3 nhóm thực phẩm mát gây mất ngủ cho người hư hàn và cách khắc phục

Nhiều bà con thường truyền tai nhau ăn đồ mát để dễ ngủ, nhưng thực tế có những người càng ăn lại càng thấy trằn trọc, chân tay lạnh ngắt về đêm. Nếu bạn đang rơi vào tình trạng này, rất có thể cơ địa của bạn thuộc thể “hư hàn” – nơi mà những thực phẩm vốn dĩ bổ dưỡng lại trở thành tác nhân gây mất cân bằng âm dương nghiêm trọng.

Vì sao thực phẩm “mát” lại trở thành “kẻ thù” của giấc ngủ người hư hàn?

[cite_start]

Trong quan niệm của y học cổ truyền, giấc ngủ ngon là kết quả của sự cân bằng giữa âm và dương, giữa khí và huyết[cite: 27, 49]. [cite_start]Với những người có cơ địa hư hàn (người thiên về tính lạnh, dương khí yếu), cơ thể giống như một mảnh đất thiếu ánh nắng mặt trời, luôn trong trạng thái tích tụ hàn khí[cite: 52].

[cite_start]

Khi bà con nạp quá nhiều thực phẩm có tính hàn (mát) như rau mồng tơi, mướp đắng, nước dừa hay các loại hải sản vào buổi tối, vô tình chúng ta đang đưa thêm “cái lạnh” vào một hệ thống vốn đã lạnh lẽo[cite: 35]. Điều này dẫn đến các hệ lụy sau:

[cite_start]
• Ngưng trệ khí huyết: Hàn tính làm co rút các mạch máu, khiến huyết dịch lưu thông chậm lại, không đủ nuôi dưỡng tâm thần, gây ra trạng thái bồn chồn[cite: 27, 46].
• Tỳ vị quá tải: Hệ tiêu hóa của người hư hàn vốn dĩ đã yếu. [cite_start]Đồ mát thường khó tiêu hơn đối với thể trạng này, khiến bụng dạ ấm ách, đầy hơi, trực tiếp ngăn cản giấc ngủ sâu[cite: 36, 52].
• Dương khí bị tổn hao: Ban đêm là lúc âm thịnh, dương suy. [cite_start]Việc ăn đồ mát khiến chút ít dương khí còn lại trong cơ thể phải gồng mình lên để chuyển hóa, dẫn đến tình trạng “dương không nhập được vào âm”, khiến bà con thức trắng đêm[cite: 52].

[cite_start]

ĐMĐ luôn nhấn mạnh rằng: Không có thực phẩm nào xấu hoàn toàn, chỉ có thực phẩm không phù hợp với cơ địa tại một thời điểm nhất định[cite: 6, 36].

Nhận diện cơ địa hư hàn – Bạn có nằm trong nhóm này?

Chúng tôi gặp không ít trường hợp chị em phụ nữ hoặc các bác lớn tuổi than phiền dù đã uống đủ các loại trà thảo mộc tâm sen, lá vông vẫn không ngủ được. [cite_start]Qua thăm khám, đa phần họ đều có dấu hiệu của thể hư hàn[cite: 14]. Bà con có thể tự quan sát các biểu hiện sau để hiểu hơn về cơ thể mình:

[cite_start]
• Sợ lạnh, sợ gió, thích uống nước ấm và thích được ủ ấm[cite: 51].

[cite_start]

• Chân tay thường xuyên lạnh, đặc biệt là về đêm hoặc khi trời chuyển mùa[cite: 29].

[cite_start]

• Sắc mặt nhợt nhạt, lưỡi bợt, có thể có vết hằn răng ở rìa lưỡi[cite: 51].

[cite_start]

• Hay bị đầy bụng, tiêu chảy hoặc đi ngoài phân sống sau khi ăn đồ lạ, đồ sống lạnh[cite: 51].

[cite_start]

• Tinh thần mệt mỏi, thiếu sức sống, hay hụt hơi khi nói chuyện[cite: 51].

Ví dụ đời thường: Hãy tưởng tượng cơ thể người hư hàn giống như một chiếc xe cũ giữa trời đông giá rét. Nếu bạn liên tục dội thêm nước đá (thực phẩm mát) vào động cơ, chiếc xe sẽ rất khó để khởi động mượt mà. [cite_start]Ngược lại, một chút hơi ấm từ xăng tốt và máy nóng (thực phẩm ấm) mới giúp xe vận hành ổn định[cite: 27].

Những thực phẩm “mát” bà con cần thận trọng khi mất ngủ

[cite_start]

Dưới đây là nhóm thực phẩm vốn rất tốt cho người nhiệt, nhưng lại là “khắc tinh” với giấc ngủ người hư hàn nếu dùng sai cách[cite: 34]:

1. Nhóm rau củ tính hàn cao

Rau mồng tơi, rau đay, mướp, dưa chuột và đặc biệt là mướp đắng (khổ qua). [cite_start]Những loại này có tính thanh nhiệt mạnh, dễ gây nhuận tràng quá mức và làm lạnh bụng về đêm[cite: 11].

2. Nhóm trái cây ngậm nước và chua

Nước dừa, cam, bưởi, dưa hấu. [cite_start]Việc uống nước dừa hoặc nước cam vào buổi tối dễ gây tiểu đêm và làm hạ thân nhiệt đột ngột, khiến người hư hàn khó đi vào giấc ngủ[cite: 11].

3. Nhóm hải sản

Tôm, cua, ốc là những loại “đại hàn”. [cite_start]Nếu ăn vào bữa tối mà không kèm theo các gia vị ấm nóng như gừng, sả, bà con rất dễ bị đau bụng, lạnh lưng và trằn trọc suốt đêm[cite: 11].

