Viêm khớp bàn tay và 5 dấu hiệu cảnh báo bà con chớ coi thường

Bàn tay là “công cụ” lao động chính của mỗi người, nên khi những cơn đau nhức, tê cứng xuất hiện tại các khớp ngón tay, bà con thường cảm thấy vô cùng lo lắng và bất tiện trong sinh hoạt. Viêm khớp bàn tay không chỉ là vấn đề của tuổi già mà đang ngày càng trẻ hóa, nếu chúng ta không thấu hiểu đúng “tín hiệu” từ cơ thể để chăm sóc kịp thời, bệnh rất dễ tiến triển nặng gây biến dạng khớp.

Thế nào là viêm khớp bàn tay dưới góc nhìn chuyên gia?

Viêm khớp bàn tay thực chất là tình trạng sụn khớp bị bào mòn, gây ra hiện tượng sưng, đau và hạn chế vận động tại các vị trí như khớp ngón tay, khớp cổ tay hoặc khớp gốc ngón cái. Tuy nhiên, thay vì chỉ nhìn vào sự tổn thương tại chỗ, Phòng khám Đỗ Minh Đường (ĐMĐ) chúng tôi quan niệm đây là một biểu hiện của sự mất cân bằng bên trong cơ thể.

Trong y học cổ truyền, viêm khớp bàn tay được xếp vào phạm vi chứng “Tý”. Chữ “Tý” ở đây có nghĩa là sự tắc nghẽn, không thông suốt. Khi khí huyết trong cơ thể không được lưu thông đều đặn đến các khớp xương ở bàn tay, dinh dưỡng không đủ nuôi dưỡng sụn khớp, kết hợp với các tác nhân bên ngoài xâm nhập sẽ dẫn đến tình trạng đau nhức kéo dài.

Nguyên nhân gây viêm khớp bàn tay: Sự kết hợp giữa “Nội lực” và “Ngoại tà”

Bà con thường thắc mắc tại sao mình lại bị viêm khớp bàn tay trong khi người khác thì không. Thực tế, nguyên nhân gây bệnh thường đến từ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố khác nhau:

1. Các tác nhân từ bên ngoài (Ngoại tà)

Theo quan điểm Nam y, có ba yếu tố chính thường tấn công vào khớp xương là Phong (gió), Hàn (lạnh) và Thấp (ẩm ướt). Khi cơ thể chúng ta có sức đề kháng (chính khí) suy yếu, các tác nhân này sẽ thừa cơ xâm nhập vào kinh lạc ở bàn tay, gây ra tình trạng “bất thông tắc thống” (không thông thì gây đau).

• Phong: Gây ra các cơn đau di chuyển, lúc đau ngón này, lúc đau ngón kia.
• Hàn: Gây đau dữ dội, đặc biệt là khi gặp thời tiết lạnh hoặc tiếp xúc với nước đá.
• Thấp: Gây ra tình trạng sưng nề, nặng nề ở các khớp, cảm giác bàn tay mỏi mệt khó cầm nắm.

2. Sự suy yếu của tạng phủ (Nội nhân)

Can (gan) chủ về gân, Thận chủ về xương cốt. Khi chức năng của hai tạng này suy giảm, gân xương không được nuôi dưỡng đầy đủ, trở nên khô cứng và dễ bị viêm nhiễm khi có tác động nhẹ từ bên ngoài hoặc do vận động quá mức.

3. Các yếu tố sinh hoạt và nghề nghiệp

Những người thường xuyên làm công việc đòi hỏi vận động bàn tay lặp đi lặp lại như thợ may, người làm văn phòng gõ máy tính, thợ làm tóc hoặc bà nội trợ thường xuyên tiếp xúc với nước lạnh là đối tượng rất dễ bị viêm khớp bàn tay tấn công. Bên cạnh đó, quá trình lão hóa tự nhiên cũng khiến các bao khớp bị khô và dễ tổn thương hơn.

Dấu hiệu nhận biết viêm khớp bàn tay bà con cần lưu tâm

Viêm khớp bàn tay thường không xuất hiện rầm rộ ngay từ đầu mà tiến triển âm thầm. Bà con hãy chú ý những biểu hiện sau để nhận diện bệnh sớm:

• Đau nhức âm ỉ: Cơn đau thường xuất hiện ở các khớp ngón tay, đặc biệt rõ rệt sau khi thức dậy hoặc sau một ngày làm việc vất vất vả.
• Cứng khớp buổi sáng: Đây là dấu hiệu rất điển hình. Khi ngủ dậy, bà con cảm thấy các ngón tay cứng đờ, khó co duỗi, phải xoa bóp một lúc lâu mới cử động bình thường được.
• Sưng và nóng: Các khớp có thể bị sưng to hơn bình thường, sờ vào thấy hơi ấm nóng so với các vùng da xung quanh.
• Tiếng lạo xạo: Khi co duỗi ngón tay, bà con có thể nghe thấy hoặc cảm nhận được tiếng lục cục do các đầu xương cọ xát vào nhau vì thiếu dịch khớp.
• Biến dạng nhẹ: Ở giai đoạn muộn hơn, các nốt sần (hạt Heberden hoặc Bouchard) có thể xuất hiện tại các khớp ngón tay, làm bàn tay trông thô kệch và không còn thẳng như trước.

