Mất ngủ, chán ăn, sụt cân kéo dài: Nhận diện 3 gốc rễ thường gặp

Nhiều bà con khi gặp tình trạng mất ngủ kéo dài, ăn uống không ngon miệng dẫn đến sụt cân thường cảm thấy vô cùng lo lắng và mệt mỏi. Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi hiểu rằng đây không chỉ là sự trùng hợp mà là những tín hiệu “kêu cứu” từ bên trong cơ thể, đa phần có thể cải thiện tốt nếu chúng ta tìm đúng gốc rễ để điều chỉnh kịp thời.

Mất ngủ, chán ăn, sụt cân – Khi cơ thể đang mất cân bằng hệ thống

Trong quan niệm của Y học cổ truyền (YHCT), cơ thể con người là một chỉnh thể thống nhất, nơi các tạng phủ có mối quan hệ mật thiết với nhau. Tình trạng mất ngủ, chán ăn và sụt cân thường không đến đơn lẻ mà là một chuỗi hệ quả của sự suy yếu tạng phủ, đặc biệt là tạng Tâm, Tỳ và Can

Để bà con dễ hình dung, hãy tưởng tượng cơ thể như một bộ máy vận hành bằng nguồn điện (Khí) và nhiên liệu (Huyết). Khi bộ máy làm việc quá tải hoặc thiếu nhiên liệu, các bộ phận sẽ bắt đầu “trục trặc”:

• Tỳ vị hư yếu: Tỳ chủ về vận hóa đồ ăn thức uống thành dưỡng chất. Khi Tỳ yếu, bà con sẽ cảm thấy chán ăn, ăn không tiêu, từ đó không có đủ nguyên liệu để nuôi cơ thể, dẫn đến sụt cân
• Tâm huyết hao tổn: Khi thiếu hụt dưỡng chất, Tâm (tim) không được nuôi dưỡng đầy đủ dẫn đến tình trạng thần trí không yên, gây ra mất ngủ, ngủ chập chờn hoặc hay mộng mị
• Can khí uất kết: Những lo âu, áp lực trong cuộc sống khiến khí trong người bị ứ trệ, gây cảm giác đầy chướng bụng, khó chịu, làm nặng thêm tình trạng chán ăn và mất ngủ

Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn nhìn nhận vấn đề theo hướng cá nhân hóa.Tùy vào cơ địa mỗi người mà nguyên nhân gốc rễ có thể do nhiệt (nóng trong), hàn (lạnh bụng) hoặc thấp trệ (đình trệ dịch thể) khác nhau.

Những dấu hiệu đi kèm bà con cần lưu ý

Mất ngủ, chán ăn thường đi kèm với những biểu hiện khác giúp nhận diện rõ hơn tình trạng sức khỏe. Tuy nhiên, bà con lưu ý đây chỉ là những tín hiệu tham khảo, không nên tự ý quy chụp bệnh lý:

• Người mệt mỏi, hụt hơi, nói không có sức (thường liên quan đến khí hư).
• Da dẻ xanh xao, nhợt nhạt, hay chóng mặt khi đứng lên ngồi xuống (biểu hiện của huyết kém).
• Miệng đắng, hay cáu gắt hoặc lo âu vô cớ.
• Tiêu hóa kém, đi ngoài phân lỏng hoặc sống phân.
• Đau đầu âm ỉ, trí nhớ giảm sút.

Bà con cũng cần tránh nhầm lẫn tình trạng này với các vấn đề cấp tính do ngộ độc thực phẩm hay thay đổi môi trường sống nhất thời. Nếu tình trạng chỉ diễn ra trong 1-2 ngày do thay đổi múi giờ hoặc ăn đồ lạ thì không quá đáng ngại, nhưng nếu kéo dài trên 2 tuần, đó là lúc cần chú ý đặc biệt.

Hướng xử trí an toàn và khoa học tại nhà

Việc điều chỉnh lại lối sống và chế độ sinh hoạt đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc phục hồi nền tảng sức khỏe. ĐMĐ gợi ý bà con lộ trình chăm sóc theo 3 lớp như sau:

Lớp 1: Làm ngay hôm nay để giảm quá tải

• Tắt thiết bị điện tử: Ngừng sử dụng điện thoại, tivi ít nhất 60 phút trước khi ngủ để não bộ được thư giãn hoàn toàn.
• Ăn đúng giờ: Dù không thấy đói, hãy cố gắng ăn một lượng nhỏ thức ăn mềm, ấm vào các khung giờ cố định để nhắc nhở hệ tiêu hóa làm việc.
• Tắm nước ấm hoặc ngâm chân: Việc này giúp lưu thông khí huyết, làm ấm cơ thể và dễ đi vào giấc ngủ hơn.

Lớp 2: Duy trì trong 7-14 ngày để tạo nền tảng

• Bổ sung thực phẩm “dưỡng tâm an thần”: Ưu tiên các loại hạt như hạt sen, lạc tiên, tâm sen hoặc các món cháo nhẹ nhàng dễ tiêu hóa.
• Tập thở bụng: Dành 10-15 phút mỗi sáng và tối để tập hít thở sâu, giúp ổn định tinh thần và hỗ trợ lưu thông khí.
• Hạn chế chất kích thích: Tuyệt đối tránh cà phê, trà đặc hoặc thuốc lá, đặc biệt là sau 2 giờ chiều.

Lớp 3: Nuôi dưỡng nền tảng lâu dài

• Vận động nhẹ nhàng: Các bài tập như đi bộ, yoga hoặc dưỡng sinh giúp tăng cường trao đổi chất mà không làm cơ thể quá mệt mỏi.
• Cân bằng cảm xúc: Học cách buông bỏ áp lực, tránh suy nghĩ quá nhiều vào ban đêm (tư lự thương tỳ).
• Lắng nghe cơ thể: Điều chỉnh chế độ ăn uống phù hợp với cơ địa nóng hay lạnh của mình để hệ tiêu hóa làm việc hiệu quả nhất.

Sử dụng mẹo dân gian đúng cách

Dân gian thường truyền tai nhau các loại lá như lá vông, lạc tiên hay trà tâm sen để chữa mất ngủ. Những nguyên liệu này có tính vị quy kinh cụ thể, hỗ trợ tốt cho những trường hợp mới mắc hoặc triệu chứng nhẹ:

Lưu ý: Các mẹo dân gian chỉ mang tính chất hỗ trợ. Hiệu quả còn tùy thuộc vào việc bà con có hợp cơ địa hay không. Với những người có bệnh lý nền về tim mạch, huyết áp hoặc phụ nữ có thai cần hết sức thận trọng và tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi dùng.

Khi nào bà con cần đi thăm khám sớm?

Chúng tôi luôn khuyến khích bà con chủ động theo dõi sức khỏe. Tuy nhiên, không nên hù dọa bản thân nhưng cũng không được chủ quan. Hãy tìm đến sự tư vấn chuyên môn khi gặp các dấu hiệu sau:

• Tình trạng mất ngủ trắng đêm kéo dài liên tục trên 1 tuần.
• Sụt cân nhanh (giảm trên 5% trọng lượng cơ thể trong vòng 1 tháng) mà không rõ nguyên nhân.
• Mệt mỏi đến mức không thể thực hiện các công việc sinh hoạt hàng ngày.
• Có kèm theo các triệu chứng bất thường như đau tức ngực, khó thở hoặc nôn ra máu.

Việc thăm khám sớm giúp định đúng cơ địa và thể bệnh, từ đó có hướng điều chỉnh gốc bệnh một cách chính xác nhất.

Lời khuyên từ Đỗ Minh Đường

Mất ngủ, chán ăn, sụt cân là một vòng lặp luẩn quẩn: mất ngủ làm tỳ vị yếu dẫn đến chán ăn, chán ăn làm thiếu chất khiến cơ thể mệt mỏi lại gây mất ngủ. Chìa khóa để thoát ra là sự kiên trì và thấu hiểu cơ thể mình. Không có một phương pháp nào là “thần dược” cho tất cả mọi người, bởi mỗi cá nhân đều có một cơ địa duy nhất.

Thông tin trên đây chỉ mang tính chất tham khảo, hiệu quả có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và thể trạng của mỗi người. Nếu tình trạng kéo dài hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, bà con nên thăm khám để được tư vấn hướng chăm sóc phù hợp.

Nếu bạn muốn được định hướng theo thể trạng cụ thể, Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn sàng hỗ trợ tư vấn và gợi ý cách chăm sóc phù hợp theo từng cơ địa. Đừng ngần ngại để lại câu hỏi hoặc thông tin tại form bên dưới để các chuyên gia của chúng tôi có thể đồng hành cùng bạn.