9 kiến thức quan trọng khi tiêm ngoài màng cứng chữa thoát vị đĩa đệm

Chào bà con, chắc hẳn ai đang khổ sở vì những cơn đau thoát vị đĩa đệm hành hạ cũng đã từng nghe đến giải pháp tiêm ngoài màng cứng để “cứu cánh” khi thuốc uống không còn hiệu quả. Phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi hiểu rằng, khi cơn đau lan xuống tận chân, làm tê bì và cản trở mọi sinh hoạt, bà con thường nôn nóng tìm một phương pháp giảm đau nhanh để sớm quay lại cuộc sống bình thường.

Tiêm ngoài màng cứng là một thủ thuật y khoa hiện đại, xâm lấn tối thiểu, giúp đưa thuốc trực tiếp vào vùng rễ thần kinh bị chèn ép. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về quy trình, những lợi ích thật sự cũng như các rủi ro tiềm ẩn mà mình có thể gặp phải. Để bà con có cái nhìn thấu đáo và an tâm hơn trước khi quyết định can thiệp, Đỗ Minh Đường xin chia sẻ chi tiết về phương pháp này trong bài viết dưới đây.

Tiêm ngoài màng cứng chữa thoát vị đĩa đệm là gì?

Thực tế, tiêm ngoài màng cứng là một lựa chọn phổ biến trong y khoa hiện đại dành cho bệnh nhân bị thoát vị đĩa đệm. Đây là thủ thuật sử dụng một lượng thuốc thích hợp (thường là steroid) tiêm trực tiếp vào khoang ngoài màng cứng – khu vực nằm giữa túi màng cứng bao quanh dây thần kinh và các đốt sống.

Cơ chế hoạt động của phương pháp này khá trực diện: Khi thuốc được đưa vào đúng vùng đau, các hoạt chất (corticosteroid) sẽ giúp loại bỏ các protein gây sưng tấy, từ đó làm dịu tình trạng viêm rễ thần kinh. Theo kinh nghiệm của chúng tôi, phương pháp này phát huy hiệu quả tốt nhất khi bác sĩ xác định chính xác vị trí tổn thương và tiêm trực tiếp vào đó.

Thủ thuật này có thể thực hiện tại nhiều vị trí khác nhau trên cột sống tùy vào điểm thoát vị của bà con, bao gồm: đốt sống cổ, đốt sống ngực, thắt lưng hoặc vùng xương cùng. Trước khi tiến hành, vùng da chỗ tiêm sẽ được làm sạch và gây tê cục bộ, sau đó bác sĩ sử dụng hướng dẫn của tia X (máy C-arm) để đưa kim vào đúng đích.

Những lợi ích mà phương pháp tiêm mang lại

Mục đích lớn nhất của việc tiêm ngoài màng cứng chính là giúp bà con thoát khỏi sự hành hạ của cơn đau một cách nhanh chóng. Cụ thể, những lợi ích mà phương pháp này mang lại bao gồm:

• Giảm viêm và đau dây thần kinh: Thuốc ức chế phản ứng viêm nhanh chóng, giúp giải tỏa áp lực cho dây thần kinh bị chèn ép.
• Hạn chế việc phải dùng thuốc uống: Khi tiêm tại chỗ, bà con có thể giảm bớt gánh nặng cho dạ dày, gan, thận do không phải nạp quá nhiều thuốc giảm đau đường uống vào cơ thể.
• Cải thiện chức năng vận động: Khi cơn đau dịu đi, bà con sẽ thấy cơ thể linh hoạt hơn, có thể thực hiện các động tác cúi, ngửa hoặc đi lại dễ dàng hơn.
• Trì hoãn nhu cầu phẫu thuật: Đây được coi là bước đệm quan trọng, giúp nhiều người tránh được việc phải lên bàn mổ nếu cơ thể đáp ứng tốt với thuốc tiêm.

Tùy theo tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định loại thuốc phù hợp, có thể là steroid đơn thuần, thuốc gây mê hoặc sự kết hợp giữa steroid với nước muối và thuốc gây mê để tăng hiệu quả điều trị.

