6 dấu hiệu mất ngủ thể thận âm hư và 3 cách cải thiện tại nhà

Nhiều bà con khi thấy mình mất ngủ kéo dài, trong người lúc nào cũng bứt rứt, nóng nảy thường chỉ nghĩ đơn giản là do lo âu hay áp lực công việc. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của Nam y, đây thường là tín hiệu “cầu cứu” từ bên trong, đặc biệt là tình trạng mất ngủ thể thận âm hư vốn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của anh chị em trung niên. 

Thế nào là mất ngủ thể thận âm hư?

Trong y học cổ truyền, Thận được coi là “cội nguồn của sự sống”, nơi tàng chứa tinh ba và điều hòa các dòng chảy trong cơ thể. Thận âm đóng vai trò như một nguồn nước mát, có nhiệm vụ nuôi dưỡng, làm dịu và giữ cho ngọn lửa tâm hỏa không bùng phát quá mức.

Mất ngủ thể thận âm hư xảy ra khi nguồn “nước mát” này bị cạn kiệt. Bà con hãy hình dung cơ thể chúng ta giống như một cỗ máy đang vận hành: Thận âm là dầu bôi trơn và nước làm mát, còn Thận dương là nhiên liệu tạo nhiệt. Khi nước làm mát cạn đi, cỗ máy sẽ bị nóng quá mức (gọi là hư nhiệt). Hệ quả là đêm xuống, tâm trí không được xoa dịu, thần trí xao động khiến bà con cứ trằn trọc, ngủ không sâu giấc. 

Dấu hiệu nhận biết đặc trưng ở người mất ngủ do thận âm hư

Mỗi người có một cơ địa khác nhau, tuy nhiên tình trạng mất ngủ do suy yếu thận âm thường đi kèm với những biểu hiện khá đặc thù mà bà con có thể tự quan sát thấy: 

• Khó vào giấc và dễ giật mình: Anh chị em thường nằm trằn trọc rất lâu mới ngủ được, hoặc khi đã ngủ thì giấc ngủ rất nông, chỉ một tiếng động nhỏ cũng khiến tỉnh giấc và sau đó khó ngủ lại.
• Nóng trong người (Cảm giác nóng ở 5 lòng): Đây là dấu hiệu rất điển hình. Bà con hay cảm thấy nóng râm ran ở hai lòng bàn tay, hai lòng bàn chân và vùng ngực (ngũ tâm phiền nhiệt). 
• Đổ mồ hôi trộm (Đạo hãn): Mồ hôi thường vã ra khi đang ngủ, lúc tỉnh dậy thì thấy người ướt dính, khó chịu. 
• Triệu chứng đi kèm: Thường xuyên thấy đau lưng, mỏi gối, ù tai, họng khô nhưng không muốn uống nhiều nước, hoặc tiểu đêm nhiều lần gây gián đoạn giấc ngủ. 
• Tâm trạng bất ổn: Dễ cáu gắt, hay hồi hộp, lo âu không rõ nguyên nhân, cảm giác như có lửa đốt trong lòng. 

Bà con cần lưu ý, các dấu hiệu trên chỉ mang tính chất định hướng. Mất ngủ có thể do nhiều nguyên nhân đan xen như can khí uất hay tỳ vị kém, do đó không nên tự vội vàng khẳng định bệnh khi chưa có sự thăm khám kỹ lưỡng. 

Nguyên nhân khiến thận âm suy yếu gây mất ngủ

Phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi thường nhận thấy gốc rễ của tình trạng này không đến từ ngày một ngày hai, mà là hệ quả của một quá trình dài ứ trệ và hao tổn: 

• Thói quen sinh hoạt chưa khoa học: Thường xuyên thức quá khuya, làm việc quá sức hoặc lao lực trong thời gian dài khiến âm huyết bị tiêu hao, không kịp phục hồi. 
• Chế độ ăn uống mất cân bằng: Sử dụng quá nhiều đồ cay nóng, chất kích thích hoặc thực phẩm chứa nhiều gia vị mạnh làm tích tụ nhiệt trong người, thiêu đốt tân dịch và thận âm.
• Yếu tố tuổi tác: Khi bước sang tuổi trung niên, chức năng tạng phủ bắt đầu suy giảm tự nhiên, “phần nước” trong cơ thể dần ít đi khiến tình trạng hư hỏa vượng lên gây mất ngủ. 
• Căng thẳng tâm lý kéo dài: Những lo toan, suy nghĩ quá mức không chỉ hại tỳ mà còn trực tiếp làm tiêu hao thận tinh, khiến âm dương mất đi sự cân bằng vốn có.

Hướng chăm sóc và ổn định giấc ngủ tại nhà cho bà con

Theo tinh thần Nam y toàn diện, việc cải thiện mất ngủ cần đi từ việc điều chỉnh nền tảng gốc rễ và thói quen hàng ngày. Thay vì quá lo lắng, anh em chị em có thể áp dụng các bước chăm sóc sau: 

1. Thay đổi thói quen – Làm ngay hôm nay

• Giảm tải cho cơ thể: Hãy cố gắng sắp xếp công việc để có thể lên giường trước 22h30. Dù chưa ngủ ngay được, việc nằm thư giãn trong bóng tối cũng giúp thận khí bớt bị tiêu hao. 
• Hạn chế kích thích: Ngưng sử dụng điện thoại, trà đặc hay cà phê ít nhất 3 tiếng trước khi ngủ để tránh làm tâm thần thêm hưng phấn, gây “đánh lừa” cảm giác buồn ngủ của cơ thể.
• Ngâm chân nước ấm: Trước khi ngủ 20 phút, bà con có thể ngâm chân với nước ấm pha một chút muối hoặc gừng. Việc này giúp dẫn hỏa quy nguyên, giúp khí huyết lưu thông xuống dưới, giảm bớt sự bốc hỏa lên đầu.

