5 dấu hiệu mất ngủ thể can khí uất và 3 cách xử trí an toàn tại nhà

Nhiều bà con cứ thấy mất ngủ là lo đi mua thuốc an thần, nhưng lại chẳng mấy khi để ý rằng cái gốc của sự trằn trọc đôi khi lại bắt nguồn từ những cơn bực dọc, stress tích tụ lâu ngày. Trong y học cổ truyền, đây chính là tình trạng mất ngủ thể can khí uất – một vấn đề thường gặp ở những người chịu nhiều áp lực, hay suy nghĩ hoặc gặp biến cố tâm lý mà chưa thể giải tỏa được.

Mất ngủ thể can khí uất: Khi “lá gan” phải gánh áp lực thay tâm trí

Trong quan niệm của Nam y, tạng Can (gan) không chỉ đóng vai trò lọc máu mà còn chủ về sơ tiết, tức là điều đạt và khai thông khí cơ trong toàn bộ cơ thể. Khi chúng ta gặp những chuyện không như ý, uất ức kéo dài hoặc áp lực công việc quá lớn, khí tại Can sẽ bị “uất” lại, không lưu thông được. [cite_start]Hệ quả là khí uất này sẽ hóa thành hỏa (nhiệt), bốc lên phía trên quấy nhiễu tâm thần, khiến bà con khó vào giấc, dễ cáu gắt và trằn trọc suốt đêm[cite: 59, 82].

Để bà con dễ hình dung, hãy tưởng tượng khí huyết trong cơ thể giống như dòng nước đang chảy trong ống. Can khí uất giống như một đoạn ống bị tắc nghẽn, làm nước bị dồn nén lại, gây áp lực mạnh lên thành ống và sinh nhiệt tại điểm đó. [cite_start]Khi cái “nhiệt” này bốc lên đầu, nó làm tinh thần chúng ta luôn trong trạng thái “báo động”, dù cơ thể đã mệt rã rời nhưng tâm trí vẫn không thể nghỉ ngơi[cite: 82].

Dấu hiệu nhận biết mất ngủ do uất ức, stress

Mất ngủ thể can khí uất không chỉ đơn thuần là việc thiếu ngủ, mà nó thường đi kèm với một chuỗi các tín hiệu mà cơ thể đang cố gắng “kêu cứu”. Bà con có thể đối chiếu xem mình có đang gặp phải các biểu hiện sau hay không:

• Khó đi vào giấc ngủ, trằn trọc mãi không ngủ được, đặc biệt là khi vừa trải qua một cơn giận hoặc lo lắng.
• Hay nằm mơ, dễ giật mình tỉnh giấc và sau đó rất khó ngủ lại.
• Tinh thần thường xuyên uể oải, hay thở dài, cảm giác ngực sườn bị đầy chướng, tức tối.
• Dễ cáu gắt vô cớ, tính tình thay đổi, hay cảm thấy bồn chồn, lo âu không rõ nguyên nhân.
• Miệng khô, đắng, hay bị ợ hơi hoặc có cảm giác vướng víu ở cổ họng (như có cục đờm vướng mà khạc không ra, nuốt không trôi).

Đặc biệt, ở chị em phụ nữ, tình trạng can khí uất kéo dài còn có thể gây ra rối loạn kinh nguyệt hoặc đau tức ngực trước kỳ kinh. [cite_start]Đây là những biểu hiện cho thấy “dòng chảy” của khí huyết đang bị ách tắc nghiêm trọng cần được quan tâm kịp thời[cite: 84, 85].