Khi nào bà con cần cân nhắc thực hiện tiêm ngoài màng cứng?

Chúng tôi luôn khuyên bà con rằng, không phải cứ đau lưng là đi tiêm ngay. Tiêm ngoài màng cứng thường được chỉ định trong các trường hợp cụ thể sau:

• Bà con đã áp dụng các phương pháp bảo tồn như dùng thuốc uống, vật lý trị liệu nhưng cơn đau vẫn dai dẳng, không thuyên giảm.
• Cơn đau quá dữ dội, khiến bà con không thể thực hiện nổi các bài tập vật lý trị liệu hay vận động nhẹ nhàng.
• Khối thoát vị chèn ép nặng nề gây đau thần kinh tọa, đau lan từ lưng xuống mông và chân.
• Bệnh nhân bị hẹp ống sống, hẹp lỗ liên hợp do đĩa đệm lồi ra gây đau nhức kinh niên.
• Đau kèm theo các biểu hiện tổn thương dây thần kinh rõ rệt như tê yếu tay chân.

Lưu ý: Tiêm ngoài màng cứng chỉ là giải pháp giúp kiểm soát triệu chứng đau và viêm, không thể thay thế hoàn toàn việc điều trị tận gốc căn nguyên gây bệnh hay phục hồi cấu trúc đĩa đệm đã bị tổn thương nặng.

Những trường hợp chống chỉ định và cần thận trọng

Dù là phương pháp hiệu quả, nhưng vì đây là thủ thuật có xâm lấn nên có những nhóm đối tượng tuyệt đối không được thực hiện để đảm bảo an toàn tính mạng:

• Người bị rối loạn đông máu hoặc đang sử dụng thuốc chống đông.
• Vùng da tại vị trí định tiêm đang bị nhiễm khuẩn hoặc viêm loét.
• Bệnh nhân mắc các bệnh ác tính như ung thư xương di căn, u tủy sống.
• Người đang bị nhiễm trùng toàn thân, sốt cao hoặc viêm màng não.
• Phụ nữ đang mang thai (do ảnh hưởng của tia X trong quá trình tiêm) hoặc đang trong kỳ kinh nguyệt.
• Bệnh nhân bị tiểu đường không kiểm soát, suy tim nặng hoặc loãng xương nặng.

Ngoài ra, những người có tiền sử tăng huyết áp, bệnh máu hoặc suy giảm miễn dịch cần được bác sĩ thăm khám cực kỳ kỹ lưỡng trước khi quyết định.

Tìm hiểu về các kỹ thuật tiêm phổ biến hiện nay

Hiện nay y học có nhiều cách để đưa thuốc vào khoang màng cứng. Tùy vào vị trí đốt sống bị đau mà bác sĩ sẽ chọn kỹ thuật phù hợp:

1. Tiêm giữa các lớp (xuyên lớp): Kim đi từ phía sau cột sống, thuốc tự do lan truyền trong khoang ngoài màng cứng. Kỹ thuật này dễ làm nhưng độ chính xác vào rễ thần kinh không cao bằng các cách khác.
2. Tiêm đường đuôi: Kim được đưa qua khe xương cùng ở dưới thấp nhất của cột sống. Cách này thực hiện đơn giản nhưng thuốc thường khó đi ngược lên được các vị trí thoát vị cao hơn ở thắt lưng.
3. Tiêm xuyên lỗ gian đốt sống: Đây là kỹ thuật có độ chính xác cao nhất. Bác sĩ sẽ đưa thuốc vào sát rễ dây thần kinh đang bị kích thích, giúp phát huy tối đa tác dụng chống viêm tại đúng điểm đích.

Tiêm ngoài màng cứng có thật sự hiệu quả lâu dài?

Câu hỏi mà chúng tôi nhận được nhiều nhất là: “Tiêm xong có khỏi hẳn không?”. Theo các báo cáo y học, khoảng 54% – 80% bệnh nhân giảm đau đáng kể sau khi tiêm. Tuy nhiên, hiệu quả này không giống nhau ở tất cả mọi người:

• Với người mới bị thoát vị: Cơn đau có thể biến mất vĩnh viễn nếu kết hợp tốt với chế độ sinh hoạt.
• Với người bị mãn tính: Hiệu quả thường kéo dài từ 3 – 6 tháng. Sau thời gian này, nếu cơn đau tái phát, bác sĩ có thể cân nhắc tiêm nhắc lại.