2. Duy trì chế độ dinh dưỡng “nuôi” thận âm

Ăn uống đúng cách là liều thuốc tự nhiên nhất để bồi bổ tân dịch cho cơ thể. Bà con nên ưu tiên các loại thực phẩm có tính mát, dưỡng âm:

• Thực phẩm nên dùng: Tăng cường các loại đậu đen, mè đen, hạt sen, củ súng, mộc nhĩ đen hoặc các loại rau xanh đậm. Những thực phẩm này vừa giúp nhuận tràng, vừa hỗ trợ bồi bổ phần âm rất tốt.
• Uống đủ nước: Đừng đợi đến khi khát mới uống. Hãy uống nước chia làm nhiều lần trong ngày để duy trì độ ẩm cho các tạng phủ.
• Tránh đồ cay nóng: Các loại gia vị như ớt, tiêu, tỏi hay các món chiên rán nhiều dầu mỡ nên được hạn chế tối đa để tránh làm “cháy” thêm nguồn thận âm vốn đang suy yếu.

3. Vận động và thư giãn tinh thần lâu dài

• Tập luyện nhẹ nhàng: Các bài tập như Yoga, Thái cực quyền hoặc đi bộ chậm vào buổi chiều muộn rất phù hợp với người thận âm hư. Lưu ý không nên tập quá nặng vào buổi tối khiến mồ hôi vã ra nhiều, gây tổn thương âm dịch.
• Học cách thở sâu: Dành 10-15 phút mỗi ngày để tập thở bụng. Hơi thở sâu giúp kết nối tâm và thận, làm dịu hệ thần kinh và giúp tinh thần ổn định hơn trước những căng thẳng.

Kết hợp xoa bóp huyệt đạo hỗ trợ an thần

Bên cạnh thói quen sinh hoạt, bà con có thể kết hợp tự day ấn một số huyệt đạo cơ bản tại nhà để hỗ trợ lưu thông khí huyết, giúp dễ đi vào giấc ngủ hơn:

• Huyệt Dũng Tuyền: Nằm ở lòng bàn chân, chỗ lõm nhất khi bà con co các ngón chân lại. Day nhẹ huyệt này giúp giáng hỏa, rất tốt cho người mất ngủ kèm nóng trong người
• Huyệt Thái Khê: Nằm ở vùng lõm phía sau mắt cá chân trong. Đây là huyệt kinh điển để bồi bổ thận âm, giúp điều hòa nguồn năng lượng từ tạng thận.
• Huyệt An Miên: Vị trí sau tai. Day ấn nhẹ nhàng vùng này trước khi ngủ giúp làm dịu tâm trí, giảm bớt cảm giác bồn chồn.

Lưu ý: Khi thực hiện day ấn, bà con chỉ nên dùng lực vừa phải, cảm thấy hơi tức nhẹ là được. Không thực hiện khi da vùng huyệt đang có vết thương hở hoặc khi đang sốt cao.

Khi nào bà con cần đi thăm khám sớm?

Mặc dù các biện pháp chăm sóc tại nhà có thể giúp cải thiện tình trạng ở mức độ nhẹ, nhưng nếu mất ngủ đã trở thành mãn tính, bà con không nên chủ quan. Đỗ Minh Đường khuyên bà con nên đi thăm khám khi: 

• Mất ngủ kéo dài trên 1 tháng mà không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã điều chỉnh lối sống
• Cơ thể suy nhược rõ rệt, sụt cân, thường xuyên hoa mắt chóng mặt ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt.
• Tình trạng nóng trong, đổ mồ hôi trộm diễn ra nghiêm trọng, gây mệt mỏi mỗi khi thức dậy.
• Mất ngủ kèm theo các bệnh lý nền khác cần được chuyên gia định hướng chăm sóc bài bản.

Lời khuyên từ Phòng khám Đỗ Minh Đường

Mất ngủ thể thận âm hư không phải là vấn đề có thể giải quyết ngay lập tức bằng một vài mẹo nhỏ. Đó là cả một quá trình kiên trì điều chỉnh từ gốc rễ, bồi bổ nền tảng tạng phủ để tìm lại sự cân bằng âm dương trong cơ thể. 

Mỗi người có một cơ địa khác nhau, do đó không có một công thức chung tuyệt đối nào cho tất cả mọi người. Việc hiểu đúng thể trạng của mình là bước đầu tiên và quan trọng nhất để xử lý vấn đề một cách an toàn và bền vững.

Miễn trừ trách nhiệm: Các thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán y khoa. Hiệu quả cải thiện có thể khác nhau tùy vào cơ địa và tình trạng sức khỏe cụ thể của mỗi người.

Nếu bà con đang gặp khó khăn với giấc ngủ hoặc muốn được tư vấn sâu hơn về cách chăm sóc sức khỏe theo hướng Nam y cá nhân hóa, đừng ngần ngại để lại câu hỏi hoặc thông tin ở form bên dưới. Đội ngũ bác sĩ của Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn sàng lắng nghe, đồng hành và hỗ trợ bà con tìm lại những giấc ngủ ngon tự nhiên nhất.