Hướng dẫn chăm sóc và lấy lại giấc ngủ cho người thể hàn

[cite_start]

Thay vì chỉ tập trung vào việc “uống gì để ngủ được”, ĐMĐ khuyến khích bà con điều chỉnh lại lối sống và cách ăn uống dựa trên nguyên tắc bồi bổ dương khí, tán hàn[cite: 28, 52].

Thay đổi ngay hôm nay

[cite_start]
• Ưu tiên thực phẩm tính ấm: Bổ sung gừng, hành, tỏi, tiêu, tía tô vào các món ăn hàng ngày để hỗ trợ tiêu hóa và làm ấm cơ thể[cite: 41].

[cite_start]

• Ăn chín uống sôi: Tuyệt đối tránh các loại gỏi, rau sống, nước đá lạnh, đặc biệt là sau 6 giờ tối[cite: 41].
• Ngâm chân nước ấm: Trước khi đi ngủ 20 phút, hãy ngâm chân với nước ấm pha gừng và muối. [cite_start]Đây là cách cực kỳ hiệu quả để dẫn hỏa quy nguyên, làm ấm đôi bàn chân và thông kinh lạc[cite: 46, 47].

Duy trì thói quen nền tảng (7-14 ngày)

[cite_start]
• Sử dụng trà ấm vào buổi sáng: Một ly trà gừng mật ong ấm vào sáng sớm giúp kích hoạt dương khí, hỗ trợ tỳ vị vận hành tốt hơn suốt cả ngày[cite: 35].

[cite_start]

• Tập luyện nhẹ nhàng: Các bài tập như đi bộ nhanh, Yoga nhẹ nhàng hoặc khí công giúp lưu thông khí huyết, làm nóng cơ thể từ bên trong[cite: 41].

Nuôi dưỡng nền tảng lâu dài

• Giữ ấm vùng bụng và thắt lưng: Đây là nơi trú ngụ của mệnh môn hỏa, nguồn năng lượng của cơ thể. [cite_start]Người hư hàn cần đặc biệt chú ý giữ ấm vùng này khi ngủ[cite: 41].

[cite_start]

• Cân bằng tâm lý: Tránh lo âu quá mức vì “tư thương tỳ” (lo lắng hại tỳ vị), làm tình trạng hư hàn thêm trầm trọng[cite: 41].

Sử dụng huyệt đạo hỗ trợ giấc ngủ cho người lạnh chân tay

[cite_start]

Bên cạnh ăn uống, bà con có thể tự thực hiện xoa bóp một số huyệt đạo để hỗ trợ làm ấm cơ thể và an thần[cite: 44, 46]:

• Huyệt Dũng Tuyền: Nằm ở gan bàn chân. [cite_start]Day ấn huyệt này giúp giáng hỏa, định tâm và đặc biệt tốt cho những người chân tay lạnh dẫn đến mất ngủ[cite: 46].

[cite_start]

• Huyệt Nội Quan: Nằm trên cổ tay, giúp điều hòa khí huyết, giảm cảm giác hồi hộp, lo âu[cite: 46].
• Huyệt Quan Nguyên: Nằm dưới rốn. [cite_start]Thường xuyên xoa ấm vùng này giúp bồi bổ nguyên khí, rất phù hợp với người thể hư hàn[cite: 46].

Lưu ý: Khi thực hiện xoa bóp, bà con nên dùng lực vừa phải, cảm thấy tức nhẹ là được. [cite_start]Không thực hiện khi đang sốt cao hoặc vùng da huyệt đang bị tổn thương[cite: 46, 47].

Khi nào bà con cần đến thăm khám chuyên sâu?

[cite_start]

Mất ngủ do hư hàn thường là một quá trình tích tụ lâu dài của thói quen sinh hoạt và cơ địa bẩm sinh[cite: 53]. [cite_start]Bà con không nên chủ quan hoặc tự ý dùng các loại thuốc an thần mạnh khi thấy các dấu hiệu sau kéo dài[cite: 13, 31]:

[cite_start]
• Mất ngủ liên tục trên 1 tháng, cơ thể suy nhược, sụt cân[cite: 31, 42].

[cite_start]

• Tình trạng chân tay lạnh kèm theo đau lưng, mỏi gối, tiểu đêm quá nhiều lần (trên 3 lần/đêm)[cite: 31, 53].

[cite_start]

• Đã điều chỉnh ăn uống và lối sống nhưng giấc ngủ vẫn không cải thiện[cite: 31, 42].

[cite_start]

• Có các dấu hiệu bất thường khác như khó thở, tức ngực khi nằm[cite: 31].

Mỗi người có một thể trạng riêng biệt, không có một công thức chung nào cho tất cả mọi người. [cite_start]Việc hiểu đúng “cái lạnh” trong cơ thể mình là bước đầu tiên để tìm lại giấc ngủ ngon bền vững[cite: 6, 32].

Thông tin trên đây mang tính chất tham khảo, giúp bà con có thêm kiến thức về chăm sóc sức khỏe tại nhà. [cite_start]Hiệu quả của các phương pháp dưỡng sinh và mẹo dân gian có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và tình trạng sức khỏe cụ thể của mỗi người[cite: 12]. [cite_start]Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, chúng tôi khuyên bà con nên thăm khám trực tiếp để được tư vấn hướng chăm sóc phù hợp nhất[cite: 13].

Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn sàng đồng hành và hỗ trợ giải đáp các thắc mắc về sức khỏe theo thể trạng cá nhân. [cite_start]Nếu bà con cần được tư vấn kỹ hơn về cách chăm sóc cho người thể hư hàn hoặc các vấn đề sức khỏe khác, hãy để lại thông tin hoặc đặt câu hỏi tại form bên dưới để các bác sĩ của chúng tôi hỗ trợ kịp thời[cite: 14, 17, 33].