Bà con cần nhớ, nếu sau mũi tiêm đầu tiên mà cảm giác đau không hề giảm bớt, thì không nên tiếp tục tiêm thêm vì có thể cơ thể không đáp ứng với phương pháp này.

Quy trình thực hiện tiêm ngoài màng cứng tiêu chuẩn

Một ca tiêm thường diễn ra nhanh chóng trong khoảng 10 – 20 phút với các bước cơ bản sau:

• Chuẩn bị: Bà con cần nhịn ăn uống khoảng 6 giờ trước khi tiêm. Bác sĩ sẽ kiểm tra hình ảnh phim chụp và xét nghiệm máu để đảm bảo an toàn.
• Thực hiện: Bà con nằm sấp trên bàn thủ thuật. Sau khi sát trùng và gây tê tại chỗ, bác sĩ sẽ dùng kim chuyên dụng, dưới sự quan sát của máy X-quang, đưa kim vào khoang ngoài màng cứng. Khi xác định đúng vị trí (không thấy máu hay dịch não tủy chảy ra), thuốc sẽ được bơm từ từ vào.
• Sau tiêm: Bà con nằm nghỉ tại chỗ khoảng 30 – 60 phút để bác sĩ theo dõi huyết áp và các phản ứng phụ. Nếu mọi thứ ổn định, bà con có thể ra về ngay trong ngày.

Những rủi ro tiềm ẩn bà con cần lưu ý

Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn chủ trương minh bạch về thông tin y tế. Dù hiếm gặp, nhưng thủ thuật này vẫn có thể gây ra một số rủi ro như:

• Đau đầu dữ dội do kim vô tình chọc thủng màng cứng.
• Nhiễm trùng tại chỗ tiêm hoặc nghiêm trọng hơn là viêm màng não nếu quy trình không vô khuẩn.
• Phản ứng với thuốc gây tê hoặc steroid gây bốc hỏa, tăng đường huyết, mất ngủ hoặc tăng huyết áp đột ngột.
• Tổn thương thần kinh gây tê liệt hoặc hội chứng chùm đuôi ngựa (rất hiếm).
• Bà con có thể cảm thấy đau tăng lên một chút trong vòng 24 giờ đầu sau khi thuốc tê hết tác dụng, nhưng sau đó sẽ dịu dần.

Lời khuyên từ chuyên gia phòng khám Đỗ Minh Đường

Để việc tiêm ngoài màng cứng đạt kết quả tốt và an toàn nhất, chúng tôi có vài lời nhắn nhủ đến bà con:

• Chỉ thực hiện tiêm khi có chỉ định rõ ràng của bác sĩ chuyên khoa xương khớp tại các bệnh viện hoặc phòng khám uy tín, có đầy đủ trang thiết bị hỗ trợ hình ảnh (tia X).
• Tuyệt đối không nên lạm dụng tiêm quá nhiều lần trong năm (thường không quá 3-4 lần/năm) để tránh các tác dụng phụ của steroid lên xương và hệ miễn dịch.
• Sau khi tiêm và hết đau, đừng chủ quan mà mang vác nặng ngay. Đây là “thời điểm vàng” để bà con thực hiện các bài tập phục hồi chức năng, sửa đổi tư thế ngồi và làm việc để bảo vệ đĩa đệm.
• Luôn có người thân đi cùng khi thực hiện thủ thuật để hỗ trợ đi lại và theo dõi sức khỏe sau đó.

Hy vọng những chia sẻ trên đây đã giúp bà con hiểu rõ hơn về phương pháp tiêm ngoài màng cứng chữa thoát vị đĩa đệm. Dù chọn phương pháp nào, sự thấu hiểu về bệnh và tinh thần kiên trì mới là chìa khóa quan trọng nhất để chiến thắng bệnh tật. Chúc bà con sớm tìm lại được sức khỏe và sự dẻo dai cho cột sống của mình!