3 lý do tạng phủ khiến mất ngủ kéo dài và lộ trình phục hồi tự nhiên

Nhiều bà con tâm sự với Đỗ Minh Đường rằng, hễ cứ trằn trọc mất ngủ là lại vội vàng tìm đến các loại thuốc an thần, nhưng càng uống thì giấc ngủ càng mịt mù, cơ thể lại thêm rệu rã. Thực tế, việc lạm dụng “thuốc tiên” mà quên đi cái gốc của tạng phủ chính là sai lầm khiến vòng quẩn quanh không ngủ được này chẳng bao giờ chấm dứt.

Vì sao mất ngủ càng uống nhiều thuốc càng không khỏi?

Trong suốt quá trình đồng hành cùng bà con, chúng tôi nhận thấy một thực trạng chung: Khi mất ngủ, phản xạ tự nhiên của nhiều người là tìm đến những giải pháp có tác dụng ngay tức thì. Tuy nhiên, việc “cưỡng ép” não bộ đi ngủ bằng các hoạt chất hóa học mà không giải quyết được căn nguyên từ bên trong giống như việc bà con cố dập tắt đám cháy bằng cách che mắt mình lại vậy.

Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền (YHCT), giấc ngủ không đơn thuần là một trạng thái nghỉ ngơi của thần kinh, mà là kết quả của sự hòa hợp giữa Âm và Dương, sự đủ đầy của khí huyết và sự ổn định của các tạng phủ. Khi bà con uống thuốc quá nhiều, hệ thống tiêu hóa (tỳ vị) và cơ quan thải độc (gan, thận) phải gồng mình lên để làm việc, vô tình lại gây ra những rối loạn mới. Càng uống, tạng phủ càng suy yếu, khí huyết càng hao tổn, dẫn đến tình trạng “lờn thuốc” hoặc ngủ được nhưng tỉnh dậy mệt mỏi, nặng đầu.

Gốc rễ của giấc ngủ dưới góc nhìn Tạng phủ và Khí huyết

Để bà con dễ hình dung, hãy tưởng tượng cơ thể chúng ta như một chiếc đèn dầu. Ngọn lửa cháy sáng ổn định chính là giấc ngủ ngon. Nếu dầu (huyết) cạn hoặc tim đèn (khí) bị tắc nghẽn, ngọn lửa sẽ chập chờn hoặc vụt tắt. Y học cổ truyền quan niệm mất ngủ thường bắt nguồn từ những bất ổn sau:

• Tâm tỳ lưỡng hư: Tâm chủ về thần minh, Tỳ chủ về vận hóa máu huyết. Khi suy nghĩ quá nhiều, lo âu kéo dài làm hao tổn tâm huyết, tỳ vị không nuôi dưỡng được tâm, khiến thần không có nơi trú ngụ, gây ra khó ngủ, hay quên.
• Can khí uất kết: Gan (Can) là nơi tàng trữ huyết và điều hòa khí. Khi bà con hay bực dọc, căng thẳng, khí bị uất lại không lưu thông được, hỏa bốc lên làm tâm thần bất an, dẫn đến giấc ngủ chập chờn, hay mộng mị.
• Thận âm hư: Thận là gốc của con người. Khi thận âm suy yếu, không kìm hãm được hỏa (tâm hỏa), gây ra tình trạng mất cân bằng Âm – Dương. Đây là lý do nhiều người lớn tuổi thường bị mất ngủ kèm theo nóng trong người, đau lưng, mỏi gối.

Chính vì vậy, nếu chỉ dùng thuốc ức chế thần kinh mà bỏ qua việc bồi bổ tạng phủ, điều hòa khí huyết thì giấc ngủ thu được chỉ là giấc ngủ “giả”, không giúp cơ thể phục hồi năng lượng thực sự.

Dấu hiệu cho thấy cơ thể bạn đang kêu cứu vì mất ngủ kéo dài

Không chỉ dừng lại ở việc khó đi vào giấc ngủ, bà con cần chú ý đến những tín hiệu đi kèm để hiểu rõ tình trạng của mình:

• Thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm và rất khó để ngủ lại.
• Cơ thể mệt mỏi, uể oải, mất tập trung vào ban ngày dù tối trước có chợp mắt được vài tiếng.
• Hay hồi hộp, đánh trống ngực, lo âu vô cớ hoặc dễ cáu gắt.
• Sắc mặt nhợt nhạt hoặc sạm đi, mắt thâm quầng, tiêu hóa kém.