Sự nguy hiểm nếu chủ quan với chứng viêm khớp bàn tay

Nhiều bà con có thói quen chịu đựng hoặc tự ý mua các loại thuốc giảm đau về uống. Tuy nhiên, việc này chỉ giống như “cắt ngọn” mà không “trị gốc”. Nếu để tình trạng viêm kéo dài, sụn khớp sẽ bị hủy hoại hoàn toàn, dẫn đến dính khớp, biến dạng bàn tay vĩnh viễn và mất khả năng lao động. Việc điều trị ở giai đoạn muộn thường khó khăn và tốn kém hơn rất nhiều.

Hướng xử trí an toàn tại nhà dành cho bà con

Khi mới chớm có dấu hiệu đau nhức, bà con có thể áp dụng một số phương pháp chăm sóc tại nhà để hỗ trợ lưu thông khí huyết và làm dịu cơn đau:

1. Giữ ấm bàn tay

Bàn tay rất sợ lạnh. Bà con nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nước đá lạnh hoặc làm việc trong môi trường điều hòa quá sâu mà không có găng tay bảo hộ. Buổi tối trước khi đi ngủ, có thể ngâm tay với nước muối ấm pha gừng để hỗ trợ hoạt huyết.

2. Tập luyện nhẹ nhàng cho đôi tay

Đừng vì đau mà lười vận động. Bà con hãy thực hiện các động tác như nắm mở bàn tay nhẹ nhàng, xoay cổ tay hoặc dùng tay này bóp nhẹ các đốt ngón tay kia. Việc này giúp kích thích tiết dịch khớp và ngăn ngừa tình trạng dính khớp.

3. Chế độ dinh dưỡng hợp lý

Nên tăng cường các thực phẩm giàu Omega-3 (như cá béo, các loại hạt) và thực phẩm chứa nhiều vitamin C để hỗ trợ quá trình kháng viêm tự nhiên. Đồng thời, cần hạn chế các đồ ăn quá mặn hoặc các chất kích thích có thể khiến tình trạng sưng viêm trở nên nặng nề hơn.

4. Lưu ý về các mẹo dân gian

Một số bà con thường dùng lá lốt, ngải cứu để chườm hoặc đun nước uống. Đây là những vị thuốc Nam quý, rất tốt trong việc khu phong, tán hàn. Tuy nhiên, bà con cần lưu ý:

• Chỉ nên dùng để hỗ trợ trong trường hợp bệnh nhẹ hoặc mới khởi phát.
• Cẩn trọng với nhiệt độ khi chườm nóng để tránh gây bỏng da bàn tay (vốn là vùng da mỏng).
• Nếu da đang có vết thương hở hoặc viêm loét, tuyệt đối không được chườm thuốc lên trên.

Khi nào bà con cần đến gặp chuyên gia?

Bàn tay là bộ phận nhạy cảm và quan trọng, vì vậy bà con không nên tự ý điều trị quá lâu nếu không có kết quả. Hãy chủ động đi thăm khám khi gặp các tình huống sau:

• Cơn đau kéo dài trên 2 tuần không thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi.
• Tình trạng sưng đỏ nghiêm trọng, gây sốt hoặc mệt mỏi toàn thân.
• Ngón tay bị kẹt, không thể co duỗi chủ động.
• Bàn tay có dấu hiệu teo cơ hoặc biến dạng thấy rõ bằng mắt thường.

Viêm khớp bàn tay là một căn bệnh đòi hỏi sự kiên trì và hiểu biết đúng đắn. Thay vì chỉ tìm cách giảm đau tạm thời, việc tập trung vào bồi bổ ngũ tạng, thông kinh lạc và điều chỉnh lối sống mới là giải pháp bền vững giúp bà con giữ gìn đôi bàn tay khỏe mạnh.

Thông tin trên đây mang tính chất tham khảo để bà con hiểu rõ hơn về bệnh lý viêm khớp bàn tay. Hiệu quả của các biện pháp chăm sóc có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và mức độ tổn thương của mỗi người.

Nếu bà con đang gặp khó khăn với những cơn đau khớp bàn tay và muốn được tư vấn hướng chăm sóc cá nhân hóa theo đúng thể trạng của mình, đừng ngần ngại để lại câu hỏi hoặc liên hệ với chúng tôi. Đội ngũ bác sĩ tại Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn sàng lắng nghe và đồng hành cùng bà con trong hành trình chăm sóc sức khỏe xương khớp bằng tinh hoa Nam y Việt Nam.