Giải mã mất ngủ trầm trọng và 4 vị trí tạng phủ gây bệnh cần lưu tâm

Bà con thân mến, cảm giác nằm trằn trọc cả đêm, nhìn kim đồng hồ nhích từng chút một trong khi cơ thể mệt mỏi rã rời nhưng tâm trí lại tỉnh táo lạ thường quả thực là một nỗi ám ảnh. Mất ngủ trầm trọng không chỉ đơn thuần là thiếu ngủ, mà nó giống như một “kẻ trộm” âm thầm bào mòn sức khỏe, tinh thần và cả niềm vui sống của chúng ta mỗi ngày.

Mất ngủ trầm trọng dưới góc nhìn của Y học cổ truyền

Trong Đông y, giấc ngủ không tự nhiên mà có, nó là kết quả của sự điều hòa nhịp nhàng giữa các tạng phủ và sự cân bằng âm dương trong cơ thể. Khi bà con rơi vào trạng thái mất ngủ kéo dài, khó vào giấc hoặc ngủ chập chờn, đó là dấu hiệu cho thấy “bộ máy” bên trong đang gặp trục trặc.

Theo quan niệm của chúng tôi, tình trạng mất ngủ thường liên quan mật thiết đến các tạng sau:

• Tâm (Tim): Tâm chủ thần minh. Nếu tâm huyết hư suy hoặc tâm hỏa quá vượng, thần không có nơi trú ngụ, dẫn đến tâm thần bất an, lo âu và khó ngủ.
• Can (Gan): Can tàng hồn. Khi can khí bị uất kết do căng thẳng, lo âu kéo dài hoặc can huyết không đủ để nuôi dưỡng, “hồn” sẽ rời rạc, khiến bà con dễ giật mình, ngủ không sâu giấc.
• Tỳ (Tiêu hóa): Tỳ chủ vận hóa. Nếu tỳ vị yếu, ăn uống kém sẽ không sinh ra đủ huyết để nuôi tâm, gây ra tình trạng khó ngủ kèm theo mệt mỏi, sụt cân.
• Thận: Thận thủy không đủ để kìm hãm tâm hỏa (tình trạng tâm thận bất giao) cũng là nguyên nhân phổ biến gây ra mất ngủ ở người trung niên và cao niên.

Dấu hiệu nhận biết cơ thể đang “kiệt quệ” vì thiếu ngủ

Mất ngủ trầm trọng thường không đến ngay lập tức mà là một quá trình tích tụ. Bà con có thể nhận thấy mình đang gặp nguy hiểm nếu xuất hiện các biểu hiện sau:

• Phải mất hơn 1 tiếng đồng hồ mới có thể đi vào giấc ngủ mặc dù đã rất mệt.
• Thường xuyên thức giấc giữa đêm (thường là khung giờ từ 1-3 giờ sáng) và rất khó để ngủ lại.
• Giấc ngủ mộng mị, hay gặp ác mộng hoặc cảm giác ngủ mà như chưa ngủ.
• Sáng dậy cơ thể nặng nề, đau đầu, giảm khả năng tập trung và dễ cáu gắt vô cớ.
• Sắc mặt nhợt nhạt, quầng thâm mắt sâu, hay hồi hộp, đánh trống ngực.

Vì sao các giải pháp thông thường đôi khi không hiệu quả?

Nhiều anh em, chị em khi bị mất ngủ thường tìm đến các loại viên sủi an thần hoặc thuốc hỗ trợ giấc ngủ nhanh. Tuy nhiên, cách làm này thường chỉ giải quyết được phần “ngọn”, tức là ức chế thần kinh để tạo giấc ngủ cưỡng ép.

Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi quan niệm rằng để lấy lại giấc ngủ tự nhiên, cần phải giải quyết từ phần “gốc”. Đó là việc lập lại sự cân bằng cho các tạng phủ, giúp khí huyết lưu thông, dưỡng tâm an thần. Khi cơ thể khỏe mạnh từ bên trong, giấc ngủ sẽ tự khắc tìm đến một cách nhẹ nhàng và bền vững hơn.

Hướng dẫn tự chăm sóc và cải thiện giấc ngủ tại nhà

Để hỗ trợ quá trình hồi phục giấc ngủ, bà con có thể thực hiện một số thay đổi trong thói quen sinh hoạt và áp dụng các mẹo dưỡng sinh phổ thông sau đây:

1. Thiết lập “giờ giới nghiêm” cho trí não

Hãy tập thói quen đi ngủ và thức dậy vào một khung giờ cố định, kể cả ngày nghỉ. Trước khi ngủ 30 phút, bà con nên tránh xa các thiết bị điện tử. Thay vì đọc tin tức gây lo lắng, hãy thử nghe một bản nhạc nhẹ nhàng hoặc đọc một cuốn sách yêu thích.

2. Liệu pháp ngâm chân trước khi ngủ

Đây là phương pháp đơn giản nhưng rất hiệu quả trong việc dẫn hỏa quy nguyên. Bà con có thể ngâm chân với nước ấm pha chút muối gừng hoặc các loại lá thơm như sả, lá lốt khoảng 15-20 phút trước khi đi ngủ. Việc này giúp thúc đẩy lưu thông máu xuống chi dưới, làm ấm cơ thể và thư giãn hệ thần kinh.

3. Chế độ ăn uống hỗ trợ an thần

Bà con nên bổ sung các thực phẩm có tính chất dưỡng tâm, an thần vào bữa ăn hàng ngày như:

• Hạt sen, tâm sen (dùng với lượng vừa phải).
• Long nhãn, đại táo.
• Hoa thiên lý, lá vông nem hoặc lạc tiên.
• Tránh xa trà đặc, cà phê hoặc các chất kích thích sau 3 giờ chiều.

Cảnh báo an toàn: Đối với các loại thảo dược như tâm sen hay lá vông, bà con chỉ nên sử dụng ở mức độ phổ thông, không nên quá lạm dụng trong thời gian dài nếu chưa hiểu rõ thể trạng của mình. Đặc biệt, người có huyết áp thấp hoặc tiêu hóa kém cần thận trọng khi sử dụng các loại trà có tính hàn cao.

Khi nào bà con cần đi thăm khám sớm?

Mất ngủ không chỉ là chuyện “thiếu ngủ”, nếu tình trạng này kéo dài, nó có thể dẫn đến suy nhược thần kinh, cao huyết áp, thậm chí là trầm cảm. Bà con nên tìm đến các cơ sở y tế hoặc chuyên gia y học cổ truyền khi:

• Tình trạng mất ngủ kéo dài trên 1 tháng và không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã thay đổi lối sống.
• Xuất hiện các triệu chứng kèm theo như đau thắt ngực, khó thở, hoặc trí nhớ giảm sút nghiêm trọng.
• Cảm thấy kiệt sức, tinh thần suy sụp và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng làm việc, sinh hoạt hàng ngày.

Mỗi người có một cơ địa khác nhau, có người mất ngủ do nhiệt, có người lại do hàn, người do tâm huyết hư, người lại do can khí uất. Do đó, việc xác định đúng nguyên nhân gốc rễ là yếu tố quan trọng nhất để lấy lại giấc ngủ ngon.

Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn sàng đồng hành cùng bà con trong việc tìm lại những đêm ngon giấc. Nếu bà con đang gặp khó khăn về giấc ngủ và muốn tìm hiểu hướng chăm sóc phù hợp với thể trạng cá nhân, đừng ngần ngại chia sẻ tình trạng của mình để được hỗ trợ định hướng kịp thời.

*Lưu ý: Thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo. Hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và tình trạng sức khỏe cụ thể của mỗi người.