Hướng xử trí an toàn tại nhà cho bà con

Mất ngủ thể can khí uất nếu hiểu đúng nguyên nhân thì hoàn toàn có thể cải thiện được thông qua việc điều chỉnh lối sống và giải tỏa tâm lý. [cite_start]Thay vì vội vã tìm đến các loại thuốc cưỡng ép giấc ngủ, Đỗ Minh Đường khuyên bà con nên bắt đầu từ những thay đổi nhỏ nhưng bền vững sau đây[cite: 81, 83]:

Thay đổi thói quen để “giải nhiệt” cho Can khí

• Học cách thả lỏng tâm trí: Trước khi đi ngủ khoảng 1 tiếng, hãy gạt bỏ hoàn toàn công việc và các thiết bị điện tử. Bà con có thể nghe nhạc nhẹ, thiền định hoặc đơn giản là tập hít thở sâu để đưa cơ thể về trạng thái tĩnh lặng.
• Vận động nhẹ nhàng: Các bài tập như yoga, đi bộ chậm vào buổi chiều giúp khí huyết lưu thông, hỗ trợ “tháo khoán” những tắc nghẽn của Can khí rất hiệu quả.
• Ngâm chân với nước ấm: Bà con có thể dùng nước ấm pha chút muối hoặc gừng để ngâm chân trước khi ngủ 20 phút. [cite_start]Việc này giúp dẫn hỏa xuống dưới, làm ấm kinh mạch và thư giãn thần kinh[cite: 86].

Sử dụng các loại thảo dược phổ thông hỗ trợ

Bà con cũng có thể bổ sung các loại trà thảo dược có tính chất sơ can, giải uất, an thần dịu nhẹ trong thực đơn hàng ngày:

• Trà hoa cúc hoặc hoa hồng: Giúp thanh nhiệt, sơ can, làm dịu những cơn bực bội trong lòng.
• Tâm sen hoặc lá vông: Có tác dụng an thần, giúp bà con dễ đi vào giấc ngủ hơn.
• Lạc tiên: Một vị thuốc Nam quý giúp cải thiện tình trạng suy nhược thần kinh và mất ngủ kéo dài.

Lưu ý: Các loại thảo dược này chỉ mang tính chất hỗ trợ và nên dùng với lượng vừa phải. [cite_start]Những người có cơ địa quá hư hàn (hay lạnh bụng, đi ngoài phân lỏng) nên thận trọng khi sử dụng các vị thuốc có tính mát như tâm sen hay hoa cúc[cite: 86].

Khi nào tình trạng mất ngủ cần được thăm khám chuyên sâu?

Mặc dù việc tự điều chỉnh tại nhà có thể mang lại hiệu quả tích cực, nhưng nếu mất ngủ đã trở thành mãn tính, bà con không nên chủ quan. Hãy chủ động tìm đến sự tư vấn của bác sĩ hoặc chuyên gia y học cổ truyền khi gặp các trường hợp sau:

• Mất ngủ kéo dài trên 1 tháng mà không có dấu hiệu cải thiện dù đã thay đổi lối sống.
• Cơ thể suy nhược trầm trọng, sụt cân, trí nhớ giảm sút, không thể tập trung làm việc.
• Xuất hiện các triệu chứng đi kèm như đau đầu dữ dội, đánh trống ngực thường xuyên, hoặc có dấu hiệu trầm cảm, lo âu quá mức.

[cite_start]

• Đã thử nhiều mẹo dân gian nhưng hiệu quả không đáng kể hoặc chỉ ngủ được một vài đêm rồi lại tái phát[cite: 86].

Tại Phòng khám Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn quan niệm rằng mỗi người bệnh là một cá thể riêng biệt với cơ địa và mức độ uất kết khác nhau. [cite_start]Do đó, việc xác định đúng thể bệnh và điều chỉnh dựa trên gốc rễ vấn đề là điều tiên quyết để lấy lại giấc ngủ tự nhiên[cite: 61, 87].

[cite_start]

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, hiệu quả cải thiện giấc ngủ có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và mức độ tình trạng của mỗi người[cite: 67]. [cite_start]Để được tư vấn hướng chăm sóc và cân bằng khí huyết phù hợp nhất với thể trạng cá nhân, bà con đừng ngần ngại để lại thông tin hoặc đặt câu hỏi trực tiếp cho chúng tôi[cite: 68, 69, 72].