Những tình trạng dễ nhầm lẫn

Bà con cũng cần lưu ý phân biệt mất ngủ do bệnh lý tạng phủ với các vấn đề tạm thời như thay đổi múi giờ, sử dụng chất kích thích (trà, cà phê) quá muộn hoặc do môi trường ngủ quá ồn ào. Nếu đã điều chỉnh môi trường sống mà giấc ngủ vẫn không cải thiện sau 2-4 tuần, đó là lúc cần nhìn nhận lại sức khỏe từ bên trong.

Hướng xử trí an toàn để nuôi dưỡng lại giấc ngủ tự nhiên

Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc, Phòng khám Đỗ Minh Đường khuyến khích bà con thực hiện lộ trình “tự chữa lành” thông qua lối sống và các liệu pháp tự nhiên:

1. Thay đổi ngay trong hôm nay

• Ngắt kết nối thiết bị điện tử: Tạm rời xa điện thoại, tivi ít nhất 1 tiếng trước khi ngủ để tránh ánh sáng xanh kích thích não bộ.
• Tạo không gian ngủ chuẩn: Đảm bảo phòng ngủ tối, thoáng mát và yên tĩnh.

2. Duy trì thói quen trong 7-14 ngày tới

• Ngâm chân nước ấm: Trước khi ngủ 30 phút, bà con có thể ngâm chân với nước muối ấm hoặc các loại thảo dược như gừng, sả. Việc này giúp dẫn hỏa quy nguyên, lưu thông khí huyết xuống phía dưới, giúp đầu óc nhẹ nhàng hơn.
• Thiết lập giờ sinh hoạt cố định: Hãy cố gắng đi ngủ và thức dậy vào một khung giờ cố định để tạo nhịp sinh học cho cơ thể.

3. Nuôi dưỡng nền tảng lâu dài

• Chế độ ăn uống “dưỡng tâm”: Bổ sung các thực phẩm có tính an thần nhẹ như hạt sen, tâm sen, long nhãn, đậu xanh vào thực đơn hàng ngày.
• Vận động nhẹ nhàng: Các bài tập dưỡng sinh, yoga hoặc đi bộ vào buổi chiều giúp khí huyết lưu thông, giải tỏa uất kết ở tạng Can.
• Cân bằng cảm giác: Học cách buông bỏ những lo âu trước khi bước chân lên giường. Hãy coi giấc ngủ là phần thưởng sau một ngày làm việc.

Khi nào bà con nên tìm đến sự tư vấn chuyên môn?

Dù các mẹo tự nhiên rất tốt, nhưng trong một số trường hợp, bà con không nên chủ quan tự xử lý tại nhà nếu thấy các dấu hiệu sau:

• Mất ngủ trắng đêm kéo dài trên 1 tháng.
• Mất ngủ kèm theo suy giảm trí nhớ nghiêm trọng, ảo giác hoặc trầm cảm.
• Đã thử nhiều cách dân gian nhưng không có chuyển biến.
• Cơ thể suy nhược, sụt cân nhanh chóng do thiếu ngủ.

Lúc này, việc thăm khám để xác định chính xác thể trạng (nhiệt hay hàn, thực hay hư) là cực kỳ quan trọng. Y học cổ truyền sẽ giúp bà con điều chỉnh lại sự mất cân bằng của tạng phủ, từ đó khôi phục lại cơ chế ngủ tự nhiên của cơ thể mà không cần lệ thuộc vào các loại thuốc cưỡng chế thần kinh.

Mỗi người có một cơ địa và nguyên nhân gây mất ngủ khác nhau. Những thông tin trên đây mang tính chất tham khảo giúp bà con hiểu đúng về cơ chế giấc ngủ. Để có lộ trình chăm sóc cá nhân hóa, bà con nên trao đổi trực tiếp với chuyên gia.

Nếu bà con đang gặp khó khăn với giấc ngủ và muốn tìm lại những đêm ngon giấc bằng phương pháp Nam y an toàn, hãy để lại thông tin hoặc đặt câu hỏi phía dưới. Đội ngũ y bác sĩ tại Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn sàng lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành cùng bà con trong hành trình tìm lại sức khỏe gốc rễ.