độ C, có thể thêm chút muối hạt để dẫn hỏa quy nguyên, giúp khí huyết lưu thông xuống dưới, làm nhẹ đầu óc.

Lớp 2: Duy trì trong 7-14 ngày để thiết lập lại nhịp sinh học

• Cố định giờ đi ngủ và thức dậy: Kể cả ngày nghỉ, bà con cũng nên tuân thủ khung giờ này để tạo thói quen cho não bộ.
• Tập hít thở sâu: Áp dụng phương pháp thở bụng (hít vào bụng phình ra, thở ra bụng xẹp lại) mỗi tối khoảng 10-15 phút để làm dịu hệ thần kinh giao cảm.
• Vận động nhẹ nhàng: Đi bộ hoặc tập các bài yoga giãn cơ vào buổi chiều giúp cơ thể tiêu hao năng lượng dư thừa, hỗ trợ giấc ngủ sâu hơn.

Lớp 3: Nuôi dưỡng nền tảng lâu dài (Ăn – Ngủ – Tâm thế)

• Dinh dưỡng bổ huyết: Ưu tiên các thực phẩm có màu đỏ hoặc đen như táo đỏ, kỷ tử, đỗ đen, hạt sen trong bữa ăn hàng ngày để nuôi dưỡng tâm tỳ.
• Giữ tâm thế bình thản: Học cách buông bỏ áp lực trước khi bước lên giường. Mọi chuyện của hôm nay hãy để lại sau cánh cửa phòng ngủ.
• Lắng nghe cơ thể: Thay vì ép mình phải ngủ đúng 8 tiếng, hãy chú trọng vào chất lượng giấc ngủ. Một giấc ngủ sâu 5 tiếng vẫn tốt hơn 8 tiếng trằn trọc.

Lời khuyên từ Phòng khám Đỗ Minh Đường

Bà con cần lưu ý rằng, các loại trà thảo dược hay mẹo dân gian chỉ đóng vai trò hỗ trợ ở mức độ nhẹ và phổ thông. Hiệu quả của chúng phụ thuộc rất lớn vào cơ địa, thể trạng và mức độ bệnh lý của mỗi người. Việc tự ý sử dụng lâu dài mà không có sự chỉ dẫn của người có chuyên môn có thể khiến gốc bệnh ngày càng lún sâu.

Nếu tình trạng mất ngủ đã kéo dài trên 1 tháng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, công việc hoặc bà con cảm thấy cơ thể suy nhược rõ rệt, hãy tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám. Việc “định đúng cơ địa, tìm đúng gốc bệnh” là chìa khóa vàng để phục hồi sức khỏe một cách bền vững nhất.

Thông tin trên đây mang tính chất tham khảo, hiệu quả có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và thể trạng của mỗi người. Nếu bà con đang gặp khó khăn về giấc ngủ và muốn được tư vấn hướng chăm sóc phù hợp với tình trạng cụ thể của mình, hãy để lại câu hỏi hoặc thông tin bên dưới, Đỗ Minh Đường luôn sẵn lòng đồng hành cùng